Ιστορία του Ανθρώπου

ΑΡΧΙΚΗ	Κόσμος 1939
ΔΕΥΤΕΡΟΣ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΣ ΠΟΛΕΜΟΣ Ο μεγαλύτερος πόλεμος στην ιστορία της ανθρωπότητας, πήραν μέρος όλα τα σημαντικά κράτη της γης. Άρχισε το 1939 και τελείωσε το 1945. Πολεμικά τύμπανα είχαν ξεκινήσει να ακούγονται από τις αρχές της δεκαετίας του 30, με την Ιαπωνία το 1931 να καταλαμβάνει την κινεζική επαρχία της Μαντζουρίας, τη χιτλερική Γερμανία να εγκαταλείπει το 1934 την Κοινωνία των Εθνών και να επαναφέρει την υποχρεωτική στρατιωτική θητεία, -παραβιάζοντας τη συνθήκη των Βερσαλιών-, την φασιστική Ιταλία να καταλαμβάνει την Αιθιοπία και να αποχωρεί και αυτή από την Κοινωνία των Εθνών το 1936. Γερμανία και Ιταλία συμμετείχαν στον εμφύλιο πόλεμο της Ισπανίας (1936-1939) βοηθώντας τον φασίστα στρατηγό Φράνκο να νικήσει την εκλεγμένη δημοκρατική κυβέρνηση της χώρας. Από το 1936 η Γερμανία είχε καταλάβει την αποστρατικοποιημένη ζώνη της Ρηνανίας και το 1938 ενσωμάτωσε και την Αυστρία, έχοντας την στήριξη των αυστριακών φασιστών. Λίγο αργότερα ο Χίτλερ, εκμεταλλευόμενος την παρουσία μιας ισχυρής γερμανικής μειονότητας, στη δυτική Τσεχοσλοβακία, άρχισε να απειλεί και αυτή τη χώρα και στις 15 Μαρτίου 1939 γερμανικά στρατεύματα εισέβαλαν στην Πράγα. Η Βρετανία και η Γαλλία, αποφάσισαν να ακολουθήσουν «πολιτική κατευνασμού», δηλαδή να υποχωρήσουν στις γερμανικές απαιτήσεις, έτσι, στις 29-30 Σεπτεμβρίου 1938 οι πρωθυπουργοί της Βρετανίας και της Γαλλίας υπέγραψαν τη συμφωνία του Μονάχου, με την οποία αποδέχονταν την προσάρτηση της Δ. Τσεχοσλοβακίας στη Γερμανία. Είχαν την εντύπωση πως θυσιάζοντας την Τσεχοσλοβακία εξασφάλιζαν την ειρήνη, ότι ο ικανοποιημένος Χίτλερ θα σταματούσε τις επεκτατικές του βλέψεις, συνέβη το ακριβώς αντίθετο. Ενθαρρυμένος από την επιτυχία του ο Χίτλερ, προχώρησε και προς την ανατολική Τσεχοσλοβακία ανακηρύσσοντας την υπό γερμανική «προστασία» (γερμανικό προτεκτοράτο). Παράλληλα, η Ιαπωνία είχε ξεκινήσει από το 1937 πόλεμο εναντίον της Κίνας, ενώ η φασιστική Ιταλία κατέλαβε το 1939 την Αλβανία. Μετά απ’ όλα αυτά, ο Χίτλερ στράφηκε προς την Πολωνία, αξιοποιώντας την ύπαρξη γερμανικών πληθυσμών στην περιοχή απαίτησε την παραχώρησή της στη Γερμανία. Άγγλοι και γάλλοι αρνήθηκαν και απείλησαν με πόλεμο σε περίπτωση που η Γερμανία επιτίθονταν στην Πολωνία. Οι γερμανοί εισέβαλαν στην Πολωνία, την 1η Σεπτεμβρίου 1939, αμέσως Αγγλία και Γαλλία κήρυξαν πόλεμο, ο δεύτερος παγκόσμιος πόλεμος ξεκίνησε. Οι επιχειρήσεις