ΑΡΧΙΚΗ ΠΑΡΟΙΜΙΕΣ

ΠΡΟΗΓΟΥΜΕΝΟ ΕΠΟΜΕΝΟ

ΠΑΡΟΙΜΙΕΣ που αρχίζουν με Αμ, Αν,

  • Αμ' έπος αμ' έργον.
    σημαίνει:

  • Άμα τη γελάς τη γη, σε ξεχνάει στο αλώνι.
    δηλώνει πως:

  • Άμα αφουγκράζεσαι καλά, όμορφα κουβεντιάζεις.
    δηλαδή:

  • Άμα γεράσει ο διάβολος, καλογερεύει.
    δηλώνει πως :

  • Άμα δεν κατές να 'φαίνεις, τα μασούρια ήτνα τα βάνεις.
    λέγεται :

  • Άμα ζεις και δίνεις πράμα, θέλεις μια με την καμπάνα
    δηλώνει πως:

  • Άμα θέλει ο θεός να χάσει τον μέρμηγκα του δίνει φτερά.
    δηλαδή:

  • Άμα θωρείς φαί να τρως κι άμα θωρείς ξυλιές να φεύγεις
    συμβουλεύει:

  • Άμα λεφτά δεν έχει μιλιά δεν έχεις.
    τονίζεται:

  • Άμα μπεις στον χορό θα χορέψεις.
    σημαίνει πως:

  • Άμα ντρέπεσαι βάλε κόσκινο στη μούρη σου.
    σημαίνει πως:

  • Άμα πάει το χέρ' στο β'ζι, χαιρετίσματα στου μ' νι. (Θεσσαλία)
    σημαίνει πως:

  • Άμα παίζεις με γάιδαρο, τις κλωτσιές δεν τις γλυτώνεις.
    λέγεται:

  • Άμα παρατεντώσεις το σκοινί θα σπάσει.
    σημαίνει πως:

  • Άμα πας με ένανε που φορεί ρεπούμπλικά να βάλεις κι εσύ τραγιάσκα.
    δηλώνει πως:

  • Άμα πεθάνω εγώ, φούρνος να μην καπνίσει.
    δηλώνει πως:

  • Άμαθος από παλάτι είδε φούρνο και εθαμάχτει.
    λέγεται :

  • Άμαθος βρακεί εφόρει, κάθε βήμα το εθώρει.
    σημαίνει πως:

  • Αμαρτία λεγομένη, η μισή συγχωρεμένη.
    δηλώνει πως :

  • Αμαρτία ξομολογημένη, αμαρτία δεν λογάται
    δηλώνει πως :

  • Αμαρτίαι γονέων παιδεύουσι τέκνα
    σημαίνει:

  • Άμε κάθου γύρευε.
    λέγεται:

  • Άμε λούσου και χτενίσού και βγάλε το από το νου σου.
    λέγεται:

  • Άμε μανίτσα μου εκείθε, έλα γυναικίτσα μου εδώθε. (Ποντιακή)
    σημαίνει πως:

  • Αμέτε ξένοι ν' αγιάσετε και σεις δικοί μου να λωβιάσετε.
    λέγεται:

  • Αμόνι είσαι, υπέμενε.. γίνε σφυρί και βάρα.
    συμβουλεύει πως:

  • Αμπέλι φυτεμένο, σπίτι κτισμένο, και χήρα γυναίκα.
    λέγεται:

  • Αν αρτυθείς να είν᾿ αρνί, αν κλέψεις ναν᾿ χρυσάφι κι αν αγαπήσεις και καμιά, να τη ζηλεύει η γειτονιά.
    δηλώνει πως:

  • Αν αρτυθείς να είν’ αρνί, αν κλέψεις να 'ναι χρυσάφι κι αν αγαπήσεις και καμιά, να τη ζηλεύει η γειτονιά.
    έκφραση:

  • Αν γειτονέψεις με κουτσό, θα μάθεις να κουτσαίνεις.
    σημαίνει πως :

  • Αν δε βρέξει πως θα ξαστερώσει;
    δηλωνει πως:

  • Αν δε γεμίσει το σακί πώς θα το πεις γεμάτο;
    λέγεται :

  • Αν δε γίνει κανείς δούλος, πώς θα γίνει αφέντης
    εννοεί πως:

  • Αν δε δουλεύει το μυαλό, τα χέρια δε δικάνε.(φτάνουν)
    δηλώνει πως:

  • Αν δεν αστράψει δεν βροντά, αν δεν βροντά δεν βρέχει.
    σημαίνει πως :

  • Αν δεν βλαστημούσε, θα μιλούσε με τους αγγέλους.
    λέγεται:

  • Αν δεν βρέξεις τα πόδια σου, ψάρι δεν τρως
    δηλωνει πως:

