Άλφρεντ Άντλερ

Άλφρεντ Άντλερ ΑΡΧΙΚΗ ΣΕΛΙΔΑ
Άλφρεντ Άντλερ αποσπάσματα Μόνο οι άνθρωποι που δεν είναι ικανοποιημένοι με τον εαυτό τους έχουν χώρο για μίσος προς στους άλλους. Η μη ικανοποίηση, η δική μας ανομολόγητη αποτυχία να είμαστε αυτό που θέλαμε, μας κάνει ειρωνικούς, επιθετικούς, κακούς, αυστηρούς, αναιδείς, αντικοινωνικούς και υβριστικούς προς τους άλλους. Ο άνθρωπος που βιώνει το αίσθημα της αποτυχίας, ακόμη κι αν θεωρείται επιτυχημένος από τους άλλους, εύκολα προσομοιάζει με ζώο αφήνοντας τα ένστικτά του να τον οδηγούν. Εκεί, η μόνη αναχαίτιση τους, μπορεί να υπάρξει, μόνο μέσα από την μόρφωση και την καλλιέργεια του. […] Η πιο απλή πρωτόγονη λατρεία είναι η λατρεία ενός τοτέμ. Η μια ομάδα λάτρευε μια σαύρα, η άλλη έναν ταύρο ή ένα ερπετό. Όσοι λάτρευαν το ίδιο τοτέμ, ζούσαν μαζί και συνεργάζονταν και κάθε μέλος της ομάδας, αισθανόταν σαν αδελφός με τα άλλα μέλη. Αυτά τα πρωτόγονα έθιμα ήταν ένα από τα μεγαλύτερα βήματα της ανθρωπότητας προς τη στερέωση και καθιέρωση της συνεργασίας. Στις γιορτές αυτών των πρωτόγονων θρησκειών, όλα τα μέλη της φυλής που λάτρευαν τη σαύρα, ενώνονταν με τους συντρόφους τους και συζητούσαν μαζί τα ζητήματα της συγκομιδής. Και για το πώς θα μπορούσαν να υπερασπιστούν ενάντια στα ζώα ή τις δυνάμεις της ατμόσφαιρας. Αυτή ήταν η σημασία της γιορτής. Ο γάμος θεωρούνταν σαν μια υπόθεση στην οποία υπολογίζονταν τα συμφέροντα ολόκληρης της ομάδας. Κάθε αδελφός που λάτρευε το ίδιο τοτέμ, έπρεπε να βρει μια σύντροφο έξω από την ομάδα του, σύμφωνα με τους κοινωνικούς περιορισμούς. Πρέπει να γίνει αντιληπτό ότι ο έρωτας και ο γάμος δεν είναι ιδιωτικές υποθέσεις, αλλά κοινά καθήκοντα, στα οποία ολόκληρη η ανθρωπότητα πρέπει να παίρνει μέρος και με την ψυχή και με το πνεύμα. Υπάρχει μια ορισμένη ευθύνη στο γάμο, γιατί ο γάμος είναι ένα καθήκον που αφορά ολόκληρη την κοινωνία και ολόκληρη η κοινωνία ενδιαφέρεται να γεννηθούν υγιή παιδιά και να ανατραφούν αυτά τα παιδιά με το πνεύμα της συνεργασίας. Και, επομένως, ολάκερη η κοινωνία θα έπρεπε να είναι πρόθυμη να συνεργάζεται για κάθε γάμο. Τα μέσα των πρωτόγονων κοινωνιών, τα τοτέμ τους και τα περίπλοκα συστήματά τους για να ελέγχουν το γάμο, μπορεί τώρα να μας φαίνονται ανόητα, δεν μπορούμε όμως να μειώσουμε τη σπουδαιότητά τους για την εποχή τους. Ο πραγματικός σκοπός τους ήταν να δυναμώσουν την ανθρώπινη συνεργασία. Το πιο σπουδαίο καθήκον που υπαγορεύει η θρησκεία υπήρξε πάντοτε το «αγάπα τον πλησίον σου». Και εδώ πάλι, με άλλη μορφή, βρίσκουμε την ίδια προσπάθεια για το δυνάμωμα του ενδιαφέροντος προς τους συνανθρώπους μας. Είναι ενδιαφέρον, επίσης, το γεγονός ότι τώρα μπορούμε να επιβεβαιώσουμε την αξία αυτής της προσπάθειας από την επιστημονική άποψη. Το