ΑΡΧΙΚΗ


ΔΟΜΗΝΙΚΟΣ 1541 έως 1614 (73)

Ο Δομήνικος Θεοτοκόπουλος ήταν Κρητικός ζωγράφος και γλύπτης γνωστός ως El Greco (στα Ισπανικά: ο Έλληνας). Γεννήθηκε το 1541 στον Χάνδακα (σημερινό Ηράκλειο) της Κρήτης. Ο πατέρας του ήταν φοροσυλλέκτης και έμπορος ενώ για τη μητέρα του δεν έχουμε πληροφορίες. Άγνωστη παραμένει και η ταυτότητα μίας ενδεχόμενης πρώτης, Ελληνίδας συζύγου του. Είχε έναν μεγαλύτερο αδελφό, τον Μανούσο Θεοτοκόπουλο (1531-1604), ο οποίος ακολούθησε το επάγγελμα τού πατέρα τους. Ο Δομίνικος εκπαιδεύτηκε αρχικά στην Κρήτη ως αγιογράφος, γεγονός που πιστοποιείται από ένα δημόσιο έγγραφο του 1563, ενώ πρέπει να μελέτησε από νεαρή ηλικία την αρχαία ελληνική και κλασική γραμματεία.

Μία από τις πρώτες πληροφορίες που διαθέτουμε για κάποιο έργο του προέρχεται από έγγραφο του 1566, σύμφωνα με το οποίο δόθηκε στον Θεοτοκόπουλο άδεια να πουλήσει με λαχνό μία εικόνα για 70 δουκάτα, ποσό ιδιαίτερα σημαντικό για την εποχή εκείνη και για την νεαρή ηλικία του. Η Κρήτη ανήκε τότε στην επικράτεια της Δημοκρατίας της Βενετίας, συνυπήρχαν Ορθόδοξοι και Καθολικοί αρμονικά και ήταν συχνό φαινόμενο να στέλνονται παιδιά εύπορων οικογενειών για σπουδές στην Βενετία. Ο Δομήνικος εγκατέλειψε την Κρήτη για την Βενετία το 1567 περίπου. Το 1570 βρέθηκε στη Ρώμη, όπως μαθαίνουμε από επιστολή του ζωγράφου Τζούλιο Κλόβιο, μέσα από την οποία συστήνει τον Θεοτoκόπουλο στον προστάτη του, καρδινάλιο Αλεσάντρο Φαρνέζε, περιγράφοντάς τον ως έναν «νεαρό από τον Χάνδακα, σπάνιο ταλέντο στη ζωγραφική». Στην Ιταλία επηρεάστηκε από τους μεγαλύτερους δασκάλους της ιταλικής τέχνης, όπως τον Τιντορέτο και τον Τιτσιάνο, του οποίου υπήρξε μαθητής.

Tο 1577 καταγράφεται η παρουσία του Γκρέκο στην Ισπανία. Αρχικά εγκαταστάθηκε στη Μαδρίτη και αργότερα στο Τολέδο, πόλη που αποτελούσε τότε θρησκευτικό και πολιτικό κέντρο της Ισπανίας, με περίπου 62.000 κατοίκους. To 1586, ο ιερέας της ενορίας του Αγίου Θωμά, τού ανέθεσε την παραγγελία για τον πίνακα «Η Ταφή του Κόμη Οργκάθ», που συνιστά μέχρι σήμερα ένα από τα δημοφιλέστερα έργα του. Πέθανε στις 7 Απριλίου του 1614, και αρχικά θάφτηκε στην εκκλησία του Αγίου Δομίνικου στο Τολέδο. Το 1619, ο γιος του μετέφερε το λείψανό του στην εκκλησία του Σαν Τορκουάτο, η οποία αργότερα κατεδαφίστηκ ε με αποτέλεσμα να χαθεί το φέρετρό του. Κατά τη διάρκεια της ζωής του, το έργο του εκτιμήθηκε και προωθήθηκε περισσότερο από τους ουμανιστές και διανοούμενους και λιγότερο από το καλλιτεχνικό κατεστημένο. Αργότερα, αγνοήθηκε για μία περίοδο περίπου τετρακοσίων ετών. Στη διάρκεια του 16ου και 17ου αιώνα, ο Γκρέκο τοποθετούνταν στην Ιταλική σχολή, έχοντας τη φήμη ενός ζωγράφου με τάσεις εκκεντρικότητας. Το 1908 ολοκληρώθηκε ο πρώτος αναλυτικός κατάλογος έργων του, από τον Ισπανό ιστορικό τέχνης Manuel Bartolome Cossio. Με την άνθιση του εξπρεσιονισμού κατά τις αρχές του 20ού αιώνα, το έργο του Γκρέκο θεωρήθηκε προδρομικό του ρεύματος αυτού και σταδιακά επανεξετάστηκε αποκτώντας τελικά την εξέχουσα θέση που διατηρεί ως σήμερα στην ιστορία της τέχνης.

EL GRECO ΠΙΝΑΚΕΣ