στην Ευρώπη, 1939-1941 Η Γερμανία κατόρθωσε, μεταξύ 1939 και 1941, να ελέγξει το μεγαλύτερο μέρος της Ευρώπης, κατέλαβαν τη Δανία, την Ολλανδία, το Λουξεμβούργο, τη Νορβηγία και το Βέλγιο (Απρίλιος-Μάιος 1940), απ’ όπου στράφηκαν εναντίον της Γαλλίας. Ο γαλλογερμανικός πόλεμος κράτησε μόνο δέκα ημέρες (5-14 Ιουνίου 1940). Επόμενος στόχος ήταν η Μ. Βρετανία. Η γερμανική αεροπορία βομβάρδισε μαζικά το Λονδίνο και άλλες αγγλικές πόλεις (Αύγουστος-Οκτώβριος 1940) προετοιμάζοντας το έδαφος για μεγάλη απόβαση στο νησί. Συγχρόνως στράφηκαν στα Βαλκάνια, όπου κατάφεραν, με τη βοήθεια και της Βουλγαρίας, να καταλάβουν τη Γιουγκοσλαβία και να προχωρήσουν στην ηπειρωτική Ελλάδα και ύστερα στην Κρήτη όπου συνάντησαν μεγάλες δυσκολίες και μια αναπάντεχη καθυστέρηση που τους στοίχισε στα σχέδια τους για ταχεία επέλαση στην Βόρεια Αφρική. Η γερμανική επίθεση στη Σοβιετική Ένωση Τον Ιούνιο του 1941, γερμανικές δυνάμεις επιτέθηκαν στη Σοβιετική Ένωση φτάνοντας σε λίγες εβδομάδες στα περίχωρα του Λένινγκραντ (σημερινή Αγία Πετρούπολη) και της πρωτεύουσας Μόσχας, δίχως, όμως, να καταφέρουν να καταλάβουν τις δύο πόλεις. Ο βαρύς χειμώνας που ακολούθησε ήταν εξουθενωτικός για τα γερμανικά στρατεύματα. Ωστόσο, νέα γερμανική επίθεση εκδηλώθηκε την άνοιξη του 1942. Στην καθοριστική μάχη του Στάλινγκραντ (Σεπτέμβριος 1942-Φεβρουάριος 1943), οι Γερμανοί είχαν πάνω από 300.000 νεκρούς, τραυματίες και αιχμαλώτους και τελικά ηττήθηκαν από τον σοβιετικό στρατό. Έτσι, άρχισαν να υποχωρούν σε όλο το μήκος του μετώπου. Ήταν η αρχή του τέλους για τη χιτλερική Γερμανία. Οι επιχειρήσεις στην Αφρική Παράλληλα με τις επιχειρήσεις στην Ευρώπη, στην Αφρική οι Ιταλοί, με ορμητήριο τη Λιβύη, επιτέθηκαν στις αγγλικές δυνάμεις της Αιγύπτου με στόχο την κατάληψη της διώρυγας του Σουέζ, δίχως, όμως, να τα καταφέρουν. Στο μέτωπο που διαμορφώθηκε στη Β. Αφρική, γερμανικά και ιταλικά στρατεύματα συγκρούστηκαν με συμμαχικές δυνάμεις (στις οποίες συμπεριλαμβάνονταν και ελληνικές μονάδες). Τελικά, μετά από πολύμηνες μάχες (Φεβρουάριος 1941-Μάιος 1943) οι σύμμαχοι επικράτησαν. Οι επιχειρήσεις στην Άπω Ανατολή Οι ΗΠΑ παρέμειναν ουδέτερες κατά τα δύο πρώτα χρόνια του πολέμου. Όταν, όμως, ιαπωνικά πολεμικά αεροπλάνα επιτέθηκαν εναντίον του αμερικανικού πολεμικού στόλου στο Περλ Χάρμπορ της Χαβάης (7 Δεκεμβρίου 1941), οι ΗΠΑ κήρυξαν τον πόλεμο τόσο στην Ιαπωνία όσο και στις δυνάμεις του Άξονα. Έτσι, και ο Ειρηνικός ωκεανός έγινε ένα από τα πολεμικά μέτωπα, και