παραχαϊδεμένο παιδί μας ρωτά: «γιατί να αγαπώ το συνάνθρωπό μου; με αγαπά εκείνος»; και έτσι αποκαλύπτει την έλλειψη εκπαίδευσής του στη συνεργασία και ότι ενδιαφέρεται μόνο για τον εαυτό του. Είναι ακριβώς το άτομο που δεν ενδιαφέρεται για τους συνανθρώπους του, που έχει τις πιο μεγάλες δυσκολίες στη ζωή και προκαλεί την πιο μεγάλη βλάβη στους άλλους. Από τέτοια ακριβώς άτομα προέρχονται όλες οι ανθρώπινες αποτυχίες. Υπάρχουν πολλές θρησκείες και πίστεις, οι οποίες προσπαθούν με το δικό τους τρόπο να δυναμώσουν τη συνεργασία, και εγώ, θα συμφωνούσα με κάθε ανθρώπινη προσπάθεια που αναγνωρίζει τη συνεργασία σαν τον τελικό σκοπό. Δεν υπάρχει κανένας λόγος να μαχόμαστε, να κριτικάρουμε και να υποτιμούμε. Δεν έχουμε το χάρισμα να κατέχουμε την απόλυτη αλήθεια και υπάρχουν πολλοί δρόμοι, που οδηγούν προς τον τελικό σκοπό της συνεργασίας. Στην πολιτική γνωρίζουμε ότι και τα καλύτερα μέσα μπορούν να γίνουν αντικείμενο κατάχρησης, αλλά κανείς δεν θα μπορούσε να πραγματοποιήσει τίποτε με την πολιτική, εάν δεν καταφέρει να πραγματοποιήσει τη συνεργασία. Κάθε πολιτικός πρέπει να έχει σαν τελικό σκοπό του τη βελτίωση της ανθρωπότητας και η βελτίωση της ανθρωπότητας σημαίνει πάντοτε μεγαλύτερο βαθμό συνεργασίας. Πολύ συχνά δεν έχουμε τα μέσα να κρίνουμε ποιος πολιτικός ή ποιο πολιτικό κόμμα μπορεί πραγματικά να οδηγήσει προς τη συνεργασία. Κάθε άτομο κρίνει σύμφωνα με το δικό του σχήμα ζωής. Αλλά εάν ένα πολιτικό κόμμα δημιουργεί συντρόφους με αλληλοσεβασμό μέσα στο δικό του κύκλο, δεν έχουμε κανένα λόγο να διαμαρτυρόμαστε για τη δραστηριότητά του. Το ίδιο μπορούμε να πούμε και για τα εθνικά κινήματα: εάν ο σκοπός των ανθρώπων που μετέχουν σε τέτοια κινήματα, είναι να μεγαλώσουν τα παιδιά τους σαν πραγματικούς συνανθρώπους και να δυναμώσουν το κοινωνικό συναίσθημα, να ενεργούν σύμφωνα με τις παραδόσεις τους, να λατρεύουν την εθνικότητά τους και να προσπαθήσουν να αλλάξουν και να επηρεάσουν τους νόμους, όπως νομίζουν καλύτερα, δεν θα έπρεπε να διαφωνούμε με την προσπάθειά τους. Το ταξικό κίνημα, επίσης, σημαίνει ομαδικό κίνημα και συνεργασία και εάν ο σκοπός τους είναι η βελτίωση της ανθρωπότητας, θα πρέπει να αποφύγουμε την προκατάληψη. Όλα λοιπόν τα κινήματα, θα έπρεπε να κρίνονται μόνο με βάση την ικανότητά τους να προάγουν το ενδιαφέρον για τους συνανθρώπους μας και θα διαπιστώσουμε ότι υπάρχουν πολλοί τρόποι για να βοηθήσουμε το δυνάμωμα της συνεργασίας. Ίσως υπάρχουν τρόποι χειρότεροι και τρόποι καλύτεροι, αλλά, εάν έχουν σαν βάση τους το σκοπό της συνεργασίας, είναι ανώφελο να συκοφαντούμε μια μέθοδο που μπορεί να μην είναι η καλύτερη. Εκείνο με το οποίο οφείλουμε να διαφωνούμε, είναι η άποψη ζωής σύμφωνα με την οποία οι άνθρωποι κοιτάζουν μόνο γι’ αυτό που μπορούν να πάρουν, κοιτάζουν μόνο για την προσωπική ωφέλεια. Αυτό είναι το πιο μεγάλο πραγματικό εμπόδιο στην ατομική και κοινή πρόοδο. Μονάχα μέσα από το ενδιαφέρον μας για τους συνανθρώπους μας μπορεί να αναπτυχθεί οποιαδήποτε από τις ανθρώπινες ικανότητές μας. Η ομιλία, η γραφή και η ανάγνωση, όλα προϋποθέτουν μια γέφυρα με τους συνανθρώπους. Η ίδια η γλώσσα είναι ένα κοινό δημιούργημα της ανθρωπότητας, το αποτέλεσμα του κοινωνικού ενδιαφέροντος. Η κατανόηση είναι μια κοινωνική λειτουργία, και όχι ιδιωτική. Το να κατανοούμε σημαίνει να κατανοούμε όπως θα περιμέναμε να κατανοήσει και οποιοσδήποτε άλλος. Είναι η σύνδεσή μας με τους άλλους ανθρώπους, με βάση μια κοινή αντίληψη, είναι ο έλεγχος από την κοινή λογική της ανθρωπότητας. Υπάρχουν άνθρωποι που επιδιώκουν κυρίως τα δικά τους συμφέροντα και την προσωπική τους υπεροχή. Αυτοί δίνουν μια ιδιωτική σημασία στη ζωή. Η ζωή θα πρέπει να υπάρχει γι’ αυτούς μόνο. Αυτό όμως δεν είναι κατανόηση, είναι μια γνώμη την οποία δεν θα μπορούσε να συμμερισθεί κανείς άλλος σ΄ ολόκληρο τον απέραντο κόσμο. Επομένως, διαπιστώνουμε ότι οι άνθρωποι αυτοί είναι ανίκανοι να συνδεθούν με τους συνανθρώπους τους. Πολλές φορές όταν βλέπουμε ένα παιδί που έχει εκπαιδευθεί να ενδιαφέρεται για τον εαυτό του, διαπιστώνουμε ότι έχει μια έκφραση άδεια ή ένα ύφος τιποτένιο στο πρόσωπό του και μπορούμε να δούμε μια παρόμοια έκφραση στα πρόσωπα των εγκληματιών ή των παραφρόνων. Δεν χρησιμοποιούν τα μάτια τους για να συνδέονται με τους άλλους. Δεν βλέπουν με τον ίδιο τρόπο. Μερικές φορές τα παιδιά αυτά και οι μεγάλοι ούτε καν κοιτάζουν τους συνανθρώπους τους, στρέφουν τα μάτια τους και κοιτάζουν αλλού. Η ίδια αποτυχία της σύνδεσης φανερώνεται και σε πολλά νευρωτικά συμπτώματα, πιο φανερή είναι, για παράδειγμα, στο ψυχαναγκαστικό κοκκίνισμα, στο τραύλισμα, στην ανικανότητα ή στην πρώιμη εκσπερμάτιση. Αυτά όλα αποκαλύπτουν την ανικανότητα για σύνδεση με τα άλλα ανθρώπινα όντα, που προέρχεται από μια έλλειψη ενδιαφέροντος για εκείνα. Ο μεγαλύτερος βαθμός απομόνωσης αντιπροσωπεύεται στην παραφροσύνη. Αλλά και η παραφροσύνη είναι θεραπεύσιμη, εάν μπορούμε να διεγείρουμε το ενδιαφέρον για τους άλλους. Αυτή όμως αντιπροσωπεύει την πιο μεγάλη απόσταση από τους συνανθρώπους από οποιαδήποτε άλλη εκδήλωση, εκτός, ίσως, από την αυτοκτονία. Υπάρχει μια τέχνη για τη θεραπεία αυτών των περιπτώσεων, αλλά μια πολύ δύσκολη τέχνη. Οφείλουμε να κερδίσουμε τον ασθενή και πάλι στη συνεργασία, και αυτό μπορούμε να το κάνουμε με την υπομονή, και με τον πιο ευγενικό και φιλικό τρόπο. [..] Έχουμε δει πως το καλύτερο για το παιδί είναι να αισθάνεται ισότιμο μέλος της οικογενείας του και να ενδιαφέρεται για όλα τα άλλα μέλη της. Είδαμε ότι και