Μπλεζ Πασκάλ

Μπλεζ Πασκάλ ΑΡΧΙΚΗ ΣΕΛΙΔΑ
Μπλεζ Πασκάλ Στοχασμοί αποσπάσματα Φαντασία και πλάνη Η φαντασία μας μεγεθύνει τόσο πολύ τον ενεστώτα χρόνο, καθώς επιδιδόμαστε σε ατελεύτητους στοχασμούς, κι ελαττώνει τόσο την αιωνιότητα, καθώς δεν τη σκεφτόμαστε, ώστε πλάθουμε από την αιωνιότητα ένα μηδέν, και από το μηδέν μια αιωνιότητα κι όλα αυτά ριζώνουν τόσο δυναμικά μέσα μας, ώστε ο Λόγος ολάκερος μήτε εμάς δε μπορεί να υπερασπιστεί... Η φαντασία διογκώνει τα μικροαντικείμενα ίσαμε να πληρώσει με δαύτα την ψυχή μας, λόγω φασματικής εκτιμήσεως' και, με αυθάδη αλαζονεία, ελαττώνει τα μεγάλα για να τα φέρει στα μέτρα μας, όπως το Θεό φερειπείν. Τι είναι το εγώ; Όταν ένας άνθρωπος στέκει στο παράθυρο για να χαζεύει τους περαστικούς, μπορώ τάχα να πω ότι στάθηκε εκεί για να με δει; Όχι γιατί δεν σκέφτεται εμένα ειδικά. Αλλά κι εκείνος που αγαπά κάποιον για την ομορφιά του, τον αγαπά όντως; Όχι γιατί η ευλογιά, που αφανίζει την ομορφιά χωρίς να αφανίζει το πρόσωπο, θα τον κάνει να μην τον αγαπά πλέον. Κι αν με αγαπούν για την κρίση μου, για τη μνήμη μου αγαπούν τάχα εμένα τον ίδιο; Όχι, γιατί ενδέχεται να χάσω αυτές τις αρετές, χωρίς να χαθώ ο ίδιος. Πού κείται λοιπόν αυτό το Εγώ, αν δεν είναι ούτε στο σώμα ούτε στην ψυχή; Και πώς ν' αγαπήσουμε το σώμα ή την ψυχή, αν όχι για τα γνωρίσματά τους, που δε συνιστούν το Ε γ ώ, μιας κι είναι τα φθαρτά; - Γιατί ποιος θ' αγαπούσε την ψυχική υπόσταση ενός προσώπου αφηρημένα, και κάποια γνωρίσματα ενυπάρχοντα σ' αυτήν; Κάτι τέτοιο είναι αδύνατο, και θα ήταν άδικο. Συνεπώς, δεν αγαπούμε ποτέ πρόσωπα, παρά μονάχα ιδιότητες. Ανίκανοι να αγαπήσουμε κάτι έξω από μας. Αν υφίσταται μια αρχή των πάντων, ένα τέρμα των πάντων, όλα δι' Αυτής, όλα γι' Αυτήν. Συνεπώς η αληθινή θρησκεία μας διδάσκει να λατρεύουμε μόνο Αυτόν και μόνο Αυτόν ν' αγαπούμε. Αλλ' ανήμποροι καθώς είμαστε να λατρέψουμε ό,τι δε γνωρίζουμε και ν' αγαπήσουμε κάτι έξω από μας, η θρησκεία, η οποία διδάσκει ετούτα τα καθήκοντα, οφείλει να μας κατηχήσει σχετικά μ' αυτές τις αδυναμίες, και να μας μάθει επίσης τα φάρμακα. Μας μαθαίνει ότι μέσω ενός ανθρώπου τα πάντα απολέστηκαν, και διερράγη ο δεσμός μας με το Θεό, και ότι μέσω ενός ανθρώπου ο δεσμός αποκαταστάθηκε. Η ενσάρκωση ή αλλιώς, παλιγγενεσία ... Ποιους λόγους μπορούν να επικαλεστούν οι άθεοι, όταν υποστηρίζουν ότι ένας νεκρός δεν μπορεί να αναστηθεί; Τι είναι πιο δύσκολο, Να γεννηθεί ή να ξαναγεννηθεί κανείς; Να υπάρξει αυτό που δεν υπήρξε ποτέ ή να εξακολουθεί να υπάρχει αυτό που υπήρξε; Είναι, άραγε, πιο δύσκολο να κατακτήσεις την ύπαρξη ή να επιστρέψεις σ' αυτήν; Η συνήθεια κάνει το πρώτο να φαίνεται εύκολο, η απουσία συνήθειας κάνει το δεύτερο να φαίνεται αδύνατο... Το παιδί που παίζει και το νήπιο Φανταζόμαστε τον Πλάτωνα και τον Αριστοτέλη με τη μεγάλη στολή του σχολαστικού. Ήταν έντιμοι άνθρωποι και, όπως οι άλλοι, γελούσαν μαζί με τους φίλους τους. Όταν διασκέδασαν γράφοντας τους Νόμους και τα Πολιτικά τους, ουσιαστικά έπαιζαν' αυτό ήταν το λιγότερο φιλοσοφικό και το λιγότερο σοβαρό κομμάτι της ζωής τους: το πιο φιλοσοφημένο τους ήταν το ζην απλά και ήσυχα. Αν έγραψαν για την πολιτική, το έπραξαν ωσάν να ήθελαν να βάλουν τάξη σ' ένα φρενοκομείου κι αν προσποιήθηκαν ότι μιλούν για κάτι σπουδαίο, είναι γιατί