ΑΡΧΙΚΗ

Τσίρκας 1911 έως 1980 (69)

Ποια ζωή αξίζει και πώς μπορείς να τήνε πεις ωραία, δίχως έναν άξιο θάνατο;

ΑΠΟΦΘΕΓΜΑΤΑ

Χαμένη Άνοιξη

[…] Θέλουν τη Ελλάδα πόρνη να τους ανοίγει τα σκέλια στην ποδιά της Ακρόπολης να προμηθεύει μισοτιμής το ρίγος της αμαρτίας στις μαραγκιασμένες από τον πουριτανισμό ψυχές τους.

Μας θέλουν γκαρσόνια ταβερνιάρηδες μαστροπούς βαρκάρηδες επιβήτορες καμπαρετζούδες μπουζουξήδες χασισέμπορους αχ αμαν αμαν και συρτάκι και Ζόρμπα δη Γκρηκ κι αυτοί ν’ αρμέγουν τον τόπο το κρασί το λάδι τα πορτοκάλια τις ντομάτες τα ροδάκινα το μπαμπάκι τα μάρμαρα το βωξίτη το λιγνίτη τα μεταλλεύματα και τον ιδρώτα του κόσμου.

Κοίτα που καταντήσαμε κάθε πολιτικός και κόκκινο φαναράκι στην πόρτα του και τ’ όνομά του φωτισμένο σε ταμπελίτσα πλάι στο κουδούνι. Λουιζ Κλάρα Ρόζα Ντολόρες. 		Ο Στρατής Τσίρκας (λογοτεχνικό ψευδώνυμο του Γιάννη Χατζηαντρέα) ήταν σημαντικός έλληνας συγγραφέας, το έργο του συνδέθηκε με τις πολιτικές εξελίξεις στην Ελλάδα τη εποχής του. Γεννήθηκε στις 23 Ιουλίου του 1911 σε μια πλούσια ελληνική οικογένεια του Καϊρου, είχε τρία μικρότερα αδέρφια. Το 1928 αποφοίτησε από το εμπορικό τμήμα της Αμπέτειου Σχολής (ελληνικό εκπαιδευτικό ίδρυμα στο Κάϊρο), εργάστηκε στην Εθνική Τράπεζα της Αιγύπτου για ένα χρόνο και από το 1929 ως το 1939 σε μια εταιρεία βάμβακος στην Άνω Αίγυπτο, αρχικά ως λογιστής και στη συνέχεια ως διευθυντής. Το 1930 γνωρίστηκε με τον Καβάφη και ήρθε σε εντάχθηκε στο αριστερό κίνημα. Ανέπτυξε συνδικαλιστική δράση και οργανώσε αντι-ιμπεριαλιστικό κίνημα στην Ανω Αίγυπτο. Το 1937 παντρεύτηκε και ταξίδεψε σε Αυστρία, Ιταλία, Γιουγκοσλαβία, Γαλλία και Ελλάδα. Απέκτησε ένα γιο τον Κώστα, το 1957.

Από το 1939 ως το 1963 έζησε στην Αλεξάνδρεια και εργάστηκε ως διευθυντής βυρσοδεψείου (έφυγε για λίγους μήνες το 1942 όταν ο Ρόμμελ απείλησε την πόλη). Στη διάρκεια του Β’ Παγκοσμίου πολέμου εντάχθηκε σε παράνομες αντιφασιστικές οργανώσεις, προσέφερε βοήθεια στους εξόριστους Έλληνες της Μέσης Ανατολής και συμμετείχε στην ίδρυση του Εθνικού Απελευθερωτικού Συνδέσμου. Το 1961 το ΚΚΕ στο οποίο ανήκε του ζήτησε να αποκηρύξει το έργο του «Η λέσχη». Αρνήθηκε και τον διέγραψαν. Το 1963 έφυγε για την Αθήνα, όπου έζησε ως το θάνατό του. Μετά την κήρυξη της δικτατορίας του Παπαδόπουλου έγινε μέλος του Αντιδικτατορικού Μετώπου. Το 1969 εντάχθηκε στο Κ.Κ.Ε. εσωτερικού και το 1970 πήρε μέρος στη σύνταξη του αντιδικτατορικού τόμου "18 Κείμενα" με το διήγημα "Αλλαξοκαιριά".

Η πρώτη του εμφάνιση του Στρατή Τσίρκα στο χώρο της λογοτεχνίας σημειώθηκε το 1927 με μεταφράσεις των Μυσσέ, Χάινε και Σίλλερ Το 1937 κυκλοφόρησε την ποιητική συλλογή "Φελλάχοι", όπου υπέγραψε για πρώτη φορά με το όνομα Στρατής Τσίρκας. Τα επόμενα χρόνια ασχολήθηκε με την ποίηση και το διήγημα. Γνωστός έγινε μετά την έκδοση της βιογραφίας "Ο Καβάφης και η εποχή του" για το οποίο τιμήθηκε με το Κρατικό Βραβείο Βιογραφίας και με την μυθιστορηματική τριλογία "Ακυβέρνητες Πολιτείες", για την οποία τιμήθηκε με το Βραβείο Κριτικών και Εκδοτών της Γαλλίας. Οι Ακυβέρνητες πολιτείες δίχασαν τους κριτικούς και λογοτεχνικούς κύκλους και προκάλεσαν ζυμώσεις στο χώρο της αριστερής διανόησης. Το κύκνειο άσμα του είναι η Χαμένη Ανοιξη (1976) και αφορά την ταραγμένη πολιτικά εποχή της δεκαετίας του ’60, την επταετία της Δικτατορίας και τη Μεταπολίτευση. Έργα του μεταφράστηκαν σε πολλές ξένες γλώσσες. Πέθανε στο Ιπποκράτειο Νοσοκομείο στην Αθήνα τον Ιανουάριο του 1980 από ανεύρυσμα.