οι γονείς οι ίδιοι θα πρέπει να είναι καλοί φίλοι ο ένας με τον άλλον και θα πρέπει να έχουν καλές και στενές φιλίες με τους άλλους ανθρώπους. Με τον τρόπο αυτό τα παιδιά, αντιλαμβάνονται στο τέλος ότι υπάρχουν αξιόπιστοι άνθρωποι και έξω από την οικογένεια. Έχουμε δει πως, στο σχολείο, το παιδί θα πρέπει να αισθάνεται τον εαυτό του σαν μέρος της τάξης, φίλος με τα άλλα παιδιά και ικανός να εμπιστεύεται τη φιλία τους. Η ζωή στην οικογένεια και η ζωή στο σχολείο, είναι προετοιμασίες για την πλατύτερη συνολική ζωή. Ο σκοπός τους είναι να εκπαιδεύσουν το παιδί να γίνει ένας συνάνθρωπος, ένα ισότιμο μέλος της συνολικής ανθρωπότητας. Μόνο με τους όρους αυτούς θα διατηρήσει το θάρρος του και θα αντιμετωπίσει τα προβλήματα της ζωής χωρίς ένταση και θα βρίσκει λύσεις στα προβλήματά του, που θα είναι προς το καλό και των άλλων. Εάν μπορεί να είναι ένας καλός φίλος προς όλους τους ανθρώπους και να συνεισφέρει προς αυτούς με τη χρήσιμη εργασία του και με τον ευτυχισμένο γάμο του, ποτέ δεν θα αισθάνεται κατώτερος από τους άλλους ή νικημένος από αυτούς. Θα αισθάνεται φιλικά και άνετα μέσα στον κόσμο σαν σ’ ένα φιλικό μέρος, θα συναντά ανθρώπους που αγαπά και θα ξεπερνά όλες του τις δυσκολίες. Θα αισθάνεται: «Αυτός ο κόσμος είναι ο κόσμος μου. Οφείλω να οργανώσω και να ενεργώ, όχι να περιμένω και να απαιτώ». Θα είναι απόλυτα βέβαιος ότι η εποχή του είναι μόνο μια από τις εποχές στην ιστορία της ανθρωπότητας και ότι ο ίδιος ανήκει σ’ ολόκληρη την ανθρώπινη εξέλιξη – παρελθόν, παρόν και μέλλον θα αισθάνεται όμως επίσης ότι αυτή είναι η εποχή στην οποία αυτός μπορεί να εκπληρώσει τα δημιουργικά καθήκοντά του και να κάνει τη δική του συνεισφορά στην ανθρώπινη εξέλιξη. Είναι αλήθεια ότι υπάρχουν κακά και δυσκολίες και προκαταλήψεις και συμφορές σ’ αυτό τον κόσμο, αλλά είναι ο κόσμος μας και τα πλεονεκτήματα και τα μειονεκτήματά του είναι δικά μας. Είναι ο κόσμος μας όπου έχουμε να εργαστούμε και να τον βελτιώσουμε και μπορούμε να ελπίζουμε ότι εάν όλοι αναλάβουν τα καθήκοντά τους με το σωστό τρόπο, θα προσφέρουν το μερίδιό τους στη βελτίωση αυτή. Το να αναλάβει ένα άτομο τα καθήκοντά του, σημαίνει να αναλάβει ευθύνη για τη λύση των τριών προβλημάτων της ζωής με συνεργατικό τρόπο. Το μόνο που ζητάμε από ένα ανθρώπινο πλάσμα και ο μεγαλύτερος έπαινος που μπορούμε να του δώσουμε, είναι ότι θα πρέπει να είναι ένας καλός συνεργάτης, ένας φίλος μ’ όλους τους ανθρώπους, ένας πιστός σύντροφος στον έρωτα και στον γάμο. Εάν θέλαμε να τα πούμε με μια λέξη όλα αυτά, θα μπορούσαμε να πούμε ότι ο άνθρωπος πρέπει να αποδειχθεί ένας συνάνθρωπος. Απόσπασμα από το βιβλίο: «Το γνωστό και το άγνωστο στην Α Γ Α Π Η», Μετάφραση – Σχόλια: Ευάγγελος Γράψας — Εκδόσεις ΚΟΣΜΟΠΟΛΙΤΗΣ,

