Γκάντι

Ο Γκάντι γεννήθηκε το 1869 σε μια εποχή κατά την οποία οι ευρωπαϊκές αυτοκρατορίες βρίσκονταν σε μεγάλη επέκταση και η Βρετανική Αυτοκρατορία είχε υπό τον έλεγχό της τεράστιες περιοχές του κόσμου. Η Ινδία είχε περάσει υπό την άμεση διοίκηση του βρετανικού Στέμματος μετά την εξέγερση του 1857 και αποτελούσε ένα από τα σημαντικότερα τμήματα της αυτοκρατορίας. Η βρετανική κυριαρχία στηριζόταν σε ισχυρή διοίκηση και στρατό, αλλά και στη συνεργασία με τοπικούς ηγεμόνες και κοινωνικές ελίτ.
Η ινδική κοινωνία ήταν εξαιρετικά πολύμορφη. Θρησκείες, γλώσσες, κάστες και ισχυρές τοπικές ταυτότητες συνυπήρχαν σε μια τεράστια περιοχή, ενώ οι οικονομικές και κοινωνικές διαφορές ήταν έντονες. Οι σιδηρόδρομοι, τα λιμάνια, ο τηλέγραφος και οι νέες διοικητικές δομές συνέδεσαν περισσότερο τις διάφορες περιοχές της χώρας, την ίδια στιγμή όμως η οικονομία της Ινδίας προσαρμοζόταν στις ανάγκες της βρετανικής αυτοκρατορικής αγοράς.
Στα τέλη του 19ου αιώνα αναπτύχθηκε μια νέα μορφωμένη μεσαία τάξη, ιδιαίτερα στις μεγάλες πόλεις. Πανεπιστήμια, εφημερίδες, πολιτικοί σύλλογοι και κοινωνικά μεταρρυθμιστικά κινήματα δημιούργησαν έναν δημόσιο χώρο στον οποίο συζητούνταν ολοένα περισσότερο ζητήματα αντιπροσώπευσης, κοινωνικής αλλαγής και εθνικής ταυτότητας. Το Ινδικό Εθνικό Κογκρέσο, που ιδρύθηκε το 1885, εξέφρασε αρχικά σχετικά μετριοπαθή αιτήματα, όμως σταδιακά εξελίχθηκε στον σημαντικότερο φορέα του αγώνα για ανεξαρτησία.
Η Νότια Αφρική, όπου ο Γκάντι έζησε από το 1893 έως το 1914, αποτελούσε μια διαφορετική έκφραση του ίδιου αποικιακού κόσμου. Ινδοί έμποροι και συμβασιούχοι εργάτες ζούσαν μέσα σε κοινωνίες που χαρακτηρίζονταν από έντονη φυλετική ανισότητα και από νόμους που περιόριζαν την κυκλοφορία, την εγκατάσταση, την εργασία και τα πολιτικά δικαιώματα των μη λευκών πληθυσμών. Το επίσημο καθεστώς του apartheid εγκαθιδρύθηκε αργότερα, το 1948, αλλά οι διακρίσεις και ο φυλετικός διαχωρισμός είχαν ήδη βαθιές ρίζες.
Όταν ο Γκάντι επέστρεψε οριστικά στην Ινδία, η κοινωνία βρισκόταν σε περίοδο γρήγορων μεταβολών. Ο Πρώτος Παγκόσμιος Πόλεμος είχε αυξήσει τις οικονομικές πιέσεις, ενώ οι προσδοκίες για μεγαλύτερη πολιτική συμμετοχή συγκρούονταν με την επιμονή της βρετανικής διοίκησης να διατηρήσει τον έλεγχο. Κατασταλτικά μέτρα και γεγονότα όπως η σφαγή του Αμριτσάρ το 1919 υπονόμευσαν την εμπιστοσύνη πολλών Ινδών στην προοπτική μιας σταδιακής μεταρρύθμισης μέσα στο υπάρχον αποικιακό σύστημα.
Κατά τις επόμενες δεκαετίες ο εθνικισμός έπαψε να αφορά κυρίως μορφωμένες πολιτικές ελίτ και εξαπλώθηκε σε πολύ μεγαλύτερα τμήματα του πληθυσμού. Αγρότες, εργάτες, έμποροι, γυναίκες και κάτοικοι της υπαίθρου συμμετείχαν πλέον σε απεργίες, διαδηλώσεις, μποϊκοτάζ και κινήματα πολιτικής ανυπακοής. Παράλληλα, διαφορετικές πολιτικές δυνάμεις πρότειναν διαφορετικούς δρόμους για το μέλλον της χώρας: κοινοβουλευτική δημοκρατία, σοσιαλιστικές μεταρρυθμίσεις, βιομηχανική ανάπτυξη, επαναστατικό αγώνα ή ενίσχυση των παραδοσιακών κοινοτήτων.
Ταυτόχρονα παρέμεναν ανοιχτά μεγάλα εσωτερικά ζητήματα. Το σύστημα των καστών, οι τεράστιες οικονομικές ανισότητες, η φτώχεια και οι σχέσεις ανάμεσα στις θρησκευτικές κοινότητες δυσκόλευαν την προσπάθεια δημιουργίας μιας ενιαίας εθνικής ταυτότητας. Το Ινδικό Εθνικό Κογκρέσο και η Μουσουλμανική Λίγκα διαμόρφωσαν σταδιακά διαφορετικές αντιλήψεις για τη μελλοντική πολιτική οργάνωση της υποηπείρου.
Ο Δεύτερος Παγκόσμιος Πόλεμος αποδυνάμωσε οικονομικά και πολιτικά τη Βρετανία και επιτάχυνε την κατάρρευση της αποικιακής της αυτοκρατορίας. Το 1947 η Ινδία απέκτησε την ανεξαρτησία της, αλλά η δημιουργία της Ινδίας και του Πακιστάν προκάλεσε τεράστιες μετακινήσεις πληθυσμών και εκτεταμένες συγκρούσεις ανάμεσα σε θρησκευτικές κοινότητες.
Μέσα σε αυτό το περιβάλλον διαμορφώθηκε ο Γκάντι. Οι φυλετικές διακρίσεις της Νότιας Αφρικής τον οδήγησαν από τη νομική διαμαρτυρία στην οργανωμένη πολιτική αντίσταση. Η αποικιακή πραγματικότητα της Ινδίας τον ώθησε να μεταφέρει αυτή τη μέθοδο σε ένα μαζικό κίνημα. Η φτώχεια, οι κοινωνικές διακρίσεις και οι συγκρούσεις ανάμεσα στις κοινότητες διεύρυναν σταδιακά το ενδιαφέρον του πέρα από την απλή αποχώρηση των Βρετανών. Για τον ίδιο, η πολιτική ελευθερία χωρίς κοινωνική δικαιοσύνη, αυτοκυριαρχία και ειρηνική συνύπαρξη παρέμενε ανολοκλήρωτη.