Νίτσε: Είναι ο άνθρωπος μια από τις γκάφες του Θεού ή ο Θεός μια από τις γκάφες του ανθρώπου;
ΑΡΧΙΚΗ ΣΕΛΙΔΑ

Νίτσε 1844 έως 1900 (56)

Είναι ο άνθρωπος μια από τις γκάφες του Θεού ή ο Θεός μια από τις γκάφες του ανθρώπου;


ΑΠΟΦΘΕΓΜΑΤΑ

Τάδε έφη

Ζαρατούστρα



Η θεωρία

του σκοπού της ζωής




ΑΠΟΣΠΑΣΜΑΤΑ

Έχουμε μέσα μας τεράστια δύναμη ηθικών συναισθημάτων, μα κανέναν σκοπό που θα μπορούσε να τα ικανοποιήσει όλα. Τα συναισθήματα αυτά αντιφάσκουν μεταξύ τους γιατί προέρχονται από διαφορετικούς πίνακες αξιών.

Η επιστήμη δείχνει τον δρόμο που θ’ ακολουθήσουμε, αλλ’ όχι τον σκοπό: θέτει ωστόσο τους πρώτους όρους στους οποίους θα πρέπει ν’ ανταποκρίνεται ο νέος σκοπός.

Ίσα δικαιώματα για όλους- αυτή ‘ναι η πιο θαυμάσια αδικία. Γιατί από το καθεστώς αυτό υποφέρουν οι ανώτεροι άνθρωποι.

Δεν πρέπει να τα ‘χετε με τη ζωή, μα με τον εαυτό σας.

Να υψώσεις τον άνθρωπο πάνω από τον εαυτό του, όπως έκαναν οι Έλληνες. Σκοπός: μεγαλύτερη ανάπτυξη όλου του σώματος κι όχι μόνο του εγκεφάλου. [...]
Ο άνθρωπος είναι κάτι που πρέπει να ξεπεραστεί – πρέπει να κοιτάζεις το βάδισμα: Οι Έλληνες είναι αξιοθαύμαστοι, χωρίς βιάση. Πρόδρομοί μου: Ο Ηράκλειτος, ο Εμπεδοκλής, ο Σπινόζα, ο Γκαίτε.

Ο Φρίντριχ Βίλχελμ Νίτσε ( Friedrich Wilhelm Nietzsche) (15 Οκτωβρίου 1844 - 25 Αυγούστου 1900) ήταν Γερμανός φιλόσοφος, ποιητής, συνθέτης και φιλόλογος. Έγραψε κριτικά δοκίμια πάνω στην θρησκεία, την ηθική, τον πολιτισμό, την φιλοσοφία και τις επιστήμες. Γεννήθηκε στις 15 Οκτωβρίου 1844 και μεγάλωσε στην πόλη Ρέκεν, κοντά στη Λειψία, πρωσική τότε επαρχία της Σαξωνίας. Ο πατέρας του, ήταν λουθηρανός πάστορας και η μητέρα του κόρη πάστορα. Ο Νίτσε ήταν το μεγαλύτερο από τα παιδιά της οικογένειας. Η αδελφή του Ελίζαμπεθ Τερέζα Αλεξάνδρα γεννήθηκε το 1846, ενώ ακολούθησε η γέννηση του αδελφού του το 1848. Μετά τον πρόωρο θάνατο του πατέρα του Νίτσε από εγκεφαλική ασθένεια το 1849, αλλά και τον χαμό του αδελφού του τον επόμενο χρόνο, η οικογένεια μετακόμισε στο Νάουμπουργκ. Εκεί διέμειναν όλοι με τη γιαγιά του Νίτσε, καθώς η μητέρα του δεν είχε τη δυνατότητα να συντηρήσει δικό της σπίτι. Ήδη από τα παιδικά του χρόνια ο Φρίντριχ έγραφε ποιήματα και μικρά θεατρικά έργα, μέρος των οποίων φρόντιζε να φυλάσσει η αδελφή του.