γνώριζαν ότι οι παλαβοί στους οποίους απευθύνονταν νομίζανε πως είναι βασιλιάδες ή αυτοκράτορες. Συμμερίζονταν τις αρχές τους, για να κατευνάσουν την τρέλα τους όσο το δυνατόν περισσότερο. Η σχέση με το με το δάσκαλο και το Θεό Υπάρχουν τρεις κατηγορίες ανθρώπων: αυτοί που υπηρετούν το Θεό αφού Τον βρήκαν άλλοι που καταγίνονται στην αναζήτηση Του, χωρίς να Τον έχουν βρει οι υπόλοιποι ζουν χωρίς να Τον αναζητούν και χωρίς να Τον έχουν βρει. Οι πρώτοι είναι λογικοί και ευτυχισμένοι οι τελευταίοι είναι ανόητοι και δυστυχισμένοι όσο για τους μεσαίους, είναι δυστυχείς και λογικοί. Εκείνος που γνωρίζει το θέλημα του δασκάλου του, θα δεχθεί περισσότερα χτυπήματα ακριβώς εξαιτίας της δύναμης που έχει λόγω της γνώσης του. «Ο δίκαιος δικαιοσύνην ποιησάτω έτι» (Αποκ. ΚΒ' ΙΙ), λόγω της δύναμης που έχει λάβει από τη δικαιοσύνη. Από κείνον που του δόθηκαν πολλά θα ζητηθούν πολλά, εξαιτίας της δύναμης που κατέχει από τη βοήθεια αυτή. Ας μη ζητάμε ασφάλεια και σταθερότητα Περιορισμένοι καθώς είμαστε με κάθε τρόπο, αυτή η κατάσταση που κρατά τον άνθρωπο μεταξύ των δύο άκρων είναι παρούσα σε κάθε μας ανημπόρια. . Οι αισθήσεις μας δεν συλλαμβάνουν τα άκρα. Ο υπερβολικός θόρυβος μας ξεκουφαίνει το υπερβολικό φως μᾶς τυφλώνει, η υπερβολική απόσταση και η υπερβολική εγγύτητα μας εμποδίζει να δούμε, (...) η υπερβολική αλήθεια μας παραλύει (γνωρίζω ορισμένους που δεν μπορούν να καταλάβουν ότι μηδέν μείον 4 μας κάνει μηδέν). Αυτή είναι η πραγματική μας κατάσταση: είμαστε ανίκανοι για την απολυτή γνώση και την απόλυτη άγνοια. Αρμενίζουμε μέσα σε μια απέραντη σφαίρα, αβέβαιοι και ασταθείς. Όποιο τέρμα κι αν σκεφτούμε για να πιαστούμε και να στεριώσουμε, κλονίζεται και μας εγκαταλείπει, ξεγλιστράει σε μια αιώνια φυγή. Φλεγόμαστε από επιθυμία να βρούμε κάτι σταθερό, μια ασφαλή βάση για να οικοδομήσουμε έναν πύργο που να υψώνεται στο 'Απειρο. Ωστόσο τα θεμέλιά μας κλονίζονται και η γη ανοίγει ώσπου χαίνουν οι άβυσσοι. Ας μη ζητάμε λοιπόν ασφάλεια και σταθερότητα. Η λογική μας εξαπατάται πάντα από τις ασταθείς σκιές, τίποτε δεν μπορεί να καθορίσει το περατό ανάμεσα στα δύο 'Άπειρα, τα οποία ταυτόχρονα το περιέχουν και διαφεύγουν απ' αυτό. Δεν ζούμε ποτέ, αλλά ελπίζουμε να ζήσουμε Δεν μένουμε Ικανοποιημένοι από το παρόν. Προσδοκούμε το μέλλον σαν να αργεί πολύ να έρθει, σαν να μπορούσαμε να επισπεύσουμε την έλευση του, ή αναπολούμε το παρελθόν για να αναχαιτίσουμε το ταχύ πέρασμα του. Είμαστε τόσο άφρονες του περιπλανιόμαστε σε διαστάσεις που δεν είναι δικές μας και δεν σκεπτόμαστε τη μοναδική που μας ανήκει. Γιατί το παρόν είναι συνήθως οδυνηρό για μας. Το διώχνουμε από μπρος μας λοιπόν, γιατί μας προβληματίζει. Κι αν μας είναι ευχάριστο, λυπόμαστε που το βλέπουμε να χάνεται. Αν ο καθένας μας εξετάσει τις σκέψεις του, θα δει ότι όλες ασχολούνται με το παρελθόν ή το μέλλον. Πολύ σπάνια σκεφτόμαστε το παρόν κι αν το σκεφτούμε, το κάνουμε μόνο για να δανειστούμε απ' αυτό φως προκειμένου να σχεδιάσουμε το μέλλον. Το παρόν δεν αποτελεί ποτέ σκοπό μας: το παρελθόν και το παρόν αποτελούν το μέσον για τον μοναδικό σκοπό μας, που είναι το μέλλον. Συνεπώς, δεν ζούμε ποτέ, αλλά ελπίζουμε να ζήσουμε. Και όπως προετοιμαζόμαστε συνεχώς για να ευτυχήσουμε, είναι μοιραίο να μην το επιτυγχάνουμε ποτέ.