  • Αν δεν γεμίσει το ξεστί, το σακί πως θα το πεις γεμάτο;
    σημαίνει:

  • Αν δεν δείχνει η γίδα, δείχνει το κέρατό της.
    σημαίνει πως:

  • Αν δεν δώσεις δεν αγιάζεις.
    λέγεται:

  • Αν δεν έβρεξε, ψιχάλισε.
    λέγεται:

  • Αν δεν είναι νωπό, ας είν' και παστωμένο.
    σημαίνει πως:

  • Αν δεν εύρει το χειρότερο, δεν θα πεθυμήσει το καλύτερο.
    λέγεται:

  • Αν δεν έφαγε ο κώλος του κατράμι, ναύτης δεν είναι.
    σημαίνει πως:

  • Αν δεν έχεις γέρο, αγόρασε.
    δηλώνει:

  • Αν δεν έχεις νύχια να ξυστείς, μην περιμένεις να σε ξύσουν οι άλλοι.
    σημαίνει :

  • Αν δεν θες κακό να ακούσεις, μάθε καλά να λες.
    υποδεικνύει πως:

  • Αν δεν θολώσει, δεν λαγαρίζει.
    σημαίνει πως:

  • Αν δεν θολώσει, δεν λαγαρίζει.
    σημαίνει πως:

  • Αν δεν κοπιάσεις γόνατα, καρδιά δεν θεραπεύεις
    δηλώνει πως:

  • Αν δεν μπει το νερό στ' αυλάκι, δεν ποτίζεται ο κήπος
    εννοεί πως:

  • Αν δεν ξοδιάσεις, δεν σοδιάζεις.
    σημαίνει:

  • Αν δεν παινέψεις το σπίτι σου, θα πέσει να σε πλακώσει.
    εννοεί πως:

  • Αν δεν σ' αρέσει γρύλωνε (γούρλωνε)
    λέγεται:

  • Αν δεν τ᾿ αργάσεις το πετσί, παπούτσι δεν το κάνεις.
    σημαινει:

  • Αν δεν ταίσεις, δεν τρως.
    εννοεί πως:

  • Αν δεν την στολίσεις με ψευτιές, ντρέπεται να βγει όξου η αλήθεια.
    εννοεί πως :

  • Αν δεν φας θεριό, δεν θεριεύεις
    λέγεται:

  • Αν είναι βαρύ το φόρτωμα, καρτέρει απανωγόμπι.
    δηλώνει πως:

  • Αν είναι παπάς στην εκκλησιά, η αυγή θα τονε δείξει.
    σήμαινει :

  • Αν είναι ρόδο, θα ανθίσει.
    δηλαδή:

  • Αν είναι τα αρνιά σου αμέτρητα, πες πως αρνιά δεν έχεις.
    σημαίνει πως :

  • Αν είσαι και παπάς, με την αράδα σου θα πας.
    δηλώνει πως:

  • Αν είχα τυρί, προσφάγι δεν θα ζητούσα.
    λέγεται:

  • Αν είχαμε ψωμί και κρεμμύδια, η γειτόνισσα μας εδάνειζε την χύτρα.
    λέγεται:

  • Αν είχε η ζούρλα κέρατα θα φαινόταν σε όλους.
    εννοεί πως :

  • Αν είχε η ζούρλα κέρατα, θα φαινόταν σε όλους.
    σημαίνει πως :

  • Αν είχε η ζούρλα κέρατα, θα φαινότανε σε όλους.
    δηλώνει πως:

  • Αν είχε η κουρούνα γνώση, μας εδάνειζε καμπόση.
    λέγεται:

  • Αν είχε μαμή, γλίτωνε το παιδί.
    σημαίνει πως:

  • Αν ελογάριαζε ο λύκος τ’ αχνάρια του, έπεφτε και ψόφαε.
    υπονοεί πως :

  • Αν ένα φίδι σ' αγαπά, κάνε το και εσύ βραχιόλι.
    δηλαδή:

  • Αν επιμένεις να καταθέτεις τακτικά το μικρό πάνω στο μικρό, τότε θά γίνει κάτι μεγάλο.
    δηλώνει:

  • Αν έχεις κάτω Θεό, έχεις και πάνω Θεό. Δεν έχεις κάτω Θεό, δεν έχεις και πάνω Θεό.
    δηλώνει πως:

  • Αν έχεις τύχη διάβαινε και ριζικό περπάτει.
    λέγεται :

  • Αν η αγκούσα φώναζε, να 'χες αυτιά να βούλωνες.
    σημαίνει πως :

  • Αν η σκύλα δεν κουνήσει την ουρά της, τα σκυλιά δεν παν κοντά της.
    λέγεται :

  • Αν ήταν η ζήλια ψώρα, θα γέμιζε όλη η χώρα.
    δηλώνει πως:

  • Αν κάθεσαι στην θέση σου, κανείς δεν σε σηκώνει.
    λέγεται:

