ΚΡΗΤΙΚΗ

Ετούτο το ανεβόλεμα θα φέρει και το χύμα

δηλαδή

Όντε καίγεται η θημωνιά του γείτονα, μην χαίρεσαι

επειδή

Ίσια σου το συμπέθερο, το σύντεκνο καλλιά σου.

σημαίνει πως

Αλάργο αλάργο το φιλί, να έχει νοστιμάδα.

δηλώνει πως

Όντε τον βρίσκεις τον καιρό, καιρό μην ανιμένεις.

σημαίνει πως

Το έβγα έξω πλήθιανε, το έμπα μέσα εχάθει

δηλώνει πως

Απου 'βρε φίλο μπιστικό, μεγάλο ήβρε θησαυρό.

δηλαδή

Απού σκοντάψει το πρωί, ολημερίς σκοντάφτει.

δηλώνεται πως

Απού κοπελομάθει, δεν γεροντοξεχνά.

δηλαδή

Ανε ξεφύγω του μαύρου, δε γλυτώνω του γαλανού.

λέγεται

Απού δεν βρει παραγωνιό, παραγωνιό δεν κάνει.

δηλαδή

Από όπου πηδήξει η αίγα, πηδά και το ριφάκι της.

εννοεί πως

Απού θέλει να αγαπήσει, πρέπει να κακοπαθήσει.

δηλώνει πως

Άνθρωπος που 'ναι αχόρταγος ποτέ του δεν χορταίνει.

δηλώνει πως

Άμα δεν κατές να 'φαίνεις, τα μασούρια ήτνα τα βάνεις.

λέγεται

Ανάθεμα την αντρειά που πονηριά δεν έχει.

υποστηρίζεται πως

Άραγε ξανακούστηκε χοίρου τριχιά μετάξι, και του κακόσειρου παιδί να ΄χει ανθρωπιά και τάξη;

λέγεται

Απού καμε ηγούμενος ήκαμε και κελλάρης, και κάτεχεν ο γούμενος ήντα ΄κανε ο κελλάρης.

εννοεί πως

Απού δεν έχει ό,τι αγαπά, ας αγαπά ό,τι έχει.

δηλώνει πως

Απού βρίσκει και φιλεί, μούντζες του αν παντρευτεί.

σημαίνει

Απού αναγυρίζει τα πηλά, στη μέση πέφτει και βουλά.

σημαίνει

Ασημένια μου λαλιά, χρυσή μου βαυβαμάρα.

Απού κάθεται μαργώνει, κι απού πορπατεί μαζώνει

σημαίνει

Από τα λόγια ίσαμε τα έργα είναι πολύ αλάργο.

δηλαδή

Απού ντρέπεται κακά ζει.

εννοεί πως

Απού θέλει να φάει πολλά, πνίγεται.

εννοεί πως

Άλλος ήχασκε και άλλος μετάλαβε.

δηλώνει πως

Άθρωπος με τη θωριά, παίρνει σκιάς παρηγοριά.

δηλώνεται πως

Απού γυρεύει βρίσκει κι απού ρωτά μαθαίνει.

δηλαδή

Απο χορτασμένο και φαγά, μην γυρεύεις φαϊτό.

δηλώνεται πως

Ασκημοφόργειε και μην εργάς.

σημαίνει

Ανεγυριστικά μιλώ κι αν έχεις νου το γροίκα.

δηλαδή

Απού χει οζά έχει ν-τα, κι απού τα βόσκει τρώει ν-τα.

δηλώνεται πως

Άθρωπο θωρείς, καρδιά δεν κατέχεις.

σημαίνει

Απ' αφουγκράζεται πολλώ, τονε κάνουνε λωλό.

δηλαδή

Άλλος είναι ο τράγος του Ψηλορείτη και άλλος του κάμπου.

δηλώνει πως

Αγάπα το κοπέλι σου χωρίς να το κατέχει

δηλώνει πως

Απού καταγίνεται στην δουλειά δεν έχει ανάγκη από κληρονομιά.

