ΑΡΧΙΚΗ

Ρισελιέ 1585 έως 1642 (57)

Ο Καρδινάλιος Ρισελιέ (πραγματικό όνομα: Αρμάν Ζαν ντυ Πλεσί) ήταν Γάλλος ευγενής που έγινε κληρικός και απέκτησε τεράστια πολιτική δύναμη. Γεννήθηκε στο Παρίσι στις 9 Σεπτεμβρίου του 1585, τέταρτο από πέντε παιδιά, ο τρίτος γιος της οικογένειας. Ο πατέρας του σκοτώθηκε στους θρησκευτικούς πολέμους που ταλάνιζαν τότε την Γαλλία όταν ο Αρμάν ήταν 5, η οικογένεια βρέθηκε σε άσχημη οικονομική θέση, έφτασαν να ζουνε αποκλειστικά από την Επισκοπή της Λυσόν που τους είχε παραχωρήσει ο βασιλιάς Ερρίκος ο Γ’. Ο Αρμάν πήρε μαθήματα φιλοσοφία και ήθελε να ακολουθήσει στρατιωτική καριέρα, όμως καθώς ο πρώτος γιος κληρονόμησε το φέουδο Ρισελιέ και ο δεύτερος δεν ήθελε για κανένα λόγο να γίνει κληρικός, αναγκάστηκε να ακολουθήσει τον ιερατικό κλάδο για να μην χάσουν την επισκοπή. Έτσι στα 23 του χειροτονήθηκε επίσκοπος της Λυσόν και σύντομα επέδειξε έναν υπέρμετρα φιλόδοξο χαρακτήρα, κι ότι δεν είχε σκοπό να περιοριστεί στα ιερατικά καθήκοντα. Προσκολλήθηκε σε ισχυρά πρόσωπα και κατάφερε να γίνει ο πνευματικός της βασίλισσας καθώς και της μητέρας του βασιλιά, Μαρίας των Μεδίκων, η οποία εξασκούσε την αντιβασιλεία. Σύντομα εξασφάλισε την θέση του υπουργού πολέμου και εξωτερικών ωστόσο το 1617 η Μαρία των Μεδίκων ανατράπηκε από τον γιό της και ο ευνοούμενος Ρισελιέ στάλθηκε εξόριστος στην παπική πόλη Αβινιόν, όπου θέλησε να ξεπεράσει την απογοήτευση του γράφοντας μια σειρά από βιβλία. Το 1619 η Μαρία των Μεδίκων δραπέτευσε από το κάστρο στο οποίο ήταν περιορισμένη και συγκέντρωσε αριστοκράτες για να επαναστατήσουν ενάντια στον βασιλιά γιο της, ο γιος τότε ανακάλεσε τον Ρισελιέ στην αυλή ζητώντας του να μεσολαβήσει για να συμφιλιωθεί με την μητέρα του. Ο Ρισελιέ τα κατάφερε και έκτοτε απέκτησε μεγάλη δύναμη ως ευνοούμενος του βασιλιά. Το 1622 ανακηρύχθηκε καρδινάλιος, το 1624 τοποθετήθηκε γραμματέας του υπουργικού συμβουλίου και αργότερα τον ίδιο χρόνο πρωθυπουργός.

Καθώς ο βασιλιάς ήταν άβουλος κι αδύναμος, ο Ρισελιέ σύντομα βρέθηκε να είναι ο απόλυτος κυρίαρχος της Γαλλίας. Για να αποδυναμώσει τους αριστοκράτες οι οποίοι αποτελούσαν απειλή, τους ανάγκασε να γκρεμίσουν τα οχυρωματικά έργα στα κάστρα τους και έδιωξε αρκετούς από θέσεις κλειδιά. Για να δώσει ένα τέλος στους θρησκευτικούς πολέμους πολιόρκησε τους Ουγενότους (πολιτική και θρησκευτική παράταξη με μεγάλη στρατιωτική δύναμη) και με την βοήθεια του βασιλιά της Αγγλίας κατάφερε να τους νικήσει, να τους αφοπλίσει και να πείσει τον βασιλιά να τους στερήσει τα πολιτικά και στρατιωτικά δικαιώματα. Για να αυξήσει την επιρροή και την δύναμη της Γαλλίας αύξησε τους φόρους για να έχει περισσότερα χρήματα για πολέμους, αποτέλεσμα ήταν πολλές εξεγέρσεις του λαού τις οποίες κατέστειλε με μεγάλη βαρβαρότητα. Κατά τον τριακονταετή πόλεμο κέρδισε μεγάλες μάχες κατά των Γερμανών και οδήγησε σε πτώχευση τον οίκο των Αψβούργων. Η μεγάλη του δύναμη έφερε εχθρούς και η πρώην προστάτιδά του, η Μαρία των Μεδίκων, μαζί με ευγενείς προσπάθησαν να πείσουν τον βασιλιά να τον αποπέμψει. Δεν το κατάφεραν. Αντιθέτως ο Ρισελιέ κατόρθωσε να εξοριστεί η βασιλομήτωρ και να φυλακιστούν ή να εκτελεστούν όσοι ευγενείς είχαν ταχθεί εναντίον του. Με ένα δίκτυο κατασκόπων που είχε στρατολογήσει κατάφερνε να αφανίζει τους εχθρούς του προτού γίνουν απειλητικοί. Ήταν μισητός από πολύ κόσμο και γλίτωσε από κάμποσες απόπειρες δολοφονίας ενώ η υγεία του ήταν ανέκαθεν άσχημη, υπέφερε από συχνούς πονοκεφάλους και πυρετούς, τελικά πέθανε από μόλυνση λόγω σταφυλόκοκκου στις 4 Αυγούστου του 1642. Εκτός της πολιτικής, ο Ρισελιέ ήταν λάτρης των τεχνών και των γραμμάτων, ίδρυσε την γαλλική Ακαδημία το 1635, άφησε στο δημόσιο μια περίφημη βιβλιοθήκη, και στον βασιλιά το παλάτι που είχε χτίσει, το γνωστό σήμερα Παλαί Ρουαγιάλ.