ΑΡΧΙΚΗ ΣΕΛΙΔΑ

Επίκτητος 50 έως 138 (88)

Άλλα πράγματα εξουσιάζουμε και άλλα όχι, πρέπει να μάθουμε την διαφορά.


ΑΠΟΦΘΕΓΜΑΤΑ

ΕΠΙΚΤΗΤΟΣ

Δεν είναι τα πράγματα που ταράσσουν τους ανθρώπους, αλλά οι γνώμες σχετικά με αυτά τα πράγματα. Για παράδειγμα, ο θάνατος δεν είναι κάτι τρομερό, αλλιώς θα φαινόταν έτσι και στον Σωκράτη, αλλά η γνώμη ότι ο θάνατος είναι τρομερός, αυτό είναι το τρομερό πράγμα. Όταν λοιπόν εμποδιζόμαστε, ή ταρασσόμαστε, ή λυπόμαστε, ας μην κατηγορούμε ποτέ κανέναν παρά τους εαυτούς μας, που σημαίνει τις γνώμες μας. Είναι ίδιον ενός ανεκπαίδευτου να κατηγορεί τους άλλους εκεί που ο ίδιος σφάλλει. Το να κατηγορεί τον εαυτό του είναι ίδιον κάποιου που η εκπαίδευση του έχει αρχίσει. Το να μην κατηγορεί ούτε τον άλλο, ούτε τον εαυτό του είναι ίδιον κάποιου του οποίου η εκπαίδευση έχει ολοκληρωθεί.

O Επίκτητος ήταν Έλληνας σοφός και στωικός φιλόσοφος. Γεννήθηκε στην Ιεράπολη της Φρυγίας και πέρασε τα νιάτα του στην Ρώμη, ως σκλάβος του Επαφρόδιτου, ενός πλούσιος απελεύθερου και γραμματέα του Νέρωνα. Νωρίς στη ζωή, απέκτησε ένα πάθος για τη φιλοσοφία και με την άδεια του πλούσιου ιδιοκτήτη του, σπούδασε στωική φιλοσοφία, έτσι ανέβηκε η υπόληψη του ως μορφωμένου.

Κατά κάποιο τρόπο έγινε ανάπηρος, άλλοι αναφέρουν ότι του έσπασε το πόδι ηθελημένα ο κύριος του, άλλοι ότι ήταν κουτσός από την παιδική ηλικία. Έζησε μια ζωή μεγάλης απλότητας, μόνος για μεγάλο χρονικό διάστημα, ώσπου στα γηρατειά του υιοθέτησε το παιδί κάποιου που διαφορετικά θα άφηναν να πεθάνει και τον ανέθρεψε με τη βοήθεια μιας γυναίκας. Ποτέ δεν παντρεύτηκε. Λίγο μετά τον θάνατο του Νέρωνα, το 68 μ.χ, απελευθερώθηκε και άρχισε να διδάσκει φιλοσοφία στη Ρώμη. Περίπου το 93 μ.Χ. ο αυτοκράτορας Δομιτιανός εξόρισε όλους τους φιλοσόφους από την πόλη και εκείνος κατέφυγαν στην Νικόπολη της Ηπείρου όπου ίδρυσε φιλοσοφική σχολή.

Πιο διάσημος μαθητής του ήταν ο Αρριανός που έγραψε τις Ομιλίες από τις σημειώσεις του μαθήματος. Βασική αρχή της φιλοσοφίας του αποτελεί η διάκριση όσων είναι στο χέρι μας: απόψεις, παρορμήσεις, επιθυμίες, αποστροφές, και όσων δεν είναι: το σώμα, τα υπάρχοντά μας, η δόξα και η δύναμη. Κάθε αυταπάτη πάνω σε αυτή την διάκριση οδηγεί στα μεγαλύτερα λάθη, σε ατυχίες, προβλήματα και την σκλαβιά της ψυχής. Δεν έχουμε εξουσία πάνω στα εξωτερικά πράγματα και το καλό, που πρέπει να είναι η μέγιστη επιδίωξή μας, μπορεί να βρεθεί μονάχα μέσα μας. Ο προσδιορισμός μεταξύ του τι είναι καλό και τι δεν είναι γίνεται από την ικανότητα της επιλογής. Η επιλογή, η οποία καθορίζεται από την λογική μας, μας επιτρέπει να δρούμε, και μας δίνει το είδος της ελευθερίας που έχουν μόνο τα λογικά όντα.