υποστηρίζεται πως

Απού ΄ναι γέρος κουζουλός, από τα νιάτα το 'χει.

δηλώνεται πως

Απου 'χει μέρες δεν τις χάνει.

σημαίνει πως

Πέθανε να σ' αγαπώ και ζιέ να μην σε θέλω.

λέγεται

Απού 'χει μύγα μυγιάζεται.

δηλώνει πως

Απού 'χει σείεται κι απού δεν έχει ξύεται.

δηλώνει πως

Απανωθιό του κερατά, ξυλιές του βγαίνουν κιόλας.

λέγεται

Απού ποθαίνει με πολλούς, θάνατο δε φοβάται.

δηλώνει πως

Άμα θωρείς φαί να τρως κι άμα θωρείς ξυλιές να φεύγεις

συμβουλεύει

Απού έχει πολύ πιπέρι, βάνει και στα λάχανα.

εννοείται πως

Άγιου μη τάξεις τάξιμο μήδε παιδιού κουλούρι

δηλώνεται πως

Ανάθεμα που βρει καιρό κι άλλο καιρό ανιμένει, γιατί ο καιρός τα πράματα ξανάστροφα τα φέρνει.

δηλώνει πως

Αγκυλώνει όπου και ν΄ αγγίξεις.

λέγεται

Ας είναι έξω από την ποδιά μου κι ας είναι τσή αμπλάς μου.

σημαίνει

Απού ψηλοπετά, χαμηλοκαθίζει.

δηλώνει πως

Αν κάθεσαι στην μπάντα σου, κιανείς δεν σε σηκώνει.

υποστηρίζεται πως

Απού πεινά θωρεί ψωμιά κι απού διψά ποτάμια.

δηλώνει πως

Άλλο να μην χαρεί ο εχθρός μου, παρά το θάνατο μου.

δηλαδή

Ανοικτό λάκκο θωρείς; Κιανείς θα πέσει μέσα.

εννοεί πως

Από τα σύκα ως τα σταφύλια.

δηλαδή

Για την καινούρια στράτα, την παλια μην τη αναγυρίζεις.

δηλαδή

Γρα γυναίκα να μην παίρνεις και στον γυροπόταμο μη σπέρνεις.

εννοείται πως

Ένα χρόνο ανεμαζώνει ο μελίτακας, μια χαψιά τα κάνει η καμήλα.

λέγεται

Όποιος έχει πολλά οζά θα έχει και ψωριάρικα

δηλαδή

Είναι φίλοι καπουλάτοι, είναι και φίλοι χαλιναράτοι.

δηλώνει πως

Η χώρα κάνει τσ άρχοντες και το χωριό χωριάτες.

υποστηρίζεται πως

Η καλή νοικοκυρά είναι δούλα και κυρά.

υποστηρίζεται πως

Η μεγάλη λεκανίδα βάζει και πολλά και λίγα.

δηλώνεται πως

Η παντρειά δεν είναι μπάλωμα να το ξεπαραλίσεις.

δηλώνει πως

Η πολλή καλοσύνη καταντά μπουνταλοσύνη.

ισχυρίζεται πως

Θεριό στην Κρήτη δεν θεριεύει.

δηλώνει πως

Καλλιά να σε φάει το θεριό παρά τ' ανθρώπου η μπούκα.

δηλώνει πως

Καλλιά είναι μια ρωτημαθιά παρά μια κηαμαθιά

δηλώνει πως

Κατά που σου παίζουν τη λύρα χόρευε

δηλώνει πως

Καλλιά είναι οι τρεις από τους δυό κι οι δυό από τον ένα.

εννοεί πως

Καλλιά ναι δυο κακούρηδες παρ' ένα ανδρειωμένο.

ισχυρίζεται πως

Κουφού καμπάνα κι αν χτυπάς, νεκρό κι αν γαργαλίζεις, και μεθυσμένο αν κερνάς, πράμα δεν ξεχαρτζίδεις=πετυχαίνεις

λέγεται

Καλλιά να σε λιγώνεται η γειτόνισσα παρά να σε βαριέται.