αποσπάσματα

Μόνο οι άνθρωποι που δεν είναι ικανοποιημένοι με τον εαυτό τους έχουν χώρο για μίσος προς στους άλλους. Η μη ικανοποίηση, η δική μας ανομολόγητη αποτυχία να είμαστε αυτό που θέλαμε, μας κάνει ειρωνικούς, επιθετικούς, κακούς, αυστηρούς, αναιδείς, αντικοινωνικούς και υβριστικούς προς τους άλλους. Ο άνθρωπος που βιώνει το αίσθημα της αποτυχίας, ακόμη κι αν θεωρείται επιτυχημένος από τους άλλους, εύκολα προσομοιάζει με ζώο αφήνοντας τα ένστικτά του να τον οδηγούν. Εκεί, η μόνη αναχαίτιση τους, μπορεί να υπάρξει, μόνο μέσα από την μόρφωση και την καλλιέργεια του.

[…] Η πιο απλή πρωτόγονη λατρεία είναι η λατρεία ενός τοτέμ. Η μια ομάδα λάτρευε μια σαύρα, η άλλη έναν ταύρο ή ένα ερπετό. Όσοι λάτρευαν το ίδιο τοτέμ, ζούσαν μαζί και συνεργάζονταν και κάθε μέλος της ομάδας, αισθανόταν σαν αδελφός με τα άλλα μέλη. Αυτά τα πρωτόγονα έθιμα ήταν ένα από τα μεγαλύτερα βήματα της ανθρωπότητας προς τη στερέωση και καθιέρωση της συνεργασίας. Στις γιορτές αυτών των πρωτόγονων θρησκειών, όλα τα μέλη της φυλής που λάτρευαν τη σαύρα, ενώνονταν με τους συντρόφους τους και συζητούσαν μαζί τα ζητήματα της συγκομιδής. Και για το πώς θα μπορούσαν να υπερασπιστούν ενάντια στα ζώα ή τις δυνάμεις της ατμόσφαιρας. Αυτή ήταν η σημασία της γιορτής.

Ο γάμος θεωρούνταν σαν μια υπόθεση στην οποία υπολογίζονταν τα συμφέροντα ολόκληρης της ομάδας. Κάθε αδελφός που λάτρευε το ίδιο τοτέμ, έπρεπε να βρει μια σύντροφο έξω από την ομάδα του, σύμφωνα με τους κοινωνικούς περιορισμούς. Πρέπει να γίνει αντιληπτό ότι ο έρωτας και ο γάμος δεν είναι ιδιωτικές υποθέσεις, αλλά κοινά καθήκοντα, στα οποία ολόκληρη η ανθρωπότητα πρέπει να παίρνει μέρος και με την ψυχή και με το πνεύμα. Υπάρχει μια ορισμένη ευθύνη στο γάμο, γιατί ο γάμος είναι ένα καθήκον που αφορά ολόκληρη την κοινωνία και ολόκληρη η κοινωνία ενδιαφέρεται να γεννηθούν υγιή παιδιά και να ανατραφούν αυτά τα παιδιά με το πνεύμα της συνεργασίας. Και, επομένως, ολάκερη η κοινωνία θα έπρεπε να είναι πρόθυμη να συνεργάζεται για κάθε γάμο. Τα μέσα των πρωτόγονων κοινωνιών, τα τοτέμ τους και τα περίπλοκα συστήματά τους για να ελέγχουν το γάμο, μπορεί τώρα να μας φαίνονται ανόητα, δεν μπορούμε όμως να μειώσουμε τη σπουδαιότητά τους για την εποχή τους. Ο πραγματικός σκοπός τους ήταν να δυναμώσουν την ανθρώπινη συνεργασία.