Στοχασμοί

αποσπάσματα

Φαντασία και πλάνη

Η φαντασία μας μεγεθύνει τόσο πολύ τον ενεστώτα χρόνο, καθώς επιδιδόμαστε σε ατελεύτητους στοχασμούς, κι ελαττώνει τόσο την αιωνιότητα, καθώς δεν τη σκεφτόμαστε, ώστε πλάθουμε από την αιωνιότητα ένα μηδέν, και από το μηδέν μια αιωνιότητα κι όλα αυτά ριζώνουν τόσο δυναμικά μέσα μας, ώστε ο Λόγος ολάκερος μήτε εμάς δε μπορεί να υπερασπιστεί... Η φαντασία διογκώνει τα μικροαντικείμενα ίσαμε να πληρώσει με δαύτα την ψυχή μας, λόγω φασματικής εκτιμήσεως' και, με αυθάδη αλαζονεία, ελαττώνει τα μεγάλα για να τα φέρει στα μέτρα μας, όπως το Θεό φερειπείν.

Τι είναι το εγώ;

Όταν ένας άνθρωπος στέκει στο παράθυρο για να χαζεύει τους περαστικούς, μπορώ τάχα να πω ότι στάθηκε εκεί για να με δει; Όχι γιατί δεν σκέφτεται εμένα ειδικά.
Αλλά κι εκείνος που αγαπά κάποιον για την ομορφιά του, τον αγαπά όντως;
Όχι γιατί η ευλογιά, που αφανίζει την ομορφιά χωρίς να αφανίζει το πρόσωπο, θα τον κάνει να μην τον αγαπά πλέον. Κι αν με αγαπούν για την κρίση μου, για τη μνήμη μου αγαπούν τάχα εμένα τον ίδιο; Όχι, γιατί ενδέχεται να χάσω αυτές τις αρετές, χωρίς να χαθώ ο ίδιος.

