ΑΡΧΙΚΗ ΣΕΛΙΔΑ
Η ΙΣΤΟΡΙΑ
1054Το μεγάλο
Σχίσμα
Μεταξύ ανατολικής και δυτικής εκκλησίας
|
Από τους πρώτους κιόλας αιώνες της διαμόρφωσής της, η εκκλησία αναγνώριζε την ιδιαίτερη θέση τριών επισκόπων, οι οποίοι ήταν γνωστοί ως Πατριάρχες: του Επισκόπου της Ρώμης, της Αλεξανδρείας και της Αντιοχείας. Σε αυτούς προστέθηκαν οι Επίσκοποι Κωνσταντινουπόλεως και Ιεροσολύμων που αναγνωρίστηκαν ως Πατριάρχες από τη Β΄ και τη Δ΄ Οικουμενική Σύνοδο αντίστοιχα. Οι Πατριάρχες κατείχαν τα πρωτεία έναντι των άλλων επισκόπων της εκκλησίας, κι ανάμεσα τους, ο πατριάρχης Ρώμης διατήρησε ένα τιμητικό πρωτείο δεδομένου ότι η Ρώμη υπήρξε πρωτεύουσα της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας.
Ο πάπας της Ρώμης ωστόσο από τον 5ο αιώνα απαίτησε να έχει εξουσία ανώτερη των άλλων πατριαρχών σε δογματικά ζητήματα και αποφάσεις συνόδων και διακήρυξε ένα ουσιαστικό παπικό πρωτείο ως διάδοχος του Αγίου Πέτρου. Η αξίωση του δεν έγινε δεκτή από τους Βυζαντινούς, οι οποίοι με την επικράτηση και την ισχυροποίηση τους άρχισαν να αγνοούν επιδεικτικά τις αξιώσεις της ρωμαϊκής εκκλησίας. Η σταθερή τους θέση ήταν πως δεν υφίστατο πρωτοκαθεδρία του πατριάρχη Ρώμης και η δικαιοδοσία του περιοριζόταν πάνω στους Χριστιανούς της Δύσης.
Η άλλη δυσκολία μεταξύ τους ήταν το Filioque (σημαίνει «εκ του Υιού» στα λατινικά) και είχε σχέση με το Άγιο Πνεύμα. «..εκ του Πατρός εκπορευόμενον, το συν Πατρί και Υιώ συμπροσκυνούμενον» για τους ανατολικούς, «το εκ του Πατρός και εκ του Υιού εκπορευόμενον, το συν Πατρί και Υιώ συμπροσκυνούμενον …» για τους δυτικούς.
Μέχρι το τέλος του πέμπτου αιώνα, η Δυτική Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία είχε αποδεκατιστεί από τους βαρβάρους, ενώ η Βυζαντινή Αυτοκρατορία συνέχισε να αναπτύσσεται και δεν ήταν λίγοι στην Ρώμη που κατηγόρησαν το Βυζάντιο για την έλλειψη αρωγής μπροστά στις επιδρομές των ειδωλολατρών . Η ιστορία θα επαναλαμβανόταν αργότερα αντιστραμμένη, όταν το Βυζάντιο θα ζητούσε βοήθεια ενάντια στους Τούρκους αλλά καθόλου δεν θα συγκινούσε τους χριστιανούς της δύσης.
Το πεδίο της διαμάχης κατά τον 6ο και 7ο αιώνα εντάθηκε στην προσπάθεια και των δύο δυνάμεων να προσηλυτίσουν και να εκχριστιανίσουν τους σλάβους και Βίκινγκς ώστε να τους έχουν υπό την επιρροή τους. (τους περισσότερους από τους γερμανικούς λαούς τους είχε ήδη προσηλυτίσει ο πάπας). Όταν η Βυζαντινή αυτοκρατορία κλυδωνίστηκε τον 7ο αιώνα με την εμφάνιση του Ισλάμ και την κατάληψη εδαφών του στην Μικρά Ασία και την μέση Ανατολή, η ρωμαϊκή εκκλησία το είδε σαν ευκαιρία να υποσκελίσει την Κωνσταντινούπολη και να εμφανιστεί ως η μεγάλη δύναμη και εξουσία του χριστιανισμού. Τον 8ο αιώνα κυριάρχησε η εικονομαχία (726-843) στο Βυζάντιο και η δυσφορία του πάπα για την άμεση εμπλοκή των αυτοκρατόρων σε θρησκευτικά ζητήματα, ήταν έντονη και επιδείνωσε ακόμη περισσότερο τις σχέσεις πάπα-αυτοκράτορα και το ρήγμα Βυζαντίου-Δύσης.
Τον 10ο και 11ο αιώνα η παπική εκκλησία βρέθηκε να συνταράσσεται από τεράστια εσωτερικά προβλήματα και σκάνδαλα, όπως η εμπορία εκκλησιαστικών αξιωμάτων, υπηρεσιών, εγγράφων συγχωρέσεως και από αναρίθμητα παραδείγματα ακολασίας και παλλακείας μοναχών και ιερέων. Ο πατριάρχης Κωνσταντινούπολης Μιχαήλ Κηρουλάριο (1043-1059) με επιστολή του στον Πάπα Λέων Θ καταδίκαζε τις καινοτομίες και τις πρακτικές της Δυτικής Εκκλησίας και ο πάπας αντέδρασε άμεσα και έστειλε τον καρδινάλιο Ουμβέρτο στην Κωνσταντινούπολη για να παραδώσει εμπριστικές επιστολές προς τον αυτοκράτορα και τον Πατριάρχη μέσω των οποίων, αμφισβητούσε τον τίτλο του Οικουμενικού Πατριάρχη και απαιτούσε να περάσουν στη δικαιοδοσία του πάπα οι Εκκλησίες της Βουλγαρίας και της Ιλλυρίας (σημερινής Αλβανίας) που ανήκαν στο πατριαρχείο Κωνσταντινούπολης μέχρι τότε.
Μετά τον θάνατο του Πάπα στις 15 Απριλίου 1054, ο καρδινάλιος Ουμβέρτος υποστήριξε ανοιχτά το παπικό πρωτείο και ο Μιχαήλ Κηρουλάριος αποκρίθηκε λέγοντας ότι θα δεχτεί διαπραγματεύσεις με τον πάπα μονάχα ως ίσος προς ίσο. Το Σαββάτο 16 Ιουλίου 1054 ο καρδινάλιος Ουμβέρτος κατέθεσε, στην Aγία Σοφία μια επιστολή με τον αφορισμό του Πατριάρχη Μιχαήλ Κηρουλάριου και τον αναθεματισμό ολόκληρης της Ανατολικής Εκκλησίας. Ο Πατριάρχη συγκάλεσε σύνοδο κατά την οποία αναθεμάτισε και αφόρισε τους συντάκτες της επιστολής της Δυτικής Εκκλησίας και όλους όσοι την υιοθετούσαν. Με αυτό τον τρόπο οριστικοποιήθηκε και επισημοποιήθηκε το «Μεγάλο Σχίσμα», η διαίρεση της μέχρι τότε αδιάσπαστης –τυπικά- χριστιανικής εκκλησίας.
|
