Χρόνος

ΑΡΓΟΠΟΡΙΑ

Αργοκίνητο καράβι κάθε χρόνο και ταξίδι.

Νωθρούς και δυσκίνητους ανθρώπους.

ΧΡΟΝΟΣ

Από Μάρτη καλοκαίρι και από Αύγουστο χειμώνα.

Την διαδοχή των εποχών και το πέρασμα του χρόνου.

ΥΠΟΣΧΕΣΗ

Αλαργινός ο κήπος δωριανά τα λάχανα

για αυτούς που δίνουν υποσχέσεις για το μακρινό μέλλον

ΑΚΡΙΒΕΙΑ

Στης ακρίβειας τον καιρό, βρήκα εγώ να παντρευτώ.

όταν κάποιος αναγκάζεται να αναλάβει μια μεγάλη οικονομική υποχρέωση ή να ξεκινήσει κάτι δαπανηρό σε μια περίοδο δύσκολων οικονομικών συνθηκών. Εκφράζει παράπονο για την ακατάλληλη χρονική στιγμή και την πίεση που δημιουργούν τα αυξημένα έξοδα.

ΦΤΩΧΕΙΑ

Ο φτωχός εχάθηκε και ο καιρός εδιάβηκε.

Τις ανεκπλήρωτες και χαμένες ελπίδες και προσδοκίες φτωχών ανθρώπων που παραμένουν φτωχοί στο πέρασμα του χρόνου

ΓΕΙΤΟΝΑΣ

Μια κακή χρονια περνάς, με κακή γειτόνισσα δεν περνάς.

Την μεγάλη σημασία του γείτονα, πόσο σημαντικό ρόλο μπορεί να παίξει στη ζωή σου.

ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑ

Ξενυχτίσαμε και κάναμε και κορίτσι

Για μεγάλες προσπάθειες που δεν έχουν τα αναμενόμενα αποτελέσματα. (Τα χρόνια εκείνα επιθυμούσαν την γέννηση αγοριών)

ΠΡΟΕΤΟΙΜΑΣΙΑ

Μην περιμένεις τον πόλεμο για να τροχίσεις το σπαθί σου.

Πρέπει να είμαστε προετοιμασμένοι και να μην περιμένουμε την τελευταία στιγμή.

ΧΡΟΝΟΣ

Μπήκαν οι μέρες στο σακί.

που σημαίνει ότι ο χρόνος που είχαμε στην διάθεση μας πέρασε. Χρησιμοποιείται συνήθως για ηλικιωμένους ή άρρωστους ανθρώπους που τους έχει απομείνει λίγος χρόνος ζωής. Επίσης μπορεί να χρησιμοποιηθεί για να επισημάνει το τέλος κάποιας περιόδου ή διαδικασίας. Παράδειγματα 1: Εκλεισα τα 90, μπηκαν οι μέρες στο σακί. 2. «Δε μπήκαν οι μέρες στο σακκί, έχομεν καιρόν», (Το τεκμήριο προέρχεται από τα Δολιανά Ηπείρου, καταγράφηκε από τον Α. Κοντοπάνο και χρονολογείται στο 1915).

ΥΠΟΣΧΕΣΗ

Τρέχα γύρευε και Νικολό καρτέρει.

Για περιπτώσεις υπόσχεσης που αναφέρεται σε χρόνο αόριστο και μακρινό με συνέπεια να είναι αμφίβολο αν θα πραγματοποιηθεί ποτέ. Επισης για περιπτώσεις που χρειάζεται επίπονη έρευνα κι υπομονή για την επίτευξη κάποιου αμφίβολου στόχου.

ΠΡΟΣΔΟΚΙΑ

Ζήσε Μαύρε μου να φας τριφύλλι.

(ειρωνικά) για κάτι που αναβάλλεται σε ένα μακρινό μέλλον, ώστε θεωρούμε ότι δεν θα συμβεί ποτέ. Για προσδοκίες που δύσκολα θα γίνουν πραγματικότητα.

ΧΡΟΝΟΣ

Καιρός φέρνει τα λάχανα, καιρός τα παραπούλια.

δηλαδή, έχει ο καιρός γυρίσματα

ΛΗΘΗ

Εμακρύναν οι ποδιές σου, σκεπαστήκαν οι πομπές σου.

Μεγάλωσες, πέρασε καιρός και ξεχάστηκαν τα παλιά λάθη σου.

ΠΕΡΙΣΤΑΣΗ

Καιρός πανιά, καιρός κουπιά.

Ο καιρός και οι περιστάσεις δεν είναι πάντα ευνοϊκές, υπάρχουν φορές που συναντάς προβλήματα και εναντιώσεις και χρειάζεται κόπος και προσπάθεια ενώ άλλες φορές έρχονται τα πράγματα ευνοϊκά και πετυχαίνεις εύκολα τους στόχους σου.

ΣΙΓΟΥΡΙΑ

Το έξυπνο πουλί από την μύτη πιάνεται.

σαρκαστικά, για ανθρώπους που εμπιστεύονται υπερβολικα τις ικανοτητες τους ώστε δεν παίρνουν τις κατάλληλες προφυλάξεις και κάποια στιγμή βρίσκονται σε πολύ δύσκολη κατάσταση.

ΕΠΙΤΥΧΙΑ

Μ’ ένα σμπάρο, δυο τρυγόνια.