Πού κείται λοιπόν αυτό το Εγώ, αν δεν είναι ούτε στο σώμα ούτε στην ψυχή;
Και πώς ν' αγαπήσουμε το σώμα ή την ψυχή, αν όχι για τα γνωρίσματά τους, που δε συνιστούν το Ε γ ώ, μιας κι είναι τα φθαρτά; - Γιατί ποιος θ' αγαπούσε την ψυχική υπόσταση ενός προσώπου αφηρημένα, και κάποια γνωρίσματα ενυπάρχοντα σ' αυτήν; Κάτι τέτοιο είναι αδύνατο, και θα ήταν άδικο. Συνεπώς, δεν αγαπούμε ποτέ πρόσωπα, παρά μονάχα ιδιότητες.

Ανίκανοι να αγαπήσουμε κάτι έξω από μας.

Αν υφίσταται μια αρχή των πάντων, ένα τέρμα των πάντων, όλα δι' Αυτής, όλα γι' Αυτήν. Συνεπώς η αληθινή θρησκεία μας διδάσκει να λατρεύουμε μόνο Αυτόν και μόνο Αυτόν ν' αγαπούμε. Αλλ' ανήμποροι καθώς είμαστε να λατρέψουμε ό,τι δε γνωρίζουμε και ν' αγαπήσουμε κάτι έξω από μας, η θρησκεία, η οποία διδάσκει ετούτα τα καθήκοντα, οφείλει να μας κατηχήσει σχετικά μ' αυτές τις αδυναμίες, και να μας μάθει επίσης τα φάρμακα. Μας μαθαίνει ότι μέσω ενός ανθρώπου τα πάντα απολέστηκαν, και διερράγη ο δεσμός μας με το Θεό, και ότι μέσω ενός ανθρώπου ο δεσμός αποκαταστάθηκε.

Η ενσάρκωση ή αλλιώς, παλιγγενεσία ...

Ποιους λόγους μπορούν να επικαλεστούν οι άθεοι, όταν υποστηρίζουν ότι ένας νεκρός δεν μπορεί να αναστηθεί;
Τι είναι πιο δύσκολο, Να γεννηθεί ή να ξαναγεννηθεί κανείς;
Να υπάρξει αυτό που δεν υπήρξε ποτέ ή να εξακολουθεί να υπάρχει αυτό που υπήρξε;
Είναι, άραγε, πιο δύσκολο να κατακτήσεις την ύπαρξη ή να επιστρέψεις σ' αυτήν; Η συνήθεια κάνει το πρώτο να φαίνεται εύκολο, η απουσία συνήθειας κάνει το δεύτερο να φαίνεται αδύνατο...

Το παιδί που παίζει και το νήπιο

Φανταζόμαστε τον Πλάτωνα και τον Αριστοτέλη με τη μεγάλη στολή του σχολαστικού. Ήταν έντιμοι άνθρωποι και, όπως οι άλλοι, γελούσαν μαζί με τους φίλους τους. Όταν διασκέδασαν γράφοντας τους Νόμους και τα Πολιτικά τους, ουσιαστικά έπαιζαν' αυτό ήταν το λιγότερο φιλοσοφικό και το λιγότερο σοβαρό κομμάτι της ζωής τους: το πιο φιλοσοφημένο τους ήταν το ζην απλά και ήσυχα. Αν έγραψαν για την πολιτική, το έπραξαν ωσάν να ήθελαν να βάλουν τάξη σ' ένα φρενοκομείου κι αν προσποιήθηκαν ότι μιλούν για κάτι σπουδαίο, είναι γιατί γνώριζαν ότι οι παλαβοί στους οποίους απευθύνονταν νομίζανε πως είναι βασιλιάδες ή αυτοκράτορες. Συμμερίζονταν τις αρχές τους, για να κατευνάσουν την τρέλα τους όσο το δυνατόν περισσότερο.

Η σχέση με το με το δάσκαλο και το Θεό

Υπάρχουν τρεις κατηγορίες ανθρώπων: αυτοί που υπηρετούν το Θεό αφού Τον βρήκαν άλλοι που καταγίνονται στην αναζήτηση Του, χωρίς να Τον έχουν βρει οι υπόλοιποι ζουν χωρίς να Τον αναζητούν και χωρίς να Τον έχουν βρει. Οι πρώτοι είναι λογικοί και ευτυχισμένοι οι τελευταίοι είναι ανόητοι και δυστυχισμένοι όσο για τους μεσαίους, είναι δυστυχείς και λογικοί.

