ΑΡΧΙΚΗ

Τριανταφυλλίδης Μ. 1883 έως 1959 (76)

Μια γλώσσα δεν μπορεί παρά ν’ ανανεώνεται σιγά σιγά, αν είναι να μένει ζωντανή έκφραση,

ΑΠΟΦΘΕΓΜΑΤΑ


Ταξίδια, Ψώνια, Προσφορές

Aποσπάσματα

Έχω τη γνώμη πως το ελληνικό πατριαρχικό σπίτι, με όλη τη φροντίδα του για την αγωγή και τις αδιαφιλονίκητες ομορφιές της στοργής που κρύβει για τα ελληνόπαιδα, καλλιεργεί και δυναμώνει τον ατομισμό που είδαμε, με το να πνίγει υπερβολικά τις παιδικές ορμές ή τουλάχιστο ―γιατί στο ίδιο καταντά― με το δίνει αγωγή που το παιδί την αισθάνεται, κάτω από τη στοργική οικογενειακή ατμόσφαιρα, σαν αδιάκοπη πίεση του εαυτού του. Έρχεται τότε αργότερα στην κοινωνική ζωή, σαν αντιστάθμισμα στην πίεση αυτή, ο πολίτης που με πρώτη ευκαιρία θα φανερωθεί από ραγιάς σατράπης, ο άνθρωπος ο εριστικός, ο απειθάρχητος και ο φιλόπρωτος, με την άσβηστη δίψα για ό,τι φαντάζεται ελευθερία, που θ’ αναζητεί αδιάκοπα και κυρίως την ικανοποίηση του ατόμου του και που δε θα δεχτεί κανένα είδος ζυγό στον τράχηλό του, ακόμη και τον απαραίτητο για τον πραγματικά ελεύθερο κοινωνικόν άνθρωπο που νοιώθει την ισοτιμία όλων.
Ο Μανόλης Τριανταφυλλίδης (1883 -1959) ήταν Έλληνας γλωσσολόγος, συγγραφέας της πρώτης νεοελληνικής γραμματικής για την δημοτική γλώσσα, εκ των ιδρυτών του Εκπαιδευτικού Ομίλου που έπαιξε καθοριστικό ρόλο στην επικράτηση της δημοτικής έναντι της καθαρεύουσας. Ο Μανόλης γεννήθηκε στις 15 Νοεμβρίου του 1883 στην Αθήνα, σε μια μεγαλοαστική οικογένεια με καταγωγή από Κοζάνη και Χίο Τελείωσε το Βαρβάκειο γυμνάσιο και επειδή ήταν πολύ καλός στα μαθηματικά –και με προτροπή του πατέρα του- γράφτηκε στην φυσικομαθηματική σχολή του πανεπιστημίου Αθηνών. Ένα χρόνο αργότερα μεταπήδησε στην φιλοσοφική όπου σπούδασε μέχρι το 1905. Κατόπιν φότησε στο πανεπιστήμιο του Μονάχου μέχρι το 1908 που πήρε διδακτορικό τίτλο με τη διατριβή: «Μελέτες για τις δάνειες λέξεις της δημώδους ελληνικής μεσαιωνικής φιλολογίας». Επέστρεψε στην Ελλάδα το 1912 και έγινε ενεργό μέλος του Εκπαιδευτικού Ομίλου, για μια δεκαετία, μαζί με το Δελμούζο και το Γληνό προσπάθησαν επισταμένα για την επικράτηση του δημοτικισμού. Το 1917 διορίστηκε από τον Ελευθέριο Βενιζέλο ανώτερος επόπτης της Ελληνικής Παιδείας με σκοπό να εκδοθούν τα πρώτα σχολικά βιβλία στην δημοτική. Η μεταρρύθμιση τους θα διακοπεί το 1920 με την πτώση της κυβέρνησης του Βενιζέλου. Η νέα κυβέρνηση, του Γούναρη συντάσσει έκθεση με την οποία τα βιβλία τους θα πρέπει να πεταχτούν έξω από τα σχολεία και να καούν μπροστά στους μαθητές.

Ο Τριανταφυλλίδης έφυγε για 3 χρόνια στη Γερμανία και το 1923, επέστρεψε και δίδαξε στην Παιδαγωγική Ακαδημία Αθηνών. Το 1926 διορίστηκε καθηγητής Γλωσσολογίας στο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης όπου και έμεινε έως το 1934. Εκείνη την χρονιά κατέβηκε στην Αθήνα για να ασχοληθεί αποκλειστικά με το συγγραφικό του έργο. Το 1939 του ανατέθηκε από τον Μεταξά η έκδοση γραμματικής για τη δημοτική γλώσσα. Παραμέρισε αμέσως κάθε άλλο έργο και αφιέρωσε όλη του τη δραστηριότητα πάνω σε αυτό. Το 1941 εκτυπώθηκε η νεοελληνική Γραμματική. Το 1946 εγκαινίασε τη Νεοελληνική Βιβλιοθήκη του και το 1949 – εν μέσω του Εμφυλίου Πολέμου – εξέδωσε τη «Μικρή Νεοελληνική Γραμματική», που είναι μια επιτομή της μεγάλης κρατικής Γραμματικής.. Από το 1953 μέχρι το θάνατό του ασχολήθηκε με τη συγγραφή μιας γενικής επισκόπησης του ελληνικού γλωσσικού ζητήματος με τίτλο: «Δημοτικισμός και Αντίδραση». Πέθανε στις 20 Απριλίου του 1959 στην Αθήνα, χωρίς να έχει κάνει οικογένεια. Η περιουσία του βάσει διαθήκης κληροδοτήθηκε στο πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης και με αυτήν δημιουργήθηκε το Ινστιτούτο Νεοελληνικών Σπουδών - Ίδρυμα Μανόλη Τριανταφυλλίδη