-1194
Η εποχή
των Αχαιών
Η πολιορκία της Τροίας
Οι Αχαιοί εμφανίζονται λιγότερο πολιτισμένοι από τους Μυκηναίους, χρησιμοποιούν την γραφή μονάχα όπου είναι απαραίτητη και τα μόνο λογοτεχνικά τους έργα είναι θούριοι. Ήταν περισσότερο γεωργοί και κτηνοτρόφοι και είχαν μειώσει το εμπόριο στο απολύτως απαραίτητο. Η γη παρέμενε ιδιοκτησία της οικογένειας και όχι του ατόμου, υπήρχαν και κοινά κτήματα τα οποία εκμεταλλεύονταν ολόκληρες κοινότητες. Οι τεχνίτες και οι γεωργοί ήταν ελεύθεροι αλλά μπορούσαν να στρατολογηθούν για τον βασιλιά οποτεδήποτε υπήρχε ανάγκη. Οι δούλοι δεν ήταν πολλοί, περισσότερο χρησιμοποιούνταν για οικιακές δουλειές και συχνά αποκτούσαν θέση σαν μέλη της οικογένειας. Οι ελεύθεροι άνθρωποι ζούσαν με τον φόβο της δουλείας καθώς αυτό μπορούσε να συμβεί ανά πάσα στιγμή, κυρίως με την επίθεση πειρατών. Υπό τον φόβο των πειρατών οι πόλεις κτίστηκαν σε υψώματα και περικλείονταν από τείχη. Οι Αχαιοί δεν έφταιξαν χρήματα, χρησιμοποιούσαν ως μέσο ανταλλαγής κομμάτια σιδήρου ή χρυσού, ο πλούτος υπολογίζονταν με βάση τα ζώα ή τα τεμάχια μετάλλου. Μικροί και μεγάλοι επιδίδονταν σε δύσκολα αγωνίσματα και οι άνδρες ήταν σκληραγωγημένοι και ετοιμοπόλεμοι.
Η κοινωνία των Αχαιών είναι πατριαρχική, ο πατέρας μπορεί να έχει όσες παλλακίδες θέλει, ωστόσο η θέση της γυναίκα είναι ψηλότερα από την Αθήνα του Περικλή. Δεν υπάρχουν γυναικωνίτες και οι γυναίκες παίρνουν ελεύθερα μέρος σε συζητήσεις και τελετές. Ο γάμος είναι τελετή με μεγάλο φαγοπότι και εύθυμη ελευθεροστομία. Δεν υπάρχει εκπαίδευση και τα κορίτσια μαθαίνουν από την μητέρα την οικιακή τέχνη ενώ τα αγόρια την τέχνη του κυνηγιού του πολέμου και της γεωργίας. Σε περίοδο ειρήνης η κάθε οικογένεια κανονίζει τα του οίκου της, για τις περιόδους κρίσεως υπάρχει ένας αρχηγός με φρούριο και γύρω από αυτόν συσπειρώνονται οι οικογένειες. Η εξουσία ασκείται από την αριστοκρατία με τον βασιλιά υπεράνω όλων ο οποίος διαθέτει στρατό και τα έσοδα του είναι από λάφυρα σε εποχές πολέμου και από την καλλιέργεια μεγάλα εκτάσεων που ανήκουν στον θρόνο. Γύρω στο -1194 σύμφωνα με τις περισσότερες ενδείξεις, ξεκίνησε η πολιορκία της Τροίας από τους Αχαιούς, γεγονός που συγκλόνισε όλο τον κόσμο της εποχής. Η Τροία ήταν μια πλούσια πόλη σε εύφορο έδαφος και στρατηγική θέση κατοικούνταν από το -3000, έχουν βρεθεί ευρήματα από 9 πόλεις, η μία κτισμένη πάνω στην άλλη, οι περισσότερες κατεστραμμένες από πυρκαγιές κατακτητών καθώς λόγω της περίοπτης θέσης της στην είσοδο του Ελλήσποντου, που της επέτρεπε να ζητάει δασμούς από τα διερχόμενα πλοία, αποτελούσε διαρκώς το μήλον της έριδος.
Η Τροία του Ομήρου, την οποία κατέστρεψαν οι Αχαιοί, ήταν η 6η πόλη που είχε χτιστεί πάνω στα ερείπια προηγούμενων. Μετά ξαναχτίστηκε άλλες 3 φορές μέχρι την εποχή που ανακαλύφτηκαν τα ερείπια της. Οι Αχαιοί θέλησαν να την κατακτήσουν για να αυξήσουν την δύναμη τους και να επεκταθούν στην Μικρά Ασία. Ο πόλεμος εξελίχτηκε σε πόλεμο 2 κόσμων, καθώς πολλά βασίλεια από την ηπειρωτική Ελλάδα έστειλαν στρατό να βοηθήσουν τον Αγαμέμνωνα και συγχρόνως πολλοί λαοί της Μικράς Ασίας έστελναν στρατό στην Τροία.Οι Τρώες μιλούσαν Ελληνικά σύμφωνα με τον Όμηρο και είχαν επιρροές από Μινωική Κρήτη (πιθανότατα να έφτασαν Κρήτες μετά την πτώση της Κνωσσού) και από ηπειρωτική Ελλάδα όπως και από Χετταίους της ενδοχώρας. Η δεκαετής πολιορκία και ο ανηλεής πόλεμος κατέστρεψε και τους ηττημένους Τρώες και τους νικητές Αχαιούς.
Έχουν διατυπωθεί διάφορες θεωρίες για την κατάρρευση των Αχαιών και του Μυκηναϊκού πολιτισμού, όπως αυτή της ξηρασίας όμως έχει κερδίσει έδαφος η θεωρία των κοινωνικών αναταραχών, των ξεσηκωμών των κατώτερων τάξεων όπως δούλων και γεωργών, ίσως και σε συνδυασμό με κάποιες εποχές ξηρασίας που είχαν μειώσει την παραγωγή σε σημείο λιμού. Ο Θουκυδίδης έχει γράψει: « Η μακροχρόνια απουσία των Ελλήνων στην Τροία προκάλεσε πολλές αναταραχές και σε πολλές πολιτείες έγιναν επαναστάσεις που ανάγκασαν πολλούς να φύγουν και να πάνε να ιδρύσουν άλλες πολιτείες» ενώ κι ο Πλάτωνας είχε αναφέρει ότι "στη διάρκεια της δεκαετούς πολιορκίας της Τροίας τα πράγματα χειροτέρεψαν στην πατρίδα του κάθε επιτιθέμενου. Οι νεότεροι επαναστάτησαν και δεν υποδέχθηκαν όπως έπρεπε τους στρατιώτες που επέστρεψαν στον τόπο τους. Ακολούθησαν αμέτρητοι φόνοι, σφαγές και εξορίες". Το γεγονός είναι, πως μετά την νίκη στην Τροία, ακολούθησαν σκοτεινοί αιώνες για τον ελληνικό πολιτισμό.