  • Αν κάθεσαι στην μπάντα σου, κιανείς δεν σε σηκώνει.
    υποστηρίζεται πως :

  • Αν κλέψεις, κλέψε μάλαμα, κι αν πάρεις, πάρε ασήμι.
    εννοεί πως:

  • Αν κρεμάσουν τους μαστόρους, άδικα θα σε κρεμάσουν.
    λέγεται:

  • Αν κυνηγάς πολλούς λαγούς κανένα δεν θα πιάσεις.
    λέγεται:

  • Αν λέει ότι τού λένε, δεν φταίει ο αποκρισιάρης.
    δηλώνει πως:

  • Αν λείψει το λαδάκι μου, θα δω τις μαγειριές σου.
    σημαίνει πως:

  • Αν λογάριαζε ο λύκος τα χνάρια του, θα ψόφαγε απο την πείνα.
    σημαίνει:

  • Αν μ αγαπά η μάνα μου, της μοίρας είναι κι εκείνο.
    λέγεται για :

  • Αν μ αγγίξεις στην ουρά, θα σ' αγγίξω στην καρδιά.
    σημαίνει:

  • Αν με γελάσει μια φορά ντροπή δική του, αν με γελάσει 2 φορές ντροπή δική μου.
    σημαίνει πως:

  • Αν μιλάς και δεν σ΄ακούνε, πάντεχε στον μύλο είσαι.
    σημαίνει:

  • Αν μπήχνω κι αν δε μπήχνω απ΄το ντορβά μου μπήχνω.
    δηλώνει πως:

  • Αν μπορείς να δεις τον σβέρκο σου τότε θα δεις και μένα.
    εννοεί πως:

  • Αν μπορείς να φιλήσεις την κυρά, μη φιλάς ποτέ την δούλα.
    σημαίνει πως:

  • Αν ξαναγινόμουν νύφη, θα ξερα πώς να καμαρώνω (ή να χαιρετάω).
    σημαίνει πως :

  • Αν οι ευχές αλήθευαν, κι ο διακονιάρης πλούσιος θα ήταν.
    σημαίνει πως:

  • Αν πεθάνω από συνάχι, τύφλα να έχει η πανούκλα
    λέγεται για :

  • Αν πεινάει ο ακαμάτης ψυχοπόνεση δεν έχει.
    σημαίνει πως :

  • Αν σ’ απατήσει η μαργιολιά, τη γνώση τι την θέλεις;
    λέγεται:

  • Αν σα αρέσει κάβουρα, ξαναπάς στα κάρβουνα
    λέγεται:

  • Αν σου χαρίζουν δαμάλι δένε το από το λαιμό, αν σου χαρίζουν δαχτυλίδι άπλωνε το δάχτυλο.
    σημαίνει πως :

  • Αν το λες και δεν το κάνεις, μόνο την τιμή σου χάνεις.
    τονίζει πως:

  • Αν φταίω εγώ να σκάσει ο άνδρας μου κι αν φταίει ο άνδρας μου να σκάσει εκείνος.
    λέγεται :

  • Αν χτυπάς με και πονώ, καταριέμαι σε κι εγώ.
    λέγεται :

  • Αν χωρατεύεις με τον γάιδαρο, θα σε χτυπήσει στο πρόσωπο με την ουρά του.
    σημαίνει πως:

  • Αναβάστα γριά το γέρο, να τον έχουμε στο θέρος.
    λέγεται :

  • Αναγέλασε ο μυξιάρης τον καημένο τον σαλιάρη.
    λέγεται :

  • Αναγελούμε δεκαοχτώ και μας γελάνε χίλιοι.
    λέγεται:

  • Ανάθελα ξεκίνησε και θελητά του πήγε.
    λέγεται :

  • Ανάθεμα που βρει καιρό κι άλλο καιρό ανιμένει, γιατί ο καιρός τα πράματα ξανάστροφα τα φέρνει.
    δηλώνει πως :

  • Ανάθεμα την αντρειά που πονηριά δεν έχει.
    υποστηρίζεται πως :

  • Ανάθεμά τον τον κατήφορο μπροστά στον ίδιο δρόμο.
    λέγεται:

  • Ανάθρεψε κόρακα να σου βγάλει το μάτι.
    λέγεται:

  • Ανακατεμένα γνέματα κακοφταιχμένα πανιά.
    σημαίνει πως :

  • Ανακατεύεσαι με τα χώματα, θα μπουν στα μάτια σου
    δηλώνει πως :

  • Ανακατώθη κι η φακή με τα μαγειρεμένα.
    λέγεται:

  • Ανάκουγε ο Θεός τους κοράκους, θα ψοφούσαν όλοι οι γάιδαροι.
    δηλώνει πως:

