Αουγκουστ Στρίντμπεργκ

Αουγκουστ Στρίντμπεργκ ΑΡΧΙΚΗ ΣΕΛΙΔΑ
Αουγκουστ Στρίντμπεργκ από το "ΟΝΕΙΡΟΔΡΑΜΑ" - Α' […] ΠΡΟΛΟΓΟΣ: Φωνή: Τι βλέπεις κόρη μου; Κόρη: Βλέπω πως όλα είν' όμορφα!... Λευκές κορφές και γαλανά νερά, πράσινα δάση και χρυσά χωράφια!... Φωνή: Η Γης είν' όμορφη, όπως τα πάντα που έπλασε ο μεγάλος Βράχμα! Μα ήταν πιο όμορφη στο πρώτο των καιρών ξημέρωμα! Ύστερα κάτι έλαχε... σαν κάποιο παραστράτημα... ή κάποιο σάλεμα τροχιάς... Κάποια ανταρσία ή έγκλημα, που δεν μπορούσανε να μείνουν ατιμώρητα! ...Κόρη: Φεύγω, Πατέρα! Μα έλα κι εσύ!... Φωνή: Όχι, καλή μου! Κάτω εκεί δεν μπορώ ν' ανασάνω. Κόρη: Το σύννεφο κυλά!... Βουλιάζω! Πέφτω! Πνίγομαι!... Δεν είν' αγέρας π' αναπνέω, μα υγρασία και καταχνιά! Βαραίνουν πάνω μου και με τραβούν όλο πιο χαμηλά!... Σίγουρα η Γη δεν είναι η πιο καλή από τις σφαίρες τ' Ουρανού!... Φωνή: Δεν είναι η πιο καλή μα μήτε κι η χειρότερη. Τη λένε Σκόνη. Στροβιλίζεται κι αυτή όπως κι οι άλλε3ς σφαίρες. Συχνά ζαλίζει τους κατοίκους της, και τους κρατάει μετέωρους ανάμεσα στην Ανοησία και στην Τρέλα!... Κόρη μου, θάρρος!... Δεν ειν' για σένα παρά μια δοκιμασία!... Μα χρειάζεται θάρρος!... Κόρη: Πέφτω, Πατέρα... ΕΙΚΟΝΑ ΠΡΩΤΗ ...Αγνή: Αλήθεια! Δε μου λες, γιατί τα λουλούδια ψηλώνουν όταν ρίξει κανείς κοπριά; Τζαμάς: Επειδή σιχαίνονται την κοπριά. Κι άλλο δεν συλλογιούνται παρά πώς να πάνε πιο μακριά απ' αυτήν, κατά τον ήλιο. Για ν' ανθίσουν κι ύστερα να μαραθούν. ΕΙΚΟΝΑ ΔΕΥΤΕΡΗ ...Αγνή: Είναι πολύ δύσκολο να βγει κανείς από τον πύργο. Έχει ολόγυρά του εφτά χαντάκια. Μα θα τα καταφέρουμε, μη σε νοιάζει. Το θες με την ψυχή σου, ε; Αξιωματικός: Να πω την αλήθεια... δεν ξέρω. Έτσι κι αλλιώς, θα υποφέρω. Κάθε καινούργια μας χαρά την πληρώνουμε με καημό δυο φορές πιο μεγάλο. Εδώ που ζω δεν είμαι ευτυχισμένος. Μ' αν χρειαστεί ν' αγοράσω τη λευτεριά μου, θα την πληρώσω τριπλά - με αντάλλαγμα τη λύπη. Αγνή, το ίδιο μου κάνει κι αν μείνω σε τούτη τη φυλακή - φτάνει να σε βλέπω. Αγνή: Και τι βλέπεις σε μένα; Αξιωματικός: Την ομορφιά, που είναι η αρμονία του σύμπαντος. Υπάρχουνε επάνω σου γραμμές που δεν τις βρίσκει κανείς παρά μονάχα στην τροχιά των αστεριών, στον ήχο μιας χορδήα που τρέμει, στο ρυθμικό κυμάτισμα του φωτός... Αγνή, είσαι