Το πιο σπουδαίο καθήκον που υπαγορεύει η θρησκεία υπήρξε πάντοτε το «αγάπα τον πλησίον σου». Και εδώ πάλι, με άλλη μορφή, βρίσκουμε την ίδια προσπάθεια για το δυνάμωμα του ενδιαφέροντος προς τους συνανθρώπους μας. Είναι ενδιαφέρον, επίσης, το γεγονός ότι τώρα μπορούμε να επιβεβαιώσουμε την αξία αυτής της προσπάθειας από την επιστημονική άποψη. Το παραχαϊδεμένο παιδί μας ρωτά: «γιατί να αγαπώ το συνάνθρωπό μου; με αγαπά εκείνος»; και έτσι αποκαλύπτει την έλλειψη εκπαίδευσής του στη συνεργασία και ότι ενδιαφέρεται μόνο για τον εαυτό του. Είναι ακριβώς το άτομο που δεν ενδιαφέρεται για τους συνανθρώπους του, που έχει τις πιο μεγάλες δυσκολίες στη ζωή και προκαλεί την πιο μεγάλη βλάβη στους άλλους. Από τέτοια ακριβώς άτομα προέρχονται όλες οι ανθρώπινες αποτυχίες.

Υπάρχουν πολλές θρησκείες και πίστεις, οι οποίες προσπαθούν με το δικό τους τρόπο να δυναμώσουν τη συνεργασία, και εγώ, θα συμφωνούσα με κάθε ανθρώπινη προσπάθεια που αναγνωρίζει τη συνεργασία σαν τον τελικό σκοπό. Δεν υπάρχει κανένας λόγος να μαχόμαστε, να κριτικάρουμε και να υποτιμούμε. Δεν έχουμε το χάρισμα να κατέχουμε την απόλυτη αλήθεια και υπάρχουν πολλοί δρόμοι, που οδηγούν προς τον τελικό σκοπό της συνεργασίας.

Στην πολιτική γνωρίζουμε ότι και τα καλύτερα μέσα μπορούν να γίνουν αντικείμενο κατάχρησης, αλλά κανείς δεν θα μπορούσε να πραγματοποιήσει τίποτε με την πολιτική, εάν δεν καταφέρει να πραγματοποιήσει τη συνεργασία. Κάθε πολιτικός πρέπει να έχει σαν τελικό σκοπό του τη βελτίωση της ανθρωπότητας και η βελτίωση της ανθρωπότητας σημαίνει πάντοτε μεγαλύτερο βαθμό συνεργασίας. Πολύ συχνά δεν έχουμε τα μέσα να κρίνουμε ποιος πολιτικός ή ποιο πολιτικό κόμμα μπορεί πραγματικά να οδηγήσει προς τη συνεργασία. Κάθε άτομο κρίνει σύμφωνα με το δικό του σχήμα ζωής. Αλλά εάν ένα πολιτικό κόμμα δημιουργεί συντρόφους με αλληλοσεβασμό μέσα στο δικό του κύκλο, δεν έχουμε κανένα λόγο να διαμαρτυρόμαστε για τη δραστηριότητά του.

Το ίδιο μπορούμε να πούμε και για τα εθνικά κινήματα: εάν ο σκοπός των ανθρώπων που μετέχουν σε τέτοια κινήματα, είναι να μεγαλώσουν τα παιδιά τους σαν πραγματικούς συνανθρώπους και να δυναμώσουν το κοινωνικό συναίσθημα, να ενεργούν σύμφωνα με τις παραδόσεις τους, να λατρεύουν την εθνικότητά τους και να προσπαθήσουν να αλλάξουν και να επηρεάσουν τους νόμους, όπως νομίζουν καλύτερα, δεν θα έπρεπε να διαφωνούμε με την προσπάθειά τους. Το ταξικό κίνημα, επίσης, σημαίνει ομαδικό κίνημα και συνεργασία και εάν ο σκοπός τους είναι η βελτίωση της ανθρωπότητας, θα πρέπει να αποφύγουμε την προκατάληψη. Όλα λοιπόν τα κινήματα, θα έπρεπε να κρίνονται μόνο με βάση την ικανότητά τους να προάγουν το ενδιαφέρον για τους συνανθρώπους μας και θα διαπιστώσουμε ότι υπάρχουν πολλοί τρόποι για να βοηθήσουμε το δυνάμωμα της συνεργασίας. Ίσως υπάρχουν τρόποι χειρότεροι και τρόποι καλύτεροι, αλλά, εάν έχουν σαν βάση τους το σκοπό της συνεργασίας, είναι ανώφελο να συκοφαντούμε μια μέθοδο που μπορεί να μην είναι η καλύτερη.