  • Ανάμεσα στα δυο μαντριά εψόφησε ο σκύλος μας.
    λέγεται:

  • Ανάξιος έβαλε βρακί κι ερωτά για που χορός κρατεί.
    σημαίνει πως :

  • Ανάρια ανάρια όπου αγαπάς, πολύ να σ΄αγαπούνε.
    δηλαδή :

  • Αναστενάζει και δειπνά, κλαίει και γευματίζει.
    λέγεται :

  • Άναψε γυναίκα λύχνο να κουρέψουμε τα πρόβατα.
    λέγεται:

  • Άναψε ο γιαλός και κάηκαν τα ψάρια.
    λέγεται:

  • Άναψε το κερί να κουρέψω πέντε αρνιά.
    λέγεται :

  • Άναψε το κερί να κουρέψω πέντε δέκα (πρόβατα εννοεί)
    λέγεται:

  • Άναψε το λιχνάρι σου προοτού σε βρει η νύχτα.
    σημαίνει πως :

  • Άνδρα θέλω κι ας είναι και κούτσουρο.
    σημαίνει πως:

  • Άνδρα θέλω τώρα τονε θέλω.
    λέγεται:

  • Άνδρα μου, ή εσύ να πεθάνεις ή εγώ να χηρέψω.
    λέγεται :

  • Άνδρας είσαι φόβο δίνεις, κι όπου πας ξυλιές μαζεύεις.
    σημαίνει πως:

  • Άνδρας όπου γεννηθεί και γυναίκα όπου παντρευτεί (ή φιληθεί)
    δηλώνει πως :

  • Ανε ξεφύγω του μαύρου, δε γλυτώνω του γαλανού.
    λέγεται :

  • Ανεγυριστικά μιλώ κι αν έχεις νου το γροίκα.
    δηλαδή:

  • Άνεμος που δεν μποδίζει, άφησε τον κι ας βουίζει.
    δηλαδή :

  • Άνεμος τηγανισμένος, χιόνι στο τσουβάλι.
    λέγεται:

  • Ανέμυαλη νοικοκυρά της γειτονιάς χαλεύτρα.
    λέγεται:

  • Ανέπιασε τον αγαθό να πει τα μυστικά του.
    σημαίνει πως:

  • Άνεργος και οκνηρός ομοιάζουν και οι δυό.
    εννοεί πως :

  • Ανέφερες τον σκύλο, πάρε και το ξύλο.
    σημαίνει:

  • Άνθρωπο βλέπεις, καρδιά δε γνωρίζεις.
    σημαίνει πως :

  • Άνθρωπος αγράμματος ξύλο απελέκητο.
    δηλώνει :

  • Άνθρωπος αδούλευτος θεοκαταραμένος.
    σημαίνει πως :

  • Άνθρωπος ανθρώπου λύκος.
    σημαίνει πως :

  • Άνθρωπος βαρυορίζικος, ατός του κι απατός του, κάνει κακό της μοίρας του, που δεν το κάνει ο εχθρός του.
    λέγεται :

  • Άνθρωπος με μουστάκια και γυναίκα με βυζιά συμβουλές δεν θέλουν.
    δηλώνεται πως:

  • Άνθρωπος ο πολύβουλος και Θεός ο κοψιβούλης,
    λέγεται:

  • Άνθρωπος που 'ναι αχόρταγος ποτέ του δεν χορταίνει.
    δηλώνει πως :

  • Άνθρωπος που δεν βλάφτει, και δεν ωφελεί.
    λέγεται:

  • Ανθρώπου παρακάλεση μοιάζει με αγγαρεία.
    σημαίνει πως:

  • Ανμ δεν αδειάσεις, δεν γεμίζεις.
    εννοεί πως:

  • Ανοικτό λάκκο θωρείς; Κιανείς θα πέσει μέσα.
    εννοεί πως:

  • Αντάμα δεν μονιάζουμε και χώρια κακά είναι
    λέγεται:

  • Αντάμα κουβεντιάζουμε και χωριστά ακούμε -ή καταλαβαίνουμε-.
    Λέγεται :

  • Αντάμα ομιλούμε και χωριστά ακούμε.
    λέγεται:

  • Αντάμα πάμε Δέσποτα, και πάμε όπου ορίζεις.
    λέγεται:

  • Αντί για λαγό, έβγαλε αρκούδα.
    λέγεται:

  • Αντί να βγει από την πόρτα βγαίνει από το παράθυρο.
    λέγεται :

  • Αντί να βογκάει ο γάιδαρος βογκάει ο καβαλάρης.
    λέγεται :

  • Άντρας γέρος, γυναίκες νιές, πάντα κάνουνε κακιές δουλειές.
    δηλώνει πως:

  • Ανύπαντρος προξενητής για λόγου του γυρεύει.
    λέγεται :

  • Άνω ποταμών.
    δηλαδή:

    		•