Σενέκα

Σενέκα -4 έως 65 (69)

Αποφθέγματα Αποσπάσματα

«Αν δεν ξέρεις σε ποιο λιμάνι κατευθύνεσαι, κανένας άνεμος δεν είναι ούριος.»

Βιογραφία

Ο Λεύκιος Ανναίος Σενέκας (περ. 4 π.Χ. – 65 μ.Χ.) ήταν Ρωμαίος πολιτικός, ρήτορας, δραματουργός και στωικός φιλόσοφος. Γεννήθηκε στην Κόρδοβα της Ισπανίας, που τότε αποτελούσε επαρχία της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας. Ήταν ο δεύτερος γιος του διάσημου ρήτορα Σενέκα του Πρεσβύτερου. Σε νεαρή ηλικία μετέβη στη Ρώμη, όπου σπούδασε ρητορική και στωική φιλοσοφία, ενώ ταξίδεψε και στην Αίγυπτο. Αργότερα εγκαταστάθηκε μόνιμα στη Ρώμη, άσκησε τη δικηγορία και ανέλαβε διάφορα δημόσια αξιώματα. Το 38 μ.Χ. συγκρούστηκε με τον αυτοκράτορα Καλιγούλα, ο οποίος φέρεται να σκέφτηκε ακόμη και την εκτέλεσή του, αλλά τελικά τον άφησε να ζήσει επειδή θεωρούσε ότι η εύθραυστη υγεία του δεν θα του επέτρεπε να ζήσει για πολύ. Το 41 μ.Χ., όταν αυτοκράτορας έγινε ο Κλαύδιος, ο Σενέκας εξορίστηκε στην Κορσική ύστερα από κατηγορίες για μοιχεία που διατυπώθηκαν από τη Μεσσαλίνα, σύζυγο του Κλαυδίου. Παρέμεινε εκεί για οκτώ χρόνια. Μετά την επιστροφή του από την εξορία επανήλθε στη δημόσια ζωή και ανέλαβε τη διαπαιδαγώγηση του νεαρού Νέρωνα. Όταν ο Νέρων ανήλθε στον θρόνο, ο Σενέκας άσκησε σημαντική επιρροή στη διακυβέρνηση της αυτοκρατορίας για περίπου πέντε χρόνια, μια περίοδο που θεωρείται από τις πιο μετριοπαθείς της βασιλείας του. Σταδιακά όμως ο Νέρων εξελίχθηκε σε αυταρχικό ηγεμόνα και απομακρύνθηκε από τον παλιό του δάσκαλο. Την ίδια εποχή πολλοί Ρωμαίοι κατηγορούσαν τον Σενέκα για υποκρισία, υποστηρίζοντας ότι η ζωή του δεν συμβάδιζε πάντα με τις φιλοσοφικές του αρχές. Ενώ καταδίκαζε την τυραννία και την πολυτέλεια, υπήρξε στενός συνεργάτης ενός τυράννου και απέκτησε μεγάλη περιουσία. Οι επικρίσεις αυτές ακολουθούν το όνομά του μέχρι σήμερα. Το 62 μ.Χ. αποσύρθηκε από τη δημόσια ζωή και εγκαταστάθηκε σε κτήμα έξω από τη Ρώμη, αφιερώνοντας τον χρόνο του στη φιλοσοφία και τη συγγραφή. Το 65 μ.Χ., ύστερα από την αποτυχημένη συνωμοσία του Πίσωνα κατά του Νέρωνα, κατηγορήθηκε για συμμετοχή και διατάχθηκε να αυτοκτονήσει. Υπάκουσε στην εντολή του αυτοκράτορα και έθεσε τέλος στη ζωή του παρουσία φίλων και μαθητών. Καθώς η αιμορραγία προχωρούσε αργά, ο θάνατός του υπήρξε παρατεταμένος και επώδυνος. Σύμφωνα με την παράδοση, πέρασε τις τελευταίες του στιγμές υπαγορεύοντας σκέψεις και στοχασμούς στους παρευρισκομένους. Εκτός από τα ρητορικά και θεατρικά του έργα, ο Σενέκας άφησε πλήθος φιλοσοφικών συγγραμμάτων για την αρετή, την ευεργεσία, τη γενναιότητα, την ευτυχία και την αντιμετώπιση των δυσκολιών της ζωής. Συνδύασε τον στωικισμό με έναν έντονο ανθρωπισμό, που συνοψίζεται στη φράση του: «Ο άνθρωπος είναι ιερός για τον άνθρωπο».