Με ένα πυροβολισμό πέτυχε δύο πουλιά. Λέγεται όταν με μια προσπάθεια καταφέρνει κάποιος να πραγματοποιήσει δύο στόχους του ταυτόχρονα, όταν έχει διπλό κέρδος ή όφελος.

ΤΙΜΩΡΙΑ

Ο ψεύτης και ο κλέφτης τον πρώτο χρόνο χαίρονται.

Όσοι προσπαθούν να εξαπατήσουν τους συνανθρώπους τους ή να ζουν σε βάρος τους, γρήγορα θα αποκαλυφθούν και θα τιμωρηθούν.

ΜΗΝΑΣ

Βαγενάδες και γαϊδάροι, ένα μήνα έχουν τη χάρη.

Επειδή οι βαγενάδες (βαρελάδες) έχουν ένα μήνα δουλειά τον χρόνο και ο γάιδαρος ξεκουράζεται μόνο ένα μήνα (το Μάρτιο).

ΔΙΑΒΟΥΛΕΥΣΗ

Η νύχτα βγάζει επίσκοπο, η αυγή μητροπολίτη.

Για περιπτώσεις που συμβαίνουν σε ανύποπτο χρόνο σημαντικά γεγονότα κι αλλαγές σε υψηλές θέσεις, χωρίς να το γνωρίζει ο πολύς κόσμος. Επίσης λέγεται για κάθε ύποπτη ενέργεια, καθώς αυτές γίνονται ύπουλα και κρυφά, υπό το σκοτάδι της νύχτας.

ΤΑΥΤΟΧΡΟΝΑ

Μια μασχάλη δεν χωρεί δυο καρπούζια

Δεν γίνονται δυο δουλιές ταυτόχρονα απο το ίδιο άτομο.

ΚΟΡΟΙΔΙΑ

Μη γελάς μη γελαστείς, μην έρθει κι ο καιρός να τα νιφτείς.

Μην γελάς με τους άλλους γιατί μπορεί εσύ να έχεις μεγαλύτερα ελαττώματα και να γελούν οι άλλοι μαζί σου.

ΕΥΚΑΙΡΙΑ

Βρήκες καιρό, αρμένιζε, καιρό μην περιμένεις, γιατί ο καιρός τα πράγματα δεν ξέρεις πώς τα φέρνει.

Κάθε πράγμα πρέπει να γίνεται την κατάλληλη στιγμή.

ΓΕΡΑΜΑΤΑ

Τώρα που έγινε η θάλασσα γιαούρτι, δεν έχουμε κουτάλια.

Οι συνθήκες έχουν γίνει ευνοϊκές αλλά είναι για μας αργά. Αναφέρεται συνήθως σε ηλικιωμένους που μπορεί να έχουν τα χρήματα ή τον χρόνο αλλά δεν έχουν την δύναμη και τα νιάτα για να επωφεληθούν

ΑΠΟΤΥΧΙΑ

Χέσε μέσα Πολυχρόνη που δεν γίναμε ευζώνοι.

το συναίσθημα της αποτυχίας που δημιουργείται όταν διαψεύδονται οι προσδοκίες κάποιου.

ΜΑΘΗΣΗ

Μάθαινε τα παλιά να ξέρεις τα καινούργια.

Πρέπει να μαθαίνουμε από το παρελθόν, την ιστορία, τις παραδόσεις για να μπορούμε να κατανοήσουμε και την συνέχεια.

ΠΡΟΣΠΑΘΕΙΑ

Οι μήνες χάνουν τα νερά μα ο χρόνος δεν τα χάνει.

Οι νέοι και άπειροι μένουν αμήχανοι και χαμένοι μπροστά σε ένα πρόβλημα αλλά ο μεγαλύτερος και έμπειρος με ψυχραιμία κοιτά πως να το λύσει.

ΑΠΟΤΥΧΙΑ

Όποιος ζυγώνει δυο λαγούς, κακό κυνήγι κάνει.

Όποιος κάνει ταυτόχρονα δύο έργα, κυνηγάει δύο στόχους την ίδια ώρα, είναι πολύ πιθανόν να αποτύχει και στους δύο, επειδή δεν είναι επικεντρωμένος.

ΑΠΟΦΑΣΙΣΤΙΚΟΤΗΤΑ

Όποιος θέλει βρίσκει καιρό, κι όποιος δε θέλει βρίσκει πρόφαση.

Όταν θέλουμε πραγματικά κάτι, τότε βρίσκουμε χρόνο για να το πραγματοποιήσουμε. Η παροιμία υπογραμμίζει την αξία της αποφασιστικότητας και της θέλησης κάποιου σε αντίθεση με τις δικαιολογίες και τις προφάσεις κάποιου άλλου.

ΑΠΡΑΓΜΑΤΟΠΟΙΗΤΟ

Παραπομπή στις ελληνικές καλένδες.

Αναβάλλω για χρόνο αόριστο και ανύπαρκτο. Λέγεται για κάτι που δεν θα προαγματοποιηθεί τελικά καθώς δεν υπήρχαν ελληνικές καλένδες. (μόνο Ρωμαϊκές)

ΑΝΟΗΤΟΣ

Πιο πολύ ρωτά ο ανόητος την ώρα, παρά ο φρόνιμος το χρόνο.

Οι ανόητοι άνθρωποι κάνουν διαρκώς ερωτήσεις ακόμη και για τα τετριμμένα και αυτονοητα.