Εκείνο με το οποίο οφείλουμε να διαφωνούμε, είναι η άποψη ζωής σύμφωνα με την οποία οι άνθρωποι κοιτάζουν μόνο γι’ αυτό που μπορούν να πάρουν, κοιτάζουν μόνο για την προσωπική ωφέλεια. Αυτό είναι το πιο μεγάλο πραγματικό εμπόδιο στην ατομική και κοινή πρόοδο. Μονάχα μέσα από το ενδιαφέρον μας για τους συνανθρώπους μας μπορεί να αναπτυχθεί οποιαδήποτε από τις ανθρώπινες ικανότητές μας. Η ομιλία, η γραφή και η ανάγνωση, όλα προϋποθέτουν μια γέφυρα με τους συνανθρώπους. Η ίδια η γλώσσα είναι ένα κοινό δημιούργημα της ανθρωπότητας, το αποτέλεσμα του κοινωνικού ενδιαφέροντος. Η κατανόηση είναι μια κοινωνική λειτουργία, και όχι ιδιωτική. Το να κατανοούμε σημαίνει να κατανοούμε όπως θα περιμέναμε να κατανοήσει και οποιοσδήποτε άλλος. Είναι η σύνδεσή μας με τους άλλους ανθρώπους, με βάση μια κοινή αντίληψη, είναι ο έλεγχος από την κοινή λογική της ανθρωπότητας. Υπάρχουν άνθρωποι που επιδιώκουν κυρίως τα δικά τους συμφέροντα και την προσωπική τους υπεροχή. Αυτοί δίνουν μια ιδιωτική σημασία στη ζωή. Η ζωή θα πρέπει να υπάρχει γι’ αυτούς μόνο. Αυτό όμως δεν είναι κατανόηση, είναι μια γνώμη την οποία δεν θα μπορούσε να συμμερισθεί κανείς άλλος σ΄ ολόκληρο τον απέραντο κόσμο.

Επομένως, διαπιστώνουμε ότι οι άνθρωποι αυτοί είναι ανίκανοι να συνδεθούν με τους συνανθρώπους τους. Πολλές φορές όταν βλέπουμε ένα παιδί που έχει εκπαιδευθεί να ενδιαφέρεται για τον εαυτό του, διαπιστώνουμε ότι έχει μια έκφραση άδεια ή ένα ύφος τιποτένιο στο πρόσωπό του και μπορούμε να δούμε μια παρόμοια έκφραση στα πρόσωπα των εγκληματιών ή των παραφρόνων. Δεν χρησιμοποιούν τα μάτια τους για να συνδέονται με τους άλλους. Δεν βλέπουν με τον ίδιο τρόπο. Μερικές φορές τα παιδιά αυτά και οι μεγάλοι ούτε καν κοιτάζουν τους συνανθρώπους τους, στρέφουν τα μάτια τους και κοιτάζουν αλλού. Η ίδια αποτυχία της σύνδεσης φανερώνεται και σε πολλά νευρωτικά συμπτώματα, πιο φανερή είναι, για παράδειγμα, στο ψυχαναγκαστικό κοκκίνισμα, στο τραύλισμα, στην ανικανότητα ή στην πρώιμη εκσπερμάτιση. Αυτά όλα αποκαλύπτουν την ανικανότητα για σύνδεση με τα άλλα ανθρώπινα όντα, που προέρχεται από μια έλλειψη ενδιαφέροντος για εκείνα.

Ο μεγαλύτερος βαθμός απομόνωσης αντιπροσωπεύεται στην παραφροσύνη. Αλλά και η παραφροσύνη είναι θεραπεύσιμη, εάν μπορούμε να διεγείρουμε το ενδιαφέρον για τους άλλους. Αυτή όμως αντιπροσωπεύει την πιο μεγάλη απόσταση από τους συνανθρώπους από οποιαδήποτε άλλη εκδήλωση, εκτός, ίσως, από την αυτοκτονία. Υπάρχει μια τέχνη για τη θεραπεία αυτών των περιπτώσεων, αλλά μια πολύ δύσκολη τέχνη. Οφείλουμε να κερδίσουμε τον ασθενή και πάλι στη συνεργασία, και αυτό μπορούμε να το κάνουμε με την υπομονή, και με τον πιο ευγενικό και φιλικό τρόπο. [..]