μάλιστα από τα πιο σκληρά. Η οργάνωση της κατεχόμενης Ευρώπης Η κατακτημένη Ευρώπη οργανώθηκε σύμφωνα με τις αρχές του ναζισμού και τα συμφέροντα της χιτλερικής Γερμανίας. Οι οικονομικοί πόροι των κατακτημένων χωρών δεσμεύτηκαν και οι λαοί τους υπέστησαν συστηματική προπαγάνδα προκειμένου να αναγνωρίσουν την «ανωτερότητα» της ναζιστικής Γερμανίας. Όσοι δεν φάνηκαν πρόθυμοι να υποταχτούν, αντιμετωπίστηκαν με βιαιότητα, βασανιστήρια και μαζικές εκτελέσεις. Ιδιαίτερα απάνθρωπες ήταν οι διώξεις εναντίον των Εβραίων και των τσιγγάνων, οι οποίοι εξοντώθηκαν μαζικά. Από μωρά μέχρι τους πιο ηλικιωμένους στέλνονταν κατά χιλιάδες στους θαλάμους αερίων όπου έβρισκαν ένα μαρτυρικό θάνατο. Το τέλος του πολέμου Μόλις κρίθηκε ο πόλεμος στη Β. Αφρική, οι συμμαχικές δυνάμεις που μάχονταν εκεί αποβιβάστηκαν στην Ιταλία. Το φασιστικό καθεστώς κατέρρευσε και ο Μουσολίνι καθαιρέθηκε. Ο διάδοχός του έσπευσε να υπογράψει ανακωχή (Σεπτέμβριος 1943), αλλά ο Μουσολίνι διέφυγε στη Β. Ιταλία, όπου σχημάτισε νέα κυβέρνηση, στηριγμένος σε γερμανικά στρατεύματα. Στις 6 Ιουνίου 1944 ισχυρές συμμαχικές δυνάμεις υπό την ηγεσία του Αμερικανού στρατηγού Αϊζενχάουερ πραγματοποίησαν μία από τις μεγαλύτερες επιχειρήσεις του Β‘ Παγκόσμιου πολέμου, την απόβαση στις ακτές της Νορμανδίας (ΒΔ Γαλλία). Παρά την αντίσταση των γερμανικών δυνάμεων, οι σύμμαχοι κατόρθωσαν μέχρι τον Σεπτέμβριο του 1944 να έχουν απελευθερώσει τη Γαλλία, το Βέλγιο, το Λουξεμβούργο και την Ολλανδία. Παράλληλα, στα ανατολικά είχε ξεκινήσει, από τον Ιούνιο του 1944, μεγάλη σοβιετική αντεπίθεση. Τα γερμανικά στρατεύματα των Βαλκανίων και της κεντρικής Ευρώπης, προκειμένου να μην εγκλωβιστούν, άρχισαν να υποχωρούν. Στα τέλη Απριλίου του 1945 αμερικανικά, αγγλικά και γαλλικά στρατεύματα από τα δυτικά και σοβιετικά από τα ανατολικά βρίσκονταν έξω από το Βερολίνο. Στις 2 Μαίου του 1945, εισέβαλαν πρώτα τα σοβιετικά στρατεύματα στη γερμανική πρωτεύουσα, σημαίνοντας την ουσιαστική λήξη του πολέμου. Η Γερμανία συνθηκολόγησε, ο Χίτλερ αυτοκτόνησε, λίγο νωρίτερα είχε συλληφθεί και εκτελεστεί ο Μουσολίνι από Ιταλούς αντιστασιακούς. Στην Άπω Ανατολή, ωστόσο, η Ιαπωνία συνέχιζε τον πόλεμο και η ΗΠΑ αποφάσισαν να βομβαρδίσουν τις ιαπωνικές πόλεις Χιροσίμα και Ναγκασάκι με ένα νέο όπλο, την ατομική βόμβα. Οι δύο πόλεις ισοπεδώθηκαν στην κυριολεξία και τριακόσιες χιλιάδες άμαχοι σκοτώθηκαν ή έμειναν ανάπηροι. Μετά από αυτό κι η Ιαπωνία συνθηκολόγησε και ο πόλεμος τελείωσε και τυπικά.

ΑΡΧΙΚΗ

Κόσμος 1939

ΔΕΥΤΕΡΟΣ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΣ ΠΟΛΕΜΟΣ
Ο μεγαλύτερος πόλεμος στην ιστορία της ανθρωπότητας, πήραν μέρος όλα τα σημαντικά κράτη της γης. Άρχισε το 1939 και τελείωσε το 1945. Πολεμικά τύμπανα είχαν ξεκινήσει να ακούγονται από τις αρχές της δεκαετίας του 30, με την Ιαπωνία το 1931 να καταλαμβάνει την κινεζική επαρχία της Μαντζουρίας, τη χιτλερική Γερμανία να εγκαταλείπει το 1934 την Κοινωνία των Εθνών και να επαναφέρει την υποχρεωτική στρατιωτική θητεία, -παραβιάζοντας τη συνθήκη των Βερσαλιών-, την φασιστική Ιταλία να καταλαμβάνει την Αιθιοπία και να αποχωρεί και αυτή από την Κοινωνία των Εθνών το 1936. Γερμανία και Ιταλία συμμετείχαν στον εμφύλιο πόλεμο της Ισπανίας (1936-1939) βοηθώντας τον φασίστα στρατηγό Φράνκο να νικήσει την εκλεγμένη δημοκρατική κυβέρνηση της χώρας. Από το 1936 η Γερμανία είχε καταλάβει την αποστρατικοποιημένη ζώνη της Ρηνανίας και το 1938 ενσωμάτωσε και την Αυστρία, έχοντας την στήριξη των αυστριακών φασιστών. Λίγο αργότερα ο Χίτλερ, εκμεταλλευόμενος την παρουσία μιας ισχυρής γερμανικής μειονότητας, στη δυτική Τσεχοσλοβακία, άρχισε να απειλεί και αυτή τη χώρα και στις 15 Μαρτίου 1939 γερμανικά στρατεύματα εισέβαλαν στην Πράγα. Η Βρετανία και η Γαλλία, αποφάσισαν να ακολουθήσουν «πολιτική κατευνασμού», δηλαδή να υποχωρήσουν στις γερμανικές απαιτήσεις, έτσι, στις 29-30 Σεπτεμβρίου 1938 οι πρωθυπουργοί της Βρετανίας και της Γαλλίας υπέγραψαν τη συμφωνία του Μονάχου, με την οποία αποδέχονταν την προσάρτηση της Δ. Τσεχοσλοβακίας στη Γερμανία. Είχαν την εντύπωση πως θυσιάζοντας την Τσεχοσλοβακία εξασφάλιζαν την ειρήνη, ότι ο ικανοποιημένος Χίτλερ θα σταματούσε τις επεκτατικές του βλέψεις, συνέβη το ακριβώς αντίθετο. Ενθαρρυμένος από την επιτυχία του ο Χίτλερ, προχώρησε και προς την ανατολική Τσεχοσλοβακία ανακηρύσσοντας την υπό γερμανική «προστασία» (γερμανικό προτεκτοράτο). Παράλληλα, η Ιαπωνία είχε ξεκινήσει από το 1937 πόλεμο εναντίον της Κίνας, ενώ η φασιστική Ιταλία κατέλαβε το 1939 την Αλβανία. Μετά απ’ όλα αυτά, ο Χίτλερ στράφηκε προς την Πολωνία, αξιοποιώντας την ύπαρξη γερμανικών πληθυσμών στην περιοχή απαίτησε την παραχώρησή της στη Γερμανία. Άγγλοι και γάλλοι αρνήθηκαν και απείλησαν με πόλεμο σε περίπτωση που η Γερμανία επιτίθονταν στην Πολωνία. Οι γερμανοί εισέβαλαν στην Πολωνία, την 1η Σεπτεμβρίου 1939, αμέσως Αγγλία και Γαλλία κήρυξαν πόλεμο, ο δεύτερος παγκόσμιος πόλεμος ξεκίνησε.

Οι επιχειρήσεις στην Ευρώπη, 1939-1941
Η Γερμανία κατόρθωσε, μεταξύ 1939 και 1941, να ελέγξει το μεγαλύτερο μέρος της Ευρώπης, κατέλαβαν τη Δανία, την Ολλανδία, το Λουξεμβούργο, τη Νορβηγία και το Βέλγιο (Απρίλιος-Μάιος 1940), απ’ όπου στράφηκαν εναντίον της Γαλλίας. Ο γαλλογερμανικός πόλεμος κράτησε μόνο δέκα ημέρες (5-14 Ιουνίου 1940). Επόμενος στόχος ήταν η Μ. Βρετανία. Η γερμανική αεροπορία βομβάρδισε μαζικά το Λονδίνο και άλλες αγγλικές πόλεις (Αύγουστος-Οκτώβριος 1940) προετοιμάζοντας το έδαφος για μεγάλη απόβαση στο νησί. Συγχρόνως στράφηκαν στα Βαλκάνια, όπου κατάφεραν, με τη βοήθεια και της Βουλγαρίας, να καταλάβουν τη Γιουγκοσλαβία και να προχωρήσουν στην ηπειρωτική Ελλάδα και ύστερα στην Κρήτη όπου συνάντησαν μεγάλες δυσκολίες και μια αναπάντεχη καθυστέρηση που τους στοίχισε στα σχέδια τους για ταχεία επέλαση στην Βόρεια Αφρική.

Η γερμανική επίθεση στη Σοβιετική Ένωση
Τον Ιούνιο του 1941, γερμανικές δυνάμεις επιτέθηκαν στη Σοβιετική Ένωση φτάνοντας σε λίγες εβδομάδες στα περίχωρα του Λένινγκραντ (σημερινή Αγία Πετρούπολη) και της πρωτεύουσας Μόσχας, δίχως, όμως, να καταφέρουν να καταλάβουν τις δύο πόλεις. Ο βαρύς χειμώνας που ακολούθησε ήταν εξουθενωτικός για τα γερμανικά στρατεύματα. Ωστόσο, νέα γερμανική επίθεση εκδηλώθηκε την άνοιξη του 1942. Στην καθοριστική μάχη του Στάλινγκραντ (Σεπτέμβριος 1942-Φεβρουάριος 1943), οι Γερμανοί είχαν πάνω από 300.000 νεκρούς, τραυματίες και αιχμαλώτους και τελικά ηττήθηκαν από τον σοβιετικό στρατό. Έτσι, άρχισαν να υποχωρούν σε όλο το μήκος του μετώπου. Ήταν η αρχή του τέλους για τη χιτλερική Γερμανία.

Οι επιχειρήσεις στην Αφρική
Παράλληλα με τις επιχειρήσεις στην Ευρώπη, στην Αφρική οι Ιταλοί, με ορμητήριο τη Λιβύη, επιτέθηκαν στις αγγλικές δυνάμεις της Αιγύπτου με στόχο την κατάληψη της διώρυγας του Σουέζ, δίχως, όμως, να τα καταφέρουν. Στο μέτωπο που διαμορφώθηκε στη Β. Αφρική, γερμανικά και ιταλικά στρατεύματα συγκρούστηκαν με συμμαχικές δυνάμεις (στις οποίες συμπεριλαμβάνονταν και ελληνικές μονάδες). Τελικά, μετά από πολύμηνες μάχες (Φεβρουάριος 1941-Μάιος 1943) οι σύμμαχοι επικράτησαν.

Οι επιχειρήσεις στην Άπω Ανατολή
Οι ΗΠΑ παρέμειναν ουδέτερες κατά τα δύο πρώτα χρόνια του πολέμου. Όταν, όμως, ιαπωνικά πολεμικά αεροπλάνα επιτέθηκαν εναντίον του αμερικανικού πολεμικού στόλου στο Περλ Χάρμπορ της Χαβάης (7 Δεκεμβρίου 1941), οι ΗΠΑ κήρυξαν τον πόλεμο τόσο στην Ιαπωνία όσο και στις δυνάμεις του Άξονα. Έτσι, και ο Ειρηνικός ωκεανός έγινε ένα από τα πολεμικά μέτωπα, και μάλιστα από τα πιο σκληρά.

Η οργάνωση της κατεχόμενης Ευρώπης
Η κατακτημένη Ευρώπη οργανώθηκε σύμφωνα με τις αρχές του ναζισμού και τα συμφέροντα της χιτλερικής Γερμανίας. Οι οικονομικοί πόροι των κατακτημένων χωρών δεσμεύτηκαν και οι λαοί τους υπέστησαν συστηματική προπαγάνδα προκειμένου να αναγνωρίσουν την «ανωτερότητα» της ναζιστικής Γερμανίας. Όσοι δεν φάνηκαν πρόθυμοι να υποταχτούν, αντιμετωπίστηκαν με βιαιότητα, βασανιστήρια και μαζικές εκτελέσεις. Ιδιαίτερα απάνθρωπες ήταν οι διώξεις εναντίον των Εβραίων και των τσιγγάνων, οι οποίοι εξοντώθηκαν μαζικά. Από μωρά μέχρι τους πιο ηλικιωμένους στέλνονταν κατά χιλιάδες στους θαλάμους αερίων όπου έβρισκαν ένα μαρτυρικό θάνατο.

Το τέλος του πολέμου
Μόλις κρίθηκε ο πόλεμος στη Β. Αφρική, οι συμμαχικές δυνάμεις που μάχονταν εκεί αποβιβάστηκαν στην Ιταλία. Το φασιστικό καθεστώς κατέρρευσε και ο Μουσολίνι καθαιρέθηκε. Ο διάδοχός του έσπευσε να υπογράψει ανακωχή (Σεπτέμβριος 1943), αλλά ο Μουσολίνι διέφυγε στη Β. Ιταλία, όπου σχημάτισε νέα κυβέρνηση, στηριγμένος σε γερμανικά στρατεύματα. Στις 6 Ιουνίου 1944 ισχυρές συμμαχικές δυνάμεις υπό την ηγεσία του Αμερικανού στρατηγού Αϊζενχάουερ πραγματοποίησαν μία από τις μεγαλύτερες επιχειρήσεις του Β‘ Παγκόσμιου πολέμου, την απόβαση στις ακτές της Νορμανδίας (ΒΔ Γαλλία). Παρά την αντίσταση των γερμανικών δυνάμεων, οι σύμμαχοι κατόρθωσαν μέχρι τον Σεπτέμβριο του 1944 να έχουν απελευθερώσει τη Γαλλία, το Βέλγιο, το Λουξεμβούργο και την Ολλανδία. Παράλληλα, στα ανατολικά είχε ξεκινήσει, από τον Ιούνιο του 1944, μεγάλη σοβιετική αντεπίθεση. Τα γερμανικά στρατεύματα των Βαλκανίων και της κεντρικής Ευρώπης, προκειμένου να μην εγκλωβιστούν, άρχισαν να υποχωρούν. Στα τέλη Απριλίου του 1945 αμερικανικά, αγγλικά και γαλλικά στρατεύματα από τα δυτικά και σοβιετικά από τα ανατολικά βρίσκονταν έξω από το Βερολίνο. Στις 2 Μαίου του 1945, εισέβαλαν πρώτα τα σοβιετικά στρατεύματα στη γερμανική πρωτεύουσα, σημαίνοντας την ουσιαστική λήξη του πολέμου. Η Γερμανία συνθηκολόγησε, ο Χίτλερ αυτοκτόνησε, λίγο νωρίτερα είχε συλληφθεί και εκτελεστεί ο Μουσολίνι από Ιταλούς αντιστασιακούς. Στην Άπω Ανατολή, ωστόσο, η Ιαπωνία συνέχιζε τον πόλεμο και η ΗΠΑ αποφάσισαν να βομβαρδίσουν τις ιαπωνικές πόλεις Χιροσίμα και Ναγκασάκι με ένα νέο όπλο, την ατομική βόμβα. Οι δύο πόλεις ισοπεδώθηκαν στην κυριολεξία και τριακόσιες χιλιάδες άμαχοι σκοτώθηκαν ή έμειναν ανάπηροι. Μετά από αυτό κι η Ιαπωνία συνθηκολόγησε και ο πόλεμος τελείωσε και τυπικά.