ένα παιδί τ' ουρανού. Αγνή: Κι εσύ είσαι παιδί τ' ουρανού. Αξιωματικός: Αν είναι έτσι, γιατί τότε να φροντίζω τ' άλογα και τους σταύλους και να καθαρίζω την κοπριά; Αγνή: Για να νιώσεις τον πόθο να φύγεις απ' αυτά. Αξιωματικός: Τον πόθο τον έχω νιώσει... Μα για να φύγω αποδώ - είναι ολόκληρη ιστορία. Αγνή: Είναι χρέος σου να γυρέψεις τη λευτεριά και το φως! Αξιωματικός: Χρέος μου!... Μήπως η ζωή αναγνώρισε ποτέ το δικό της χρέος απέναντί μου; Αγνή: Γιατί το λες αυτό; Θαρρείς πως σ' έχει αδικήσει η ζωή; Αξιωματικός: Ναι ήταν άδικη... πολύ άδικη... ΕΙΚΟΝΑ ΤΡΙΤΗ ...Πατέρας: Λοιπόν, είναι σοβαρό; Σε νιώθω - θα συλλογιέσαι τα παιδιά μας. Μητέρα: Αυτά ήταν όλη μου η ζωή... η χαρά μου κι η θλίψη μου... Πατέρας: Χριστίνα, συγχώρεσέ με... Για όλα. Μητέρα: Καλέ μου, τι έχω να σου συγχωρέσω; Εσύ να με συγχωρέσεις... Τυραννούσαμε ο ένας τον άλλον... Και για ποιο λόγο; Μήτε το ξέρουμε. Μα δεν μπορούσαμε να κάνουμε κι αλλιώς. Άσ' τα ας μη μιλάμε πια!... Να εδώ είναι τα καθαρά ασπρόρουχα των παιδιών. Ν' αλλάζουν δυο φορές τη βδομάδα, την Τετάρτη και την Κυριακή, κι η Λίνα να τους κάνει καλά το μπάνιο τους - ολόκληρο μπάνιο. Φεύγεις; ΕΙΚΟΝΑ ΠΕΜΠΤΗ ...Δικηγόρος: ... Μα το χειρότερο ξέρεις τι είναι; Να χωρίζω συζύγους. Είναι σαν να βγαίνει μια κραυγή απ' τα σπλάχνα της Γης και να φτάνει ίσαμε τον ουρανό. Μια κραυγή προδοσίας ενάντια στην πρωταρχική δύναμη, ενάντια στην πηγή του κάθε καλού, ενάτια στον έρωτα... Ε, λοιπόν καταλαβαίνεις, κι όταν ακόμα έχουν γεμίσει μυριάδες χαρτιά μ' αμοιβαίες κατηγορίες, φτάνει να βρεθεί ένας καλός άνθρωπος που να πιάσει τον έναν απ' τους δυο αντιδίκους απ' τ' αυτί και να τους κάνει χαμογελώντας αυτή την απλή ερώτηση: Τι σου 'χει κάνει ο άντρας σου; Ή η γυναίκα σου;... Και θα ιδείς πουν εκείνη ή εκείνος δε θα μπορέσουν ν' απαντήσουν τίποτα - κανενα σοβαρό επιχείρημα. Κάποια φορά, θαρρώ, η αιτία ήταν ένα λάχανο, μιαν άλλη φορά μια παρεξηγημένη κουβέντα. Και τις περισσότερες φορές, ένα μεγάλο τίποτα... ... Λες πως θα μπορούσε να με λογαριάσει κανένας για φίλο του, όταν είμαι εγώ που μαζεύω όλα τα καθυστερημένα χρέη της πόλης; Τι τυραννία να 'σαι άνθρωπος!... Από το Ονειρόδραμα (Γ'.)* ΕΙΚΟΝΑ ΟΓΔΟΗ ΔΙΚΗΓΟΡΟΣ: Ο μικρός κοιμάται; ΑΓΝΗ: Ναι, επιτέλους κοιμήθηκε. ΔΙΚΗΓΟΡΟΣ(γλυκά): Τα κλάματά του διώχνουν την πελατεία. ΑΓΝΗ (ευγενικά): Τι μπορούμε να κάνουμε; ΔΙΚΗΓΟΡΟΣ: Τίποτα. ΑΓΝΗ: Αν παίρναμε ένα μεγαλύτερο διαμέρισμα; ΔΙΚΗΓΟΡΟΣ: Δεν έχουμε χρήματα. ΑΓΝΗ: Μπορώ ν' ανοίξω το παράθυρο; Σκάω μέσα σ' αυτόν τον μολυσμένο αέρα. ΔΙΚΗΓΟΡΟΣ: Αν ανοίξεις θα παγώσουμε! ΑΓΝΗ: Είναι φρίκη!... Ίσως να καθάριζα το πάτωμα στο γραφείο σου; ΔΙΚΗΓΟΡΟΣ: Δεν είσαι αρκετά γερή για τέτοιες δουλειές. Ούτε κι εγώ άλλωστε. Κι η Χριστίνα είναι απασχολημένη. Πρέπει να κολλάει - πρέπει να βουλώσει και την παραμικρή χαραμάδα. Σ' ολόκληρο το σπίτι, στο ταβάνι, στους τοίχους, στα πατώματα... ΑΓΝΗ: Ήμουνα διατεθειμένη να αντιμετωπίσω τη φτώχεια, μα όχι και τη βρώμα! ΔΙΚΗΓΟΡΟΣ: Η φτώχεια έχει πάντα μια δόση βρώμας. ΑΓΝΗ: Είναι χειρότερα απ' ό,τι είχα φανταστεί! ΔΙΚΗΓΟΡΟΣ: Όχι, δεν είναι χειρότερα. Μπορούμε ακόμα να φάμε. ΑΓΝΗ: Να φάμε τι; ΔΙΚΗΓΟΡΟΣ: Τα λάχανα είναι φτηνά. Είναι όμορφα και θρεφτικά. ΑΓΝΗ: Είναι όμορφα για κείνους που τους αρέσουν. Εγώ τα σιχαίνομαι. ΔΙΚΗΓΟΡΟΣ: Γιατί δε μου το 'πες ποτέ; ΑΓΝΗ: Γιατί σ' αγαπούσα... Κι ήθελα να θυσιάσω τα γούστα μου για χάρη σου. ΔΙΚΗΓΟΡΟΣ: Πρέπει λοιπόν κι εγώ ναθυσιάσω την αγάπη που έχω για τα λάχανα... Οι θυσίες μας πρέπει να 'ναι αμοιβαίες. ΑΓΝΗ: Και τι θα φάμε λοιπόν; Ψάρια; Εσύ δεν μπορούσες να τα βάλεις στο στόμα σου. ΔΙΚΗΓΟΡΟΣ: Κι είναι κι ακριβά! ΑΓΝΗ: Όλα είναι πιο δύσκολα απ' ό,τι νόμιζα. ΔΙΚΗΓΟΡΟΣ: Το βλέπεις;... Και το παιδί, που θα 'πρεπε να μας φέρνει κοντά, σαν μια ευλογία - μας οδηγεί στο χαμό. ΑΓΝΗ: Αγάπη μου! Πεθαίνω μέσα σ' αυτό τον μουχλιασμενο αέρα, μέσα σ' αυτό το δωμάτιο που βλέπει σε μια σκοτεινή αυλή, μ' αυτά τα κλάματα του μωρού κι αυτές τις ατέλειωτα άγρυπνες νύχτες, και μ' όλους αυτούς εκεί έξω, που μουγκρίζουν, που τσακώνονται και που κατηγορούν ο ένας τον άλλον!... Θα πεθάνω εδώ μέσα! ΔΙΚΗΓΟΡΟΣ: Κακόμοιρο λουλούδι, δίχως αέρα και φως! ΑΓΝΗ: Και λες πως άλλοι είναι χειρότερα από μας; ΔΙΚΗΓΟΡΟΣ: Φυσικά. Εγώ είμαι ένας άνθρωπος που τον ζηλεύει όλη η γειτονιά! ΑΓΝΗ: Και λες πως άλλοι είναι χειρότερα από μας; ΔΙΚΗΓΟΡΟΣ: Φυσικά. Εγώ είμαι ένας άνθρωπος που τον ζηλεύει όλη η γειτονιά! ΑΓΝΗ: Όλα θα 'ταν κάπως υποφερτά, αν μπορούσα να φέρω λίγη ομορφιά μέσα στο σπίτι. ΔΙΚΗΓΟΡΟΣ: Ξέρω τι εννοείς: ένα λουλούδι!... Θα 'θελες ένα λιοτρόπι, δεν είν' έτσι; Μα το λιοτρόπι κοστίζει λεφτά - όσο έξι λιτρες γάλα ή τέσσερα κιλά πατάτες. ΑΓΝΗ: Θα μπορούσα και να μην τρώω καθόλου, φτάνει να 'χα ένα λουλούδι. ΔΙΚΗΓΟΡΟΣ: Υπάρχει μια ομορφιά που δεν κοστίζει τίποτα, και που είναι τρομερό να τη στερείται ένας άνθρωπος που έχει αισθηση της πραγματικής ομορφιάς. ΑΓΝΗ: Και ποια ομορφιά είναι αυτή; ΔΙΚΗΓΟΡΟΣ: ΑΝ στη πω, θα θυμώσεις. ΑΓΝΗ: Έχουμε συμφωνήσει να μη θυμώνουμε ποτέ. ΔΙΚΗΓΟΡΟΣ: Έχουμε συμφωνήσει... Ναι! Όλα θα πάν καλά, αν δε φτάσουμε στις μικρές... τις κοφτερές εκείνες λέξεις που ματώνουν... Μας ξέφυγε ποτέ καμιά; ΑΓΝΗ: Όχι - ούτε και θα συμβεί. ΔΙΚΗΓΟΡΟΣ: Ποτέ - όσο θα εξαρτάται από μένα. ΑΓΝΗ: Λέγε, λοιπόν! ΔΙΚΗΓΟΡΟΣ: Να!... Όταν γυρίζω σπίτι, το πρώτο πράγμα που κοιτάζω είναι οι κουρτίνες (Πηγαίνει στο παράθυρο και τις διορθώνει.) Πώς κρέμονται;... Αν είναι τσαλακωμένες, στραβές, δεμένες με κουρέλια - φεύγω. Ή ρίχνω μια ματιά στις καρέκλες. Αν είναι όλες ταχτικά βαλμένες στη σειρά - μένω. (Τοποθετεί μια καρέκλα κοντά στις άλλες του τοίχου.) Κατόπι παρατηρώ τα κεριά στα καντηλέρια. Αν είναι στραβά, θα πει πως κι όλο το σπίτι είναι στραβό. (Διορθώνει ένα κερί στο κομοδίνο.) Αυτή είναι η ομορφιά, αγαπητή μου, που δεν κοστίζει τίποτα. ΑΓΝΗ, σκύβει το κεφάλι: Όχι λέξεις κοφτερές, Άξελ - σε παρακαλώ! ΔΙΚΗΓΟΡΟΣ: Μα δεν ήταν... ΑΓΝΗ: Ήταν! ΔΙΚΗΓΟΡΟΣ: Όχι που να πάρει ο διάολος!... ΑΓΝΗ: Τι τρόπος! ΔΙΚΗΓΟΡΟΣ: Με συγχωρείς, Αγνή. Μα έχω τόσο υποφέρει κι εγώ από την ακαταστασία σου, όσο κι εσύ από τη βρώμα, που λες! Θα 'χα μάλιστα αναλάβει εγώ το νοικοκυριό, αν δεν φοβόμουνα μη σε θυμώσω. Θα το θεωρούσες προσβολή! Ουφ! Ας μη μιλήσουμε άλλο, συμφωνείς; ΑΓΝΗ: Τι κουραστικό και τι δύσκολο που 'ναι να 'μαστε σύζυγοι!...Είναι το πιο δύσκολο πράγμα στον κόσμο! Θέλει ιδιοσυγκρασία αγγέλων. ΔΙΚΗΓΟΡΟΣ: Έτσι θαρρώ κι εγώ... Η μετάφραση του "Ονειροδράματος" είναι του Αλέξη Σολομού και είναι από την έκδοση της "Δωδώνης" - Μικρή Θεατρική Βιβλιοθήκη, 198

από το "ΟΝΕΙΡΟΔΡΑΜΑ" - Α'

[…] ΠΡΟΛΟΓΟΣ:

Φωνή: Τι βλέπεις κόρη μου; Κόρη: Βλέπω πως όλα είν' όμορφα!... Λευκές κορφές και γαλανά νερά, πράσινα δάση και χρυσά χωράφια!...
Φωνή: Η Γης είν' όμορφη, όπως τα πάντα που έπλασε ο μεγάλος Βράχμα! Μα ήταν πιο όμορφη στο πρώτο των καιρών ξημέρωμα! Ύστερα κάτι έλαχε... σαν κάποιο παραστράτημα... ή κάποιο σάλεμα τροχιάς... Κάποια ανταρσία ή έγκλημα, που δεν μπορούσανε να μείνουν ατιμώρητα! ...Κόρη: Φεύγω, Πατέρα! Μα έλα κι εσύ!...
Φωνή: Όχι, καλή μου! Κάτω εκεί δεν μπορώ ν' ανασάνω. Κόρη: Το σύννεφο κυλά!... Βουλιάζω! Πέφτω! Πνίγομαι!... Δεν είν' αγέρας π' αναπνέω, μα υγρασία και καταχνιά! Βαραίνουν πάνω μου και με τραβούν όλο πιο χαμηλά!... Σίγουρα η Γη δεν είναι η πιο καλή από τις σφαίρες τ' Ουρανού!...
Φωνή: Δεν είναι η πιο καλή μα μήτε κι η χειρότερη. Τη λένε Σκόνη. Στροβιλίζεται κι αυτή όπως κι οι άλλε3ς σφαίρες. Συχνά ζαλίζει τους κατοίκους της, και τους κρατάει μετέωρους ανάμεσα στην Ανοησία και στην Τρέλα!... Κόρη μου, θάρρος!... Δεν ειν' για σένα παρά μια δοκιμασία!... Μα χρειάζεται θάρρος!...
Κόρη: Πέφτω, Πατέρα...

ΕΙΚΟΝΑ ΠΡΩΤΗ
...Αγνή: Αλήθεια! Δε μου λες, γιατί τα λουλούδια ψηλώνουν όταν ρίξει κανείς κοπριά;
Τζαμάς: Επειδή σιχαίνονται την κοπριά. Κι άλλο δεν συλλογιούνται παρά πώς να πάνε πιο μακριά απ' αυτήν, κατά τον ήλιο. Για ν' ανθίσουν κι ύστερα να μαραθούν.

ΕΙΚΟΝΑ ΔΕΥΤΕΡΗ
...Αγνή: Είναι πολύ δύσκολο να βγει κανείς από τον πύργο. Έχει ολόγυρά του εφτά χαντάκια. Μα θα τα καταφέρουμε, μη σε νοιάζει. Το θες με την ψυχή σου, ε;
Αξιωματικός: Να πω την αλήθεια... δεν ξέρω. Έτσι κι αλλιώς, θα υποφέρω. Κάθε καινούργια μας χαρά την πληρώνουμε με καημό δυο φορές πιο μεγάλο. Εδώ που ζω δεν είμαι ευτυχισμένος. Μ' αν χρειαστεί ν' αγοράσω τη λευτεριά μου, θα την πληρώσω τριπλά - με αντάλλαγμα τη λύπη. Αγνή, το ίδιο μου κάνει κι αν μείνω σε τούτη τη φυλακή - φτάνει να σε βλέπω.
Αγνή: Και τι βλέπεις σε μένα;
Αξιωματικός: Την ομορφιά, που είναι η αρμονία του σύμπαντος. Υπάρχουνε επάνω σου γραμμές που δεν τις βρίσκει κανείς παρά μονάχα στην τροχιά των αστεριών, στον ήχο μιας χορδήα που τρέμει, στο ρυθμικό κυμάτισμα του φωτός... Αγνή, είσαι ένα παιδί τ' ουρανού.
Αγνή: Κι εσύ είσαι παιδί τ' ουρανού.
Αξιωματικός: Αν είναι έτσι, γιατί τότε να φροντίζω τ' άλογα και τους σταύλους και να καθαρίζω την κοπριά;
Αγνή: Για να νιώσεις τον πόθο να φύγεις απ' αυτά.
Αξιωματικός: Τον πόθο τον έχω νιώσει... Μα για να φύγω αποδώ - είναι ολόκληρη ιστορία.
Αγνή: Είναι χρέος σου να γυρέψεις τη λευτεριά και το φως!
Αξιωματικός: Χρέος μου!... Μήπως η ζωή αναγνώρισε ποτέ το δικό της χρέος απέναντί μου;
Αγνή: Γιατί το λες αυτό; Θαρρείς πως σ' έχει αδικήσει η ζωή;
Αξιωματικός: Ναι ήταν άδικη... πολύ άδικη...

ΕΙΚΟΝΑ ΤΡΙΤΗ
...Πατέρας: Λοιπόν, είναι σοβαρό; Σε νιώθω - θα συλλογιέσαι τα παιδιά μας.
Μητέρα: Αυτά ήταν όλη μου η ζωή... η χαρά μου κι η θλίψη μου...
Πατέρας: Χριστίνα, συγχώρεσέ με... Για όλα.
Μητέρα: Καλέ μου, τι έχω να σου συγχωρέσω; Εσύ να με συγχωρέσεις...
Τυραννούσαμε ο ένας τον άλλον... Και για ποιο λόγο; Μήτε το ξέρουμε. Μα δεν μπορούσαμε να κάνουμε κι αλλιώς. Άσ' τα ας μη μιλάμε πια!... Να εδώ είναι τα καθαρά ασπρόρουχα των παιδιών. Ν' αλλάζουν δυο φορές τη βδομάδα, την Τετάρτη και την Κυριακή, κι η Λίνα να τους κάνει καλά το μπάνιο τους - ολόκληρο μπάνιο. Φεύγεις;

ΕΙΚΟΝΑ ΠΕΜΠΤΗ
...Δικηγόρος: ... Μα το χειρότερο ξέρεις τι είναι; Να χωρίζω συζύγους. Είναι σαν να βγαίνει μια κραυγή απ' τα σπλάχνα της Γης και να φτάνει ίσαμε τον ουρανό. Μια κραυγή προδοσίας ενάντια στην πρωταρχική δύναμη, ενάντια στην πηγή του κάθε καλού, ενάτια στον έρωτα... Ε, λοιπόν καταλαβαίνεις, κι όταν ακόμα έχουν γεμίσει μυριάδες χαρτιά μ' αμοιβαίες κατηγορίες, φτάνει να βρεθεί ένας καλός άνθρωπος που να πιάσει τον έναν απ' τους δυο αντιδίκους απ' τ' αυτί και να τους κάνει χαμογελώντας αυτή την απλή ερώτηση: Τι σου 'χει κάνει ο άντρας σου; Ή η γυναίκα σου;... Και θα ιδείς πουν εκείνη ή εκείνος δε θα μπορέσουν ν' απαντήσουν τίποτα - κανενα σοβαρό επιχείρημα. Κάποια φορά, θαρρώ, η αιτία ήταν ένα λάχανο, μιαν άλλη φορά μια παρεξηγημένη κουβέντα. Και τις περισσότερες φορές, ένα μεγάλο τίποτα...
... Λες πως θα μπορούσε να με λογαριάσει κανένας για φίλο του, όταν είμαι εγώ που μαζεύω όλα τα καθυστερημένα χρέη της πόλης; Τι τυραννία να 'σαι άνθρωπος!... Από το Ονειρόδραμα (Γ'.)* ΕΙΚΟΝΑ ΟΓΔΟΗ
ΔΙΚΗΓΟΡΟΣ: Ο μικρός κοιμάται;
ΑΓΝΗ: Ναι, επιτέλους κοιμήθηκε.
ΔΙΚΗΓΟΡΟΣ(γλυκά): Τα κλάματά του διώχνουν την πελατεία.
ΑΓΝΗ (ευγενικά): Τι μπορούμε να κάνουμε;
ΔΙΚΗΓΟΡΟΣ: Τίποτα.
ΑΓΝΗ: Αν παίρναμε ένα μεγαλύτερο διαμέρισμα;
ΔΙΚΗΓΟΡΟΣ: Δεν έχουμε χρήματα.
ΑΓΝΗ: Μπορώ ν' ανοίξω το παράθυρο; Σκάω μέσα σ' αυτόν τον μολυσμένο αέρα.
ΔΙΚΗΓΟΡΟΣ: Αν ανοίξεις θα παγώσουμε!
ΑΓΝΗ: Είναι φρίκη!... Ίσως να καθάριζα το πάτωμα στο γραφείο σου;
ΔΙΚΗΓΟΡΟΣ: Δεν είσαι αρκετά γερή για τέτοιες δουλειές. Ούτε κι εγώ άλλωστε. Κι η Χριστίνα είναι απασχολημένη. Πρέπει να κολλάει - πρέπει να βουλώσει και την παραμικρή χαραμάδα. Σ' ολόκληρο το σπίτι, στο ταβάνι, στους τοίχους, στα πατώματα...
ΑΓΝΗ: Ήμουνα διατεθειμένη να αντιμετωπίσω τη φτώχεια, μα όχι και τη βρώμα!
ΔΙΚΗΓΟΡΟΣ: Η φτώχεια έχει πάντα μια δόση βρώμας.
ΑΓΝΗ: Είναι χειρότερα απ' ό,τι είχα φανταστεί!
ΔΙΚΗΓΟΡΟΣ: Όχι, δεν είναι χειρότερα. Μπορούμε ακόμα να φάμε.
ΑΓΝΗ: Να φάμε τι;
ΔΙΚΗΓΟΡΟΣ: Τα λάχανα είναι φτηνά. Είναι όμορφα και θρεφτικά.
ΑΓΝΗ: Είναι όμορφα για κείνους που τους αρέσουν. Εγώ τα σιχαίνομαι.
ΔΙΚΗΓΟΡΟΣ: Γιατί δε μου το 'πες ποτέ;
ΑΓΝΗ: Γιατί σ' αγαπούσα... Κι ήθελα να θυσιάσω τα γούστα μου για χάρη σου.
ΔΙΚΗΓΟΡΟΣ: Πρέπει λοιπόν κι εγώ ναθυσιάσω την αγάπη που έχω για τα λάχανα... Οι θυσίες μας πρέπει να 'ναι αμοιβαίες.
ΑΓΝΗ: Και τι θα φάμε λοιπόν; Ψάρια; Εσύ δεν μπορούσες να τα βάλεις στο στόμα σου.
ΔΙΚΗΓΟΡΟΣ: Κι είναι κι ακριβά!
ΑΓΝΗ: Όλα είναι πιο δύσκολα απ' ό,τι νόμιζα.
ΔΙΚΗΓΟΡΟΣ: Το βλέπεις;... Και το παιδί, που θα 'πρεπε να μας φέρνει κοντά, σαν μια ευλογία - μας οδηγεί στο χαμό.
ΑΓΝΗ: Αγάπη μου! Πεθαίνω μέσα σ' αυτό τον μουχλιασμενο αέρα, μέσα σ' αυτό το δωμάτιο που βλέπει σε μια σκοτεινή αυλή, μ' αυτά τα κλάματα του μωρού κι αυτές τις ατέλειωτα άγρυπνες νύχτες, και μ' όλους αυτούς εκεί έξω, που μουγκρίζουν, που τσακώνονται και που κατηγορούν ο ένας τον άλλον!... Θα πεθάνω εδώ μέσα!
ΔΙΚΗΓΟΡΟΣ: Κακόμοιρο λουλούδι, δίχως αέρα και φως!
ΑΓΝΗ: Και λες πως άλλοι είναι χειρότερα από μας;
ΔΙΚΗΓΟΡΟΣ: Φυσικά. Εγώ είμαι ένας άνθρωπος που τον ζηλεύει όλη η γειτονιά!
ΑΓΝΗ: Και λες πως άλλοι είναι χειρότερα από μας;
ΔΙΚΗΓΟΡΟΣ: Φυσικά. Εγώ είμαι ένας άνθρωπος που τον ζηλεύει όλη η γειτονιά!
ΑΓΝΗ: Όλα θα 'ταν κάπως υποφερτά, αν μπορούσα να φέρω λίγη ομορφιά μέσα στο σπίτι.
ΔΙΚΗΓΟΡΟΣ: Ξέρω τι εννοείς: ένα λουλούδι!... Θα 'θελες ένα λιοτρόπι, δεν είν' έτσι; Μα το λιοτρόπι κοστίζει λεφτά - όσο έξι λιτρες γάλα ή τέσσερα κιλά πατάτες.
ΑΓΝΗ: Θα μπορούσα και να μην τρώω καθόλου, φτάνει να 'χα ένα λουλούδι.
ΔΙΚΗΓΟΡΟΣ: Υπάρχει μια ομορφιά που δεν κοστίζει τίποτα, και που είναι τρομερό να τη στερείται ένας άνθρωπος που έχει αισθηση της πραγματικής ομορφιάς.
ΑΓΝΗ: Και ποια ομορφιά είναι αυτή;
ΔΙΚΗΓΟΡΟΣ: ΑΝ στη πω, θα θυμώσεις.
ΑΓΝΗ: Έχουμε συμφωνήσει να μη θυμώνουμε ποτέ.
ΔΙΚΗΓΟΡΟΣ: Έχουμε συμφωνήσει... Ναι! Όλα θα πάν καλά, αν δε φτάσουμε στις μικρές... τις κοφτερές εκείνες λέξεις που ματώνουν... Μας ξέφυγε ποτέ καμιά;
ΑΓΝΗ: Όχι - ούτε και θα συμβεί.
ΔΙΚΗΓΟΡΟΣ: Ποτέ - όσο θα εξαρτάται από μένα.
ΑΓΝΗ: Λέγε, λοιπόν!
ΔΙΚΗΓΟΡΟΣ: Να!... Όταν γυρίζω σπίτι, το πρώτο πράγμα που κοιτάζω είναι οι κουρτίνες (Πηγαίνει στο παράθυρο και τις διορθώνει.) Πώς κρέμονται;... Αν είναι τσαλακωμένες, στραβές, δεμένες με κουρέλια - φεύγω. Ή ρίχνω μια ματιά στις καρέκλες. Αν είναι όλες ταχτικά βαλμένες στη σειρά - μένω. (Τοποθετεί μια καρέκλα κοντά στις άλλες του τοίχου.) Κατόπι παρατηρώ τα κεριά στα καντηλέρια. Αν είναι στραβά, θα πει πως κι όλο το σπίτι είναι στραβό. (Διορθώνει ένα κερί στο κομοδίνο.) Αυτή είναι η ομορφιά, αγαπητή μου, που δεν κοστίζει τίποτα.
ΑΓΝΗ, σκύβει το κεφάλι: Όχι λέξεις κοφτερές, Άξελ - σε παρακαλώ!
ΔΙΚΗΓΟΡΟΣ: Μα δεν ήταν...
ΑΓΝΗ: Ήταν!
ΔΙΚΗΓΟΡΟΣ: Όχι που να πάρει ο διάολος!...
ΑΓΝΗ: Τι τρόπος!
ΔΙΚΗΓΟΡΟΣ: Με συγχωρείς, Αγνή. Μα έχω τόσο υποφέρει κι εγώ από την ακαταστασία σου, όσο κι εσύ από τη βρώμα, που λες! Θα 'χα μάλιστα αναλάβει εγώ το νοικοκυριό, αν δεν φοβόμουνα μη σε θυμώσω. Θα το θεωρούσες προσβολή! Ουφ! Ας μη μιλήσουμε άλλο, συμφωνείς;
ΑΓΝΗ: Τι κουραστικό και τι δύσκολο που 'ναι να 'μαστε σύζυγοι!...Είναι το πιο δύσκολο πράγμα στον κόσμο! Θέλει ιδιοσυγκρασία αγγέλων.
ΔΙΚΗΓΟΡΟΣ: Έτσι θαρρώ κι εγώ...

Η μετάφραση του "Ονειροδράματος" είναι του Αλέξη Σολομού και είναι από την έκδοση της "Δωδώνης" - Μικρή Θεατρική Βιβλιοθήκη, 198