-1450
Μικρά
Ασία
Χετταίοι, Αρμένιοι, Σκύθες, Φρύγες, Λύδοι
ΠΗΛΙΝΗ ΠΙΝΑΚΙΔΑ ΜΕ ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΗ ΧΕΤΤΑΙΩΝ ΣΤΡΑΤΙΩΤΩΝ
Την μεγαλύτερη δύναμη και έκταση την κατείχαν από το -1450 μέχρι το -1200,έχουν βρεθεί περισσότερες από 10.000 πήλινες πινακίδες στην πρωτεύουσα τους Χατούσα στην (σημερινή Τουρκία). Η γλώσσα τους έμοιαζε με τα λατινικά και ελληνικά και η γραφή τους ήταν μια σειρά από δεξιά προς αριστερά και η επόμενη από αριστερά προς δεξιά. Μερικές από τις επιγραφές που βρέθηκαν ήταν λεξικά που αντιστοιχούσαν την ίδια λέξη σε βαβυλωνιακά, σανσκριτικά, σουμερικά, Χεταιϊκά ενώ άλλες πινακίδες ήταν διοικητικά έγγραφα που φανερώνουν ένα μοναρχικό στρατιωτικό κράτος. Οι Χετταίοι εξαφανίστηκαν γύρω στο -1200 τόσο μυστηριωδώς όσο εμφανίστηκαν και ο πολιτισμός τους εξαφανίστηκε
Βόρεια από τις περιοχές των Χετταίων ήταν εγκαταστημένοι οι Αρμένιοι οι οποίοι είχαν διατηρήσει τα έθιμά τους, τις τέχνες και την ανεξαρτησία τους για πολλούς αιώνες μέχρι την εποχή που οι Πέρσες κατάκτησαν όλη την δυτική Ασία. Είχαν αναπτύξει έναν πολιτισμό προηγμένο για την εποχή σε υψηλό βαθμό ευημερίας . Έκτισαν μεγάλα οικοδομήματα, κατασκευάζοντας αγγεία και αγάλματα εξαιρετικής ποιότητας και έκαναν εμπόριο με την Ασία και την Ελλάδα όπου πουλούσαν σίδηρο.
Ακόμη βορειότερα, στις ακτές της Μαύρης θάλασσας περιπλανιόταν οι Σκύθες, άγριοι πολεμιστές με μογγολική και ευρωπαϊκή καταγωγή που ζούσαν πάνω στις άμαