ΑΡΧΙΚΗ


Πάουλο Φρέιρε
1921 έως 1997 (76)

Εκπαίδευση ίσον ελευθερία

ΑΠΟΦΘΕΓΜΑΤΑ
Ο Πάουλο Φρέιρε (Paulo Freire) ήταν Βραζιλιάνος φιλόσοφος και παιδαγωγός, διεθνούς φήμης. Γεννήθηκε στις 19 Σεπτεμβρίου του 1921. στο Recife, του Pernambuco της Βραζιλίας, μια πολύ φτωχή περιοχή. Ο πατέρας του πέθανε όταν εκείνος ήταν 13 χρονών και για χρόνια τα έβγαζαν πολύ δύσκολα πέρα, από τότε το έβαλε σκοπό να καλυτερεύσει την ζωή των φτωχών Κατάφερε να γραφτεί το 1943 στη Νομική Σχολή ενώ το 1944 παντρεύτηκε μια δασκάλα πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης και όπως ο ίδιος δήλωσε: «Από τη στιγμή που παντρεύτηκα ξεκίνησα να ενδιαφέρομαι για τα προβλήματα της εκπαίδευσης με ένα συστηματικό τρόπο». Τελικά πήρε πτυχίο αλλά δεν εξάσκησε ποτέ την δικηγορία. Κατά τη δεκαετία του 1960 ασχολήθηκε με το κίνημα για την αντιμετώπιση του αναλφαβητισμού πραγματοποιώντας πειράματα με μια δική του μέθοδο. Το 1964 ήταν καθηγητής της Ιστορίας και Φιλοσοφίας του Πανεπιστημίου του Ρεσίφε, ωστόσο και μετά από πραξικόπημα στην χώρα, ο Φρέιρε φυλακίστηκε και εξορίστηκε καθώς το νέο καθεστώς θεώρησε τη διδασκαλία του ανατρεπτικιά. Σχεδόν 16 χρόνια έμεινε εξόριστος, στο Σαντιάγκο της Χιλής (1964-69) όπου δούλεψε ως εκπαιδευτικός ενηλίκων, στο Κέμπριτζ της Μασαχουσέτης (1969-70) όπου δίδαξε για δέκα μήνες στο πανεπιστήμιο και στη Γενεύη της Ελβετίας (1970-79) όπου δούλεψε υπό την αιγίδα του παγκόσμιου Συμβουλίου των εκκλησιών ως πρεσβευτής της βασικής εκπαίδευσης στον τρίτο κόσμο. Με αυτήν την ιδιότητα, ταξίδεψε σε όλο τον κόσμο, μιλώντας για τις ιδέες και την εμπειρία του και συμμετέχοντας σε σεμινάρια, διασκέψεις, συνέδρια, κυρίως σε Αφρική, Κεντρική Αμερική και Καραϊβική.

Ο Φρέιρε επέστρεψε στην Βραζιλία το 1980, και ανέλαβε μια θέση στο πανεπιστήμιο του Σάο Πάολο. Το 1986 η σύζυγός του Elza πέθανε και εκείνος έπεσε σε βαρύ πένθος για πολύ καιρό. Αργότερα ξαναπαντρεύτηκε. Το 1988 ανέλαβε την θέση του Γραμματέα Εκπαίδευσης στην βραζιλιάνικη κυβέρνηση και προσπάθησε να εφαρμόσει ένα νέο εκπαιδευτικό μοντέλο στα σχολεία της πόλης ενώ συγχρόνως διοικούσε ένα πρωτοποριακό πρόγραμμα για την εκπαίδευση ενηλίκων βασισμένο σε δική του μέθοδο. Από το 1990 αποφάσισε να μεταφέρει τις αρμοδιότητές του σε μία ομάδα συνεργατών του και αυτός να ασχοληθεί με τη διδασκαλία και τη συγγραφή. Έγραψε δεκάδες βιβλία, με το πιο διάσημο να είναι η «Παιδαγωγική των Καταπιεσμένων» το οποίο γράφτηκε κατά την παραμονή του στην Χιλή και δημοσιεύτηκε στα αγγλικά και τα ισπανικά το 1970. Πέθανε στις 2 Μαίου του 1997.

10 Επιστολές

Πράγματι, ο εύκολος τρόπος να αντιμετωπίσουμε τα εμπόδια που ορθώνονται από την κυβερνητική περιφρόνηση και την αυθαιρεσία των αντιδημοκρατικών αρχών είναι η μοιρολατρική παραίτηση, στην οποία πολλοί από εμας καταφεύγουμε.

«Και τι μπορώ να κάνω; Είτε με αποκαλούν δάσκαλο είτε στοργική μητέρα, εγώ πάλι είμαι κακοπληρωμένος, αγνοημένος και παραμελημένος. Ας είναι, λοιπόν». Στην πραγματικότητα αυτή είναι η πιο βολική θέση, αλλά είναι και η θέση αυτού που παραιτείται από τον αγώνα, που παραιτείται από την ιστορία. Είναι η θέση εκείνων που αποκηρύσσουν τη σύγκρουση, η έλλειψη της οποίας υπονομεύει την αξιοπρέπεια της ζωής. Δεν μπορεί να υπάρξει ζωή ή ανθρώπινη ύπαρξη χωρίς αγώνα και σύγκρουση. Η σύγκρουση ενυπάρχει στη συνείδησή μας. Αν αρνηθούμε τη σύγκρουση παραβλέπουμε τις πιο θεμελιακές όψεις της φυσικής και της κοινωνικής μας εμπειρίας. Προσπαθώντας να αποφύγουμε τη σύγκρουση, συντηρούμε το στάτους κβο.