Έχουμε δει πως το καλύτερο για το παιδί είναι να αισθάνεται ισότιμο μέλος της οικογενείας του και να ενδιαφέρεται για όλα τα άλλα μέλη της. Είδαμε ότι και οι γονείς οι ίδιοι θα πρέπει να είναι καλοί φίλοι ο ένας με τον άλλον και θα πρέπει να έχουν καλές και στενές φιλίες με τους άλλους ανθρώπους. Με τον τρόπο αυτό τα παιδιά, αντιλαμβάνονται στο τέλος ότι υπάρχουν αξιόπιστοι άνθρωποι και έξω από την οικογένεια. Έχουμε δει πως, στο σχολείο, το παιδί θα πρέπει να αισθάνεται τον εαυτό του σαν μέρος της τάξης, φίλος με τα άλλα παιδιά και ικανός να εμπιστεύεται τη φιλία τους. Η ζωή στην οικογένεια και η ζωή στο σχολείο, είναι προετοιμασίες για την πλατύτερη συνολική ζωή. Ο σκοπός τους είναι να εκπαιδεύσουν το παιδί να γίνει ένας συνάνθρωπος, ένα ισότιμο μέλος της συνολικής ανθρωπότητας. Μόνο με τους όρους αυτούς θα διατηρήσει το θάρρος του και θα αντιμετωπίσει τα προβλήματα της ζωής χωρίς ένταση και θα βρίσκει λύσεις στα προβλήματά του, που θα είναι προς το καλό και των άλλων.

Εάν μπορεί να είναι ένας καλός φίλος προς όλους τους ανθρώπους και να συνεισφέρει προς αυτούς με τη χρήσιμη εργασία του και με τον ευτυχισμένο γάμο του, ποτέ δεν θα αισθάνεται κατώτερος από τους άλλους ή νικημένος από αυτούς. Θα αισθάνεται φιλικά και άνετα μέσα στον κόσμο σαν σ’ ένα φιλικό μέρος, θα συναντά ανθρώπους που αγαπά και θα ξεπερνά όλες του τις δυσκολίες. Θα αισθάνεται: «Αυτός ο κόσμος είναι ο κόσμος μου. Οφείλω να οργανώσω και να ενεργώ, όχι να περιμένω και να απαιτώ». Θα είναι απόλυτα βέβαιος ότι η εποχή του είναι μόνο μια από τις εποχές στην ιστορία της ανθρωπότητας και ότι ο ίδιος ανήκει σ’ ολόκληρη την ανθρώπινη εξέλιξη – παρελθόν, παρόν και μέλλον θα αισθάνεται όμως επίσης ότι αυτή είναι η εποχή στην οποία αυτός μπορεί να εκπληρώσει τα δημιουργικά καθήκοντά του και να κάνει τη δική του συνεισφορά στην ανθρώπινη εξέλιξη. Είναι αλήθεια ότι υπάρχουν κακά και δυσκολίες και προκαταλήψεις και συμφορές σ’ αυτό τον κόσμο, αλλά είναι ο κόσμος μας και τα πλεονεκτήματα και τα μειονεκτήματά του είναι δικά μας.

Είναι ο κόσμος μας όπου έχουμε να εργαστούμε και να τον βελτιώσουμε και μπορούμε να ελπίζουμε ότι εάν όλοι αναλάβουν τα καθήκοντά τους με το σωστό τρόπο, θα προσφέρουν το μερίδιό τους στη βελτίωση αυτή. Το να αναλάβει ένα άτομο τα καθήκοντά του, σημαίνει να αναλάβει ευθύνη για τη λύση των τριών προβλημάτων της ζωής με συνεργατικό τρόπο. Το μόνο που ζητάμε από ένα ανθρώπινο πλάσμα και ο μεγαλύτερος έπαινος που μπορούμε να του δώσουμε, είναι ότι θα πρέπει να είναι ένας καλός συνεργάτης, ένας φίλος μ’ όλους τους ανθρώπους, ένας πιστός σύντροφος στον έρωτα και στον γάμο. Εάν θέλαμε να τα πούμε με μια λέξη όλα αυτά, θα μπορούσαμε να πούμε ότι ο άνθρωπος πρέπει να αποδειχθεί ένας συνάνθρωπος.

Απόσπασμα από το βιβλίο: «Το γνωστό και το άγνωστο στην Α Γ Α Π Η», Μετάφραση – Σχόλια: Ευάγγελος Γράψας — Εκδόσεις ΚΟΣΜΟΠΟΛΙΤΗΣ,