Βιογραφία
O Αλίγια (ή Αλία) Ιζετμπέγκοβιτς (Alija Izetbegović, 1925 - 2003) ήταν Βόσνιος πολιτικός, ακτιβιστής, συγγραφέας και φιλόσοφος, ο οποίος πρωτοστάτησε στην ανεξαρτητοποίηση της χώρας και έγινε το 1992 ο πρώτος Πρόεδρος της ανεξάρτητης Βοσνίας-Ερζεγοβίνης. Έχει γράψει αρκετά βιβλία, με πιο αξιοσημείωτα το «Ισλάμ ανάμεσα σε Ανατολή και Δύση» και την «Ισλαμική Διακήρυξη».Ο Αλίγια Ιζετμπέγκοβιτς γεννήθηκε στις 8 Αυγούστου 1925 στη βόρεια Βοσνία, τρίτο από πέντε παιδιά, με καταγωγή από τον μπέη του Βελιγραδίου, ο οποίος είχε μετακομίσει στη Βοσνία το 1861, κατά την αποχώρηση των τελευταίων οθωμανικών στρατευμάτων από τη Σερβία. Ο παππούς του ήταν ο δήμαρχος της πόλης, ο πατέρας του τραυματίστηκε στον Α παγκόσμιο πόλεμο πολεμώντας με τον αυστροουγγρικό στρατό και η οικογένεια βρέθηκε σε δεινή οικονομική κατάσταση. Το 1928 μετακόμισαν στο Σαράγιεβο όπου ο Αλίγια πήγε σχολείο και πανεπιστήμιο παίρνοντας πτυχίο νομικής. Κατά τον Β παγκόσμιο πόλεμο συμμετείχε στην οργάνωση «Νεαροί Μουσουλμάνοι» και το 1946 καταδικάστηκε σε τριετή φυλάκιση, από τους Γιουγκοσλάβους κουμουνιστές με την κατηγορία πως είχε συνεργαστεί με τους Ναζί. Το 1970, ο Ιζετμπέγκοβιτς δημοσίευσε ένα μανιφέστο με τίτλο Ισλαμική Διακήρυξη, εκφράζοντας τις απόψεις του για την κοινωνία και το Ισλάμ. Το μανιφέστο απαγορεύτηκε από την κυβέρνηση, τα επόμενα χρόνια ο μη μουσουλμανικός πληθυσμός της Βοσνίας θα αναστατώνεται από δηλώσεις του και γραπτά του. Θεωρήθηκε πως προέτρεπε υπέρ ενός ισλαμικού φονταμενταλισμού, αν και ο ίδιος αρνιόταν έντονα αυτές τις κατηγορίες.
Τον Απρίλιο του 1983, ο Ιζετμπέγκοβιτς και δώδεκα άλλοι Βόσνιοι ακτιβιστές δικάστηκαν στο Σεράγεβο για εχθρική δραστηριότητα υπέρ ενός βοσνιακού εθνικισμού, ο Ιζετμπέγκοβιτς καταδικάστηκε σε δεκατέσσερα χρόνια φυλάκισης. Το 1988 αφέθηκε ελεύθερος μετά από σχεδόν πέντε χρόνια φυλάκισης με την υγεία του να έχει κλονιστεί. Το 1989 ίδρυσε το Κόμμα για Δημοκρατική Δράση, με το οποίο κέρδισε τη πλειοψηφία στις εκλογές του 1990. Αρχικά είχε συμφωνήσει να παραμείνει η Βοσνία ενωμένη με τη Σερβία ωστόσο το 1992 διοργάνωσε δημοψήφισμα, παρά τις αντιδράσεις των Σέρβων, στο οποίο υπερψηφίστηκε η ανεξαρτητοποίηση με 99,4 %. Αυτό το αποτέλεσμα οδήγησε στον Πόλεμο της Βοσνίας καθώς οι Σέρβοι δεν δέχονταν την ανεξαρτητοποίηση της Βοσνίας, ενώ χειροτέρευσαν και οι σχέσεις Βοσνίων-Κροατών με αποτέλεσμα την ένοπλη σύγκρουση και μεταξύ τους. Οι Βόσνιοι άντεξαν τις επιθέσεις των Σέρβων και το 1995, με την στήριξη της Δύσης, υπογράφηκε η συμφωνία του Ντέιτον, η οποία τερμάτιζε τον πόλεμος οδηγώντας στη δημιουργία της Ομοσπονδίας της Βοσνίας – Ερζεγοβίνης, ως πατρίδας τριών συστατικών εθνοτήτων: Βοσνίων μουσουλμάνων (50%), Σέρβων (30%) και Κροατών (15%), με μόνη διαφοροποίηση των εθνοτικών ομάδων την θρησκεία, καθώς δεν υπάρχουν διαφορές φυλετικές ή γλωσσικές.
Ο Izetbegović πέθανε στις 19 Οκτωβρίου 2003 από καρδιακή ανεπάρκεια και μετά από πτώση στο σπίτι του. Υπήρξε έρευνα του Διεθνούς Ποινικού Δικαστηρίου για το αν είχε διαπράξει εγκλήματα πολέμου ο Ιζετμπέγκοβιτς , ωστόσο η έρευνα διακόπηκε μετά το θάνατο του.