Εκείνος που γνωρίζει το θέλημα του δασκάλου του, θα δεχθεί περισσότερα χτυπήματα ακριβώς εξαιτίας της δύναμης που έχει λόγω της γνώσης του. «Ο δίκαιος δικαιοσύνην ποιησάτω έτι» (Αποκ. ΚΒ' ΙΙ), λόγω της δύναμης που έχει λάβει από τη δικαιοσύνη. Από κείνον που του δόθηκαν πολλά θα ζητηθούν πολλά, εξαιτίας της δύναμης που κατέχει από τη βοήθεια αυτή.

Ας μη ζητάμε ασφάλεια και σταθερότητα

Περιορισμένοι καθώς είμαστε με κάθε τρόπο, αυτή η κατάσταση που κρατά τον άνθρωπο μεταξύ των δύο άκρων είναι παρούσα σε κάθε μας ανημπόρια. . Οι αισθήσεις μας δεν συλλαμβάνουν τα άκρα. Ο υπερβολικός θόρυβος μας ξεκουφαίνει το υπερβολικό φως μᾶς τυφλώνει, η υπερβολική απόσταση και η υπερβολική εγγύτητα μας εμποδίζει να δούμε, (...) η υπερβολική αλήθεια μας παραλύει (γνωρίζω ορισμένους που δεν μπορούν να καταλάβουν ότι μηδέν μείον 4 μας κάνει μηδέν).
Αυτή είναι η πραγματική μας κατάσταση: είμαστε ανίκανοι για την απολυτή γνώση και την απόλυτη άγνοια. Αρμενίζουμε μέσα σε μια απέραντη σφαίρα, αβέβαιοι και ασταθείς. Όποιο τέρμα κι αν σκεφτούμε για να πιαστούμε και να στεριώσουμε, κλονίζεται και μας εγκαταλείπει, ξεγλιστράει σε μια αιώνια φυγή. Φλεγόμαστε από επιθυμία να βρούμε κάτι σταθερό, μια ασφαλή βάση για να οικοδομήσουμε έναν πύργο που να υψώνεται στο 'Απειρο. Ωστόσο τα θεμέλιά μας κλονίζονται και η γη ανοίγει ώσπου χαίνουν οι άβυσσοι.
Ας μη ζητάμε λοιπόν ασφάλεια και σταθερότητα. Η λογική μας εξαπατάται πάντα από τις ασταθείς σκιές, τίποτε δεν μπορεί να καθορίσει το περατό ανάμεσα στα δύο 'Άπειρα, τα οποία ταυτόχρονα το περιέχουν και διαφεύγουν απ' αυτό.

Δεν ζούμε ποτέ, αλλά ελπίζουμε να ζήσουμε

Δεν μένουμε Ικανοποιημένοι από το παρόν. Προσδοκούμε το μέλλον σαν να αργεί πολύ να έρθει, σαν να μπορούσαμε να επισπεύσουμε την έλευση του, ή αναπολούμε το παρελθόν για να αναχαιτίσουμε το ταχύ πέρασμα του. Είμαστε τόσο άφρονες του περιπλανιόμαστε σε διαστάσεις που δεν είναι δικές μας και δεν σκεπτόμαστε τη μοναδική που μας ανήκει. Γιατί το παρόν είναι συνήθως οδυνηρό για μας. Το διώχνουμε από μπρος μας λοιπόν, γιατί μας προβληματίζει. Κι αν μας είναι ευχάριστο, λυπόμαστε που το βλέπουμε να χάνεται.

Αν ο καθένας μας εξετάσει τις σκέψεις του, θα δει ότι όλες ασχολούνται με το παρελθόν ή το μέλλον. Πολύ σπάνια σκεφτόμαστε το παρόν κι αν το σκεφτούμε, το κάνουμε μόνο για να δανειστούμε απ' αυτό φως προκειμένου να σχεδιάσουμε το μέλλον. Το παρόν δεν αποτελεί ποτέ σκοπό μας: το παρελθόν και το παρόν αποτελούν το μέσον για τον μοναδικό σκοπό μας, που είναι το μέλλον. Συνεπώς, δεν ζούμε ποτέ, αλλά ελπίζουμε να ζήσουμε. Και όπως προετοιμαζόμαστε συνεχώς για να ευτυχήσουμε, είναι μοιραίο να μην το επιτυγχάνουμε ποτέ.