δηλαδή

Καλλιά να νιώθεις παρά να αμπώθεις.

δηλαδή

Κάθε σούρα τρεις ημέρες.

δηλαδή

Καλλιά νύφη προικοκάμουσα παρά προικοφέρουσα.

δηλώνεται πως

Μικιό μικιό το σπίτι σου να 'ναι μοναχικό σου, γιατί απ΄ τα συμμισιακά πράμα δεν είν' δικό οσυ.

υποστηρίζεται πως

Όταν ρίχνεις πέτρα, τα στερνά της μέτρα.

σημαίνει

Όντε κλέφτουνε μην κλέφτεις κι όντε διαλαλούνε μη σε γνοιάζει

δηλαδή

Ο Θεός κάνει ορφανά μα κακορίζικα δεν κάνει.

εννοεί πως

Ο ύστερος μετανιωμός ένα παρά δεν κάνει.

δηλαδή

Όποιος επόρισε, ήβρε κι ήφαε.

σημαίνει

Οι παράδες θέλουνε καλό βοσκό.

δηλώνει πως

Πολλά τα κατεχούμενα μα λίγοι τα κατένε

σημαίνει

Πατουχιά και λίρα αξίζει

σημαίνει

Πολλή αντρειά, ερημιά σπιτιών

λέγεται

Ρωτάνε οι κουζουλοί και μαθαίνουνε οι φρόνιμοι.

σημαίνει πως

Σύντεκνε κι ανε μιλούμε, συχνογύριζε την πίτα.

λέγεται

Τα ρούχα δείχνουν άθρωπο και τα μαλλιά γυναίκα, κι αν είναι κι εκατό χρονώ θαρρείς πως είναι δέκα.

δηλώνεται πως

Το μάνταλο κλείνει το κισμέτι.

εννοεί ότι

Το αδειανό σταμνί κάνει το βουητό.

δηλώνει πως

Χαίρου τον όμορφο καιρό, γιατί ο κακός δεν λείπει.

υποδεικνύει πως

Σ' αυτό τον κόσμο ούλα τα πράγματα είναι μικρά κι ο χρόνος τα μεγαλώνει, και μόνο ο πόνος είναι μεγάλος μα ο χρόνος τον μικραίνει.

δηλωνει πως

Πάθιε καθαρά κι όπου θέλεις πάθιε

σημαίνει

Τ΄αγριμολόγου του ψαρα του κουματζή το πιάτο, δέκα βολές είν όφκαιρο και μια βολά γεμάτο

σημαίνει

Αρχοντιά με δίχως έχεις, φάσκελά του που την έχει.

δηλώνει πως

Ανάρια ανάρια όπου αγαπάς, πολύ να σ΄αγαπούνε.

δηλαδή

Θέσε το δίκαιο ανάσκελα, να το φωνάζει μοναχό του

εννοεί πως

Σα δεν ξέρεις να σφυρίζεις, ίντα θες τα πρόβατα

λέγεται

Ξάνοιγε ούγια παίρνε πανί, ξάνοιγε μάνα πάρε κόρη.

εννοεί πως

Έσπασε ο διάολος το ποδάρι του

λέγεται

Έπαιξε την κουτουλιά κι έβγαλε σπίθες.

λέγεται

Η μοίρα του κλώθει με το χρυσό σφεντύλι

λέγεται

Η ώρα τονε βάνει.

σημαίνει

Θυμάσαι όντε βόσκαμε τα βούγια στο λιβάδι; Και εδά μου γίνηκες κι εσύ, αρχόντισσα μεγάλη.

λέγεται

Κερά εσύ, κερά εγώ, και ποιά θα πάει στο νερό.

λέγεται

Με τον ένα πόδα μπήκατε;

λέγεται

Ξαγορασμό δεν έχει

σημαίνει

Ξενοκάνει η όρνιθα το αυγό.

λέγεται

Σ' ανοιχτό τόπο γεννήθηκα

δηλώνει