Το 1858 εισήχθη σε ένα από τα πιο φημισμένα σχολεία κλασικών σπουδών της Γερμανίας λογοτεχνία και συνέχισε στο τμήμα κλασσικής φιλολογίας του πανεπιστημίου της Βόννης. Γράφτηκε και στο θεολογικό τμήμα του πανεπιστημίου με διάθεση να ασχοληθεί με τη φιλολογική κριτική του Ευαγγελίου και τις πηγές της Καινής Διαθήκης, γεγονός που είναι μάλλον ενδεικτικό των θρησκευτικών αμφιβολιών του, αλλά και της αδυναμίας του να ομολογήσει στην οικογένειά του πως δεν επιθυμούσε να γίνει ιερέας όπως τον περίμεναν. Το 1867 κατατάχθηκε στο πυροβολικό και υπέστει ένα σοβαρό τραυματισμό. Το 1869, σε ηλικία 24 ετών, προτού καν αποκτήσει τον διδακτορικό του τίτλο, διορίζεται καθηγητής στο πανεπιστήμιο της Βασιλείας, παραδίδοντας αρχικά διαλέξεις για την ιστορία της αρχαίας ελληνικής ποίησης. Κατά την παραμονή του στην Ελβετία γίνεται καλός φίλος με τον Βάγκνερ. Η φιλία τους θα διλαύσει ύστερα από χρόνια, όταν τελικά οι προοδευτικές ιδέες του Νίτσε θα έρθουν σε σύγκορυση με τη θρησκοληψία και των αντισημιτισμό του Βάγκνερ. Κατά τη διάρκεια του Γαλλοπρωσικού πολέμου (1870-71) υπηρέτησε εθελοντικά στο πλευρό της Πρωσίας, ως βοηθός νοσοκόμος, καθώς η διοίκηση του πανεπιστημίου δεν του επέτρεπε να γίνει στρατιώτης όπως εκείνος επιθυμούσε. Κατά τη διάρκεια της θητείας του προσβλήθηκε και από αρκετές ασθένειες, οι οποίες επιβάρυναν την ανέκαθεν ασθενική του υγεία. Το 1879 λόγω της κλονισμένης του υγείας, αναγκάστηκε να παραιτηθεί από το πανεπιστήμιο. Απελευθερωμένος από τις ακαδημαϊκές υποχρεώσεις, πέρασε τα επόμενα χρόνια ταξιδεύοντας σε πόλεις της Ελβετίας, της Γερμανίας ή της Ιταλίας και αναζητώντας κάθε φορά ένα αναζωογονητικό κλίμα για την εύθραυστη υγεία του. Στο διάστημα αυτό ολοκλήρωσε μερικά από τα σημαντικότερα έργα του, όπως η Αυγή (1881), η Χαρούμενη επιστήμη (1882), Τάδε έφη Ζαρατούστρα (1883-85), Πέρα από το καλό και το κακό (1886), Η Γενεαλογία της Ηθικής (1887). Στις 3 Ιανουαρίου του 1889 υπέστη νευρική κατάρρευση και τις επόμενες ημέρες απέστειλε πολυάριθμες επιστολές σε οικεία πρόσωπα υπογράφοντας άλλοτε ως «ο Εσταυρωμένος» και άλλοτε ως «Διόνυσος». Στις 10 Ιανουαρίου μεταφέρθηκε σε ψυχιατρική όπου οι γιατροί διέγνωσαν «παραλυτική ψυχική διαταραχή». Ο λόγος του ήταν παραληρηματικός και τον διακατείχαν παραισθήσεις μεγαλείου, κατά τις οποίες αυτοαποκαλούνταν δούκας, Κάιζερ ή Φρειδερίκος Γουλιέλμος Δ', συνοδευόμενες συχνά από βίαιες συμπεριφορές. Από το 1890 ανέλαβε να τον φροντίζει η μητέρα του, μέχρι τον θάνατό της το 1897, και έπειτα η αδελφή του, μέχρι τον θάνατό του, το 1900 από πνευμονία, και αφού είχε υποστεί τον προηγούμενο χρόνο 2 εγκεφαλικά επεισόδια.

Η φιλοσοφίας του Νίτσε περιελάβανε την ύπαρξη του υπερανθρώπου, την ατέρμονη επιστροφή, τον "θάνατο του Θεού", την θεωρία της ηθικής κυρίων - δούλων. Ο Αδόλφος Χίτλερ βασίστηκε στα νιτσεϊκά έργα για να οικοδομήσει τη θεωρία του εθνικοσοσιαλισμού ή ναζισμού, ο Νίτσε όμως υπήρξε δριμύτατος επικριτής τόσο των εθνικιστικών, όσο και κάθε αντισημιτικών τάσεων. Ο επικαλούμενος από τουν ναζιστές Ζαρατούστρα είναι η υπέρβαση του ανθρώπου προς το ανθρωπινότερο όχι προς το αντίθετο. Ο ίδιος ο Νίτσε είχε προβλέψει ότι τα έργα του θα παρερμηνευτούν ενώ σημαντικό ρόλο έπαιξε κι η αδερφή του καθώς ήταν παντρεμένη με τον Μπέρναρντ Φούρστερ, εξέχουσα μορφή του γερμανικού εθνικιστικού κινήματος, και και είχε ξαναδουλέψει αρκετά από τα ανέκδοτα χειρόγραφα του Νίτσε με τέτοιο τρόπο ώστε να ταιριάξουν στις ιδέες του άνδρα της.