Βιογραφία
Ο Αράμ Ιλίτς Χατσατουριάν (αρμενικά: Արամ Խաչատրյան, ρώσικα: Аpaм Ильич Xaчaтypян, 6 Ιουνίου 1903 - 1 Μαΐου 1978) ήταν Αρμένιος συνθέτης. Γεννήθηκε το 1903 στην Τιφλίδα της τότε Ρωσικής Αυτοκρατορίας και στα 17 του εγκαταστάθηκε στη Μόσχα. Έγινε δεκτός στην περίφημη μουσική σχολή Γκνέσιν χωρίς να έχει προηγούμενη μουσική παιδεία, εκεί σπούδασε βιολοντσέλο και σύνθεση. Στη συνέχεια φοίτησε στο Ωδείο Μόσχας (1929-1934) και πολύ γρήγορα άρχισε να διακρίνεται με τις συνθέσεις του. Γρήγορα φάνηκε η ιδιοφυΐα του και η ικανότητά του στην εκμετάλλευση λαϊκών μελωδιών. Απέκτησε γρήγορα φήμη με το «τρίο για φλάουτο, βιολί και πιάνο», την «Πρώτη συμφωνία», την μουσική για μπαλέτο και το έργο για χορωδία και ορχήστρα «Ποίημα για τον Στάλιν», (για τη συμπλήρωση των 25 χρόνων από την επανάσταση των μπολσεβίκων), καθώς και με μουσική για θεατρικά και κινηματογραφικά έργα.Κατά το μεγαλύτερο μέρος της καριέρας του, ήταν ευνοούμενος της σοβιετικής κυβέρνησης και κατείχε αρκετές υψηλές θέσεις από τα τέλη της δεκαετίας του 1930, αν και εντάχθηκε στο Κομμουνιστικό Κόμμα μόλις το 1943. Από το 1951 δίδαξε στο Ωδείο της Μόσχας και εργάστηκε ως διευθυντής ορχήστρας. Το 1957 έγινε Γραμματέας της Ένωσης Σοβιετικών συνθετών, θέση που κράτησε μέχρι τον θάνατό του ενώ ταξίδεψε στην Ευρώπη, τη Λατινική Αμερική και τις Ηνωμένες Πολιτείες με συναυλίες έργωνv του. Αφιερώθηκε ιδιαίτερα στην ανάπτυξη της αρμενικής μουσικής, έχοντας μελετήσει βαθιά την αρμενική παράδοση. Το ύφος της μουσικής του έχει έντονο ανατολίτικο χρώμα, μερικά από τα πιο γνωστά του έργα είναι το μπαλέτο Γκαϊανέ (1942) που περιλαμβάνει τον πολύ γνωστό Χορό των σπαθιών:
h δεύτερη συμφωνία, το Βαλς για κοντσέρτο (1955) και το μπαλέτο Σπάρτακος (1956). Εκτός των άλλων, συνέθεσε και τον εθνικό ύμνο της Σοβιετικής Σοσιαλιστικής Δημοκρατίας της Αρμενίας.
Το 1948 κατηγορήθηκε μαζί με τους Ντμίτρι Σοστακόβιτς και Σεργκέι Προκόφιεφ για αστικοποίηση της μουσικής τους από την ΚΕ του Κομμουνιστικού Κόμματος της Ρωσίας. Παραδέχτηκε την ενοχή του για να μην έχει προβλήματα με το καθεστώς, μετά όμως το θάνατο του Στάλιν διαμαρτυρήθηκε δημόσια για την εις βάρος του εκείνη κατηγορία. Το 1954 ονομάστηκε «Καλλιτέχνης του Λαού της Σοβιετικής Ένωσης» και πέντε χρόνια μετά έλαβε και το 2ο βραβείο Λένιν.
Ο Χατσατουριάν ήταν παντρεμένος από το 1933 με τη συμφοιτητρία του συνθέτρια Νίνα Μακάροβα, τον Οκτώβριο του 1965, εισήχθη σε κρίσιμη κατάσταση σε νοσοκομείο στη Γενεύη μετά από καρδιακή προσβολή. Πέθανε στη Μόσχα την 1η Μαΐου 1978, μετά από μακρά ασθένεια.