ΑΡΧΙΚΗ

Ευρώπη 1914

A world word Τα αίτια του Α παγκοσμίου πολέμου ήταν ο εθνικισμός και ο ιμπεριαλισμός των Ευρωπαϊκών κρατών που ήθελαν το καθένα για τον εαυτό του μεγαλύτερο κομμάτι της Ευρώπης. Η αφορμή δόθηκε όταν στο Σεράγεβο της Βοσνίας δολοφονήθηκε τον Ιούνιο του 1914, ο διάδοχος του αυστριακού θρόνου από ένα νεαρό Σέρβο εθνικιστή. Σχεδόν αμέσως η Αυστροουγγαρία κήρυξε τον πόλεμο στη Σερβία (Ιούλιος 1914), η Ρωσία και η Γαλλία εκδήλωσαν τη συμπαράστασή τους στη Σερβία, ενώ η Γερμανία τάχθηκε στο πλευρό της Αυστροουγγαρίας. Στα επόμενα τέσσερα χρόνια έγιναν συνολικά εξήντα κηρύξεις πολέμων, 8.000.000 άνθρωποι σκοτώθηκαν, πάνω από 20.000.000 τραυματίστηκαν και έμειναν ανάπηροι, ενώ τεράστιες ήταν και οι υλικές ζημιές.

Στην αρχή του πολέμου οι Γερμανοί εισέβαλαν στο Βέλγιο και κινήθηκαν προς το Παρίσι, αλλά αποκρούστηκαν από τον γαλλικό στρατό (μάχη του Μάρνη), την ίδια ώρα και η Βρετανία κήρυξε τον πόλεμο στη Γερμανία. Γερμανοί και Γάλλοι έσκαψαν χαρακώματα σε μια γραμμή εκατοντάδων χιλιομέτρων (το λεγόμενο δυτικό μέτωπο) όπου οι συνθήκες ζωής ήταν τραγικές. Για πολλούς μήνες δεν γινόταν τίποτε διαφορετικό από το να κανονιοβολούν και να ρίχνουν δηλητηριώδη αέρια στο απέναντι χαράκωμα σκοτώνοντας οι μεν τους δε ασταμάτητα. A world word Την ίδια περίοδο στην Α. Πρωσία διαμορφώθηκε το ανατολικό μέτωπο, ανάμεσα σε Γερμανούς και Ρώσους. Τον Οκτώβριο του 1914 μπήκε στον πόλεμο και η Οθωμανική αυτοκρατορία στο πλευρό των Κεντρικών Δυνάμεων. Το 1915 η Βουλγαρία συμμάχησε με τις Κεντρικές Δυνάμεις οι οποίες κυριάρχησαν έτσι στα Βαλκάνια. Η Αντάντ, για να ανοίξει τα Στενά και να βοηθήσει τη Ρωσία, οργάνωσε μεγάλη επιχείρηση κατάληψης των Δαρδανελίων (Φεβρουάριος 1915) που αποκρούστηκε, όμως, από τον οθωμανικό στρατό. Τον ίδιο καιρό η Ιταλία εγκατέλειψε τους έως τότε συμμάχους της και συμμάχησε με την Αντάντ, αφού έλαβε υποσχέσεις ότι θα της παραχωρηθούν κάποια εδάφη που διεκδικούσε. Τον Φεβρουάριο του 1916 οι Γερμανοί έκαναν μεγάλη επίθεση στο Βερντέν, η οποία κόστισε χιλιάδες νεκρούς αλλά δεν άλλαξε τα δεδομένα. Το 1917 άρχισαν να φαίνονται οι κοινωνικές αντιδράσεις, πρώτα στη Γαλλία όπου είχε αναπτυχθεί ένα ισχυρό αντιπολεμικό κίνημα με σοσιαλιστική ιδεολογία• εκδηλώθηκαν ανταρσίες στο μέτωπο που καταπνίγηκαν με εκτελέσεις δεκάδων Γάλλων στρατιωτών από τους αξιωματικούς τους. Στη Ρωσία εκδηλώθηκε, τον Φεβρουάριο του 1917, η επανάσταση που ανέτρεψε τον τσάρο, η ρώσικη κυβέρνηση θέλησε να συνεχίσει τον πόλεμο αλλά ανατράπηκε τον Οκτώβριο του 1917 και η νέα σοσιαλιστική κυβέρνηση σύναψε συνθήκη ειρήνης με τη Γερμανία και αποσύρθηκε από τον πόλεμο. Σχεδόν ταυτόχρονα συμμάχησαν με την Αντάντ οι ΗΠΑ (Απρίλιος 1917), που με τους 1.000.000 περίπου στρατιώτες και τα άφθονα υλικά μέσα που διέθεσαν επηρέασαν καταλυτικά την έκβαση του πολέμου. Στη Γερμανία ξέσπασε σοσιαλιστική επανάσταση που ανέτρεψε τον κάιζερ Γουλιέλμο Β‘ και έφερε στην εξουσία το Σοσιαλδημοκρατικό Κόμμα. Οι Κεντρικές Δυνάμεις ηττήθηκαν και συνθηκολόγησαν τελικά το 1918. Η Γερμανία υποχρεώθηκε να πληρώσει αποζημιώσεις, ενώ έχασε και πολλά εδάφη.

Η Ελλάδα είχε οδηγηθεί σε διχασμό λόγω της σύγκρουσης του πρωθυπουργού Βενιζέλου με τον βασιλιά Κωνσταντίνο, ο βασιλιάς επιθυμούσε ουδετερότητα (στην ουσία ήταν υπέρ των Γερμανών), ο Βενιζέλος ήθελε διακαώς την συμπόρευση με την Αντάντ και με τους οπαδούς του έφτιαξε το «κράτος της Θεσσαλονίκης» μια πραξικοπηματική κυβέρνηση που αψηφούσε τον βασιλιά. Με την βοήθεια και των συμμάχων κατάφερε να εκτοπίσει τον βασιλιά και κήρυξε τον πόλεμο στις κεντρικές δυνάμεις. Ελληνικά στρατεύματα πήραν μέρος, στις τελευταίες μάχες που έγιναν στη Μακεδονία το 1918 με αποτέλεσμα να βρεθεί η Ελλάδα στο πλευρό των νικητών και να έχει τεράστια οφέλη. Με τη Συνθήκη των Σεβρών (10 Αυγούστου 1920) κατοχύρωσε τα νησιά του Αιγαίου, με εξαίρεση τα Δωδεκάνησα, κέρδισε τη Δυτική και την Ανατολική Θράκη (εκτός από την Κωνσταντινούπολη) και ανέλαβε για πέντε χρόνια τη διοίκηση στην περιοχή της Σμύρνης.