Ποιήματα

Μην καυχιέσαι προτού αποκτήσεις γνώση.
Μην επαναπαύεσαι προτού βρεις τον δρόμο σου.
Μην παρασύρεσαι από τον ενθουσιασμό
και μη σπαταλάς τον χρόνο σου σε παιχνίδια και γέλια.

Αν θέλεις να γίνεις καλύτερος άνθρωπος,
μείνε μακριά από πέντε πράγματα
και αναζήτησε άλλα πέντε.

Το κουτσομπολιό, το ψέμα, η αλαζονεία,
η τεμπελιά και η σπατάλη του πλούτου σου—
αυτοί είναι οι πέντε εχθροί σου.
Κράτησέ τους μακριά.

Η φιλοδοξία, η σκληρή δουλειά, η βαθιά σκέψη,
η ολιγάρκεια και η συμπόνια—
αυτές είναι οι πέντε αρετές.
Κράτησέ τες κοντά στην καρδιά σου.

Όταν βλέπεις κάτι κακό,
απόρριψέ το και απομάκρυνε την καρδιά σου από αυτό.
Όταν βλέπεις κάτι καλό,
μάθε από αυτό και κράτησέ το στη σκέψη σου.

Πώς μπορείς να γίνεις μορφωμένος
αν αφήσεις τα νιάτα σου να χαθούν;
Κι αν δεν μπορέσεις να γίνεις μεγάλος λόγιος,
προσπάθησε τουλάχιστον να ακολουθήσεις
το παράδειγμα κάποιου που έγινε.

Μην πεις: «Πώς θα μπορούσα ποτέ να γίνω σαν κι αυτόν;»
Αν αγαπάς πραγματικά τη γνώση,
ποιος θα σου τη δώσει
αν αφήσεις την εσωτερική σου φωτιά να σβήσει
πριν προλάβει καν να ανάψει;

Η γνώση είναι ένας ολόκληρος κόσμος,
και ο πλούτος είναι επίσης ένας κόσμος,
αν αφιερώσεις την καρδιά σου στη μάθηση
και ακούς με σεβασμό
όσους γνωρίζουν.

Μην πιστεύεις κάτι μόνο και μόνο
επειδή το είπε ένας μεγαλύτερος,
ή ένας πλούσιος,
ή επειδή το επαναλαμβάνουν όλοι.
Όταν συναντάς μια ιδέα,
δοκίμασέ την με τη λογική σου.

Μην παραδίνεσαι στην άγνοια.
Ακόμη κι αν η αλήθεια είναι εναντίον σου,
κράτησέ την.

Αυτά τα λόγια δεν είναι στίχος από το Κοράνι
ούτε χαντίθ,
γι’ αυτό κανείς δεν θα σε αποκαλέσει άπιστο
επειδή τα αμφισβητείς.

Μην αποδέχεσαι μια ιδέα απλώς επειδή
την επαναλαμβάνουν πολλοί.
Κι αν ακολουθήσεις τα λόγια μου,
μην τα δεχτείς απλώς επειδή τα είπα εγώ.

Μην κρατήσεις στη μνήμη σου το όνομα
εκείνου που έγραψε αυτά τα λόγια.
Κράτησε το νόημά τους.

Πολλοί άνθρωποι με όμορφα λόγια πέρασαν
από αυτόν τον ψεύτικο και εφήμερο κόσμο,
και πολλοί μεγάλοι ηγέτες ήρθαν και έφυγαν.

Μάθε να καταλαβαίνεις το νόημα των λέξεων.
Κάνε τη λογική μέτρο σου.
Αν κάτι σου φαίνεται στραβό,
άφησέ το στην άκρη ή, αν θέλεις, γέλα μαζί του.

Αλλά αν σου φαίνεται σωστό και αληθινό,
σκέψου το καλά
και κράτησέ το στην καρδιά σου.

Υπάρχουν πολλοί ανόητοι
και λίγοι πραγματικά σοφοί.
Μην υποθέτεις ότι κάτι έχει αξία
μόνο και μόνο επειδή το πιστεύουν πολλοί.

Και μην πιστεύεις τα λόγια κάποιου
απλώς επειδή είναι δικός σου άνθρωπος.
Μην ακολουθείς κενά λόγια
μόνο και μόνο επειδή τα είπε ένας φίλος ή συγγενής.

Σου τα λέω αυτά γιατί ανησυχώ για σένα.

Μάθε για χάρη του εαυτού σου.
Απόρριψε ό,τι σου κάνει κακό.
Και τότε, χρόνο με τον χρόνο,
ο νους σου θα ανοίγει.

Αν όμως μαθαίνεις μόνο για χάρη κάποιου άλλου,
τι αξία έχει η γνώση σου;
Αν γνωρίζεις κάτι μόνο και μόνο
επειδή οι άλλοι δεν το γνωρίζουν,
τότε όλη αυτή η γνώση είναι άχρηστη.

Κρίνε τον άνθρωπο από τα λόγια του,
όχι τα λόγια από τον άνθρωπο που τα λέει.
Μην απορρίπτεις την αλήθεια
μόνο και μόνο επειδή δεν ξέρεις από πού προέρχεται.

Εκείνος που έγραψε αυτά τα λόγια
ήταν άνθρωπος μορφωμένος
και μιλούσε με σοφία.

Διάβασε τα λόγια του.
Σκέψου τα.
Μάθε όσο είσαι νέος,
γιατί η νιότη είναι σαν λουλούδι:
όμορφη, αλλά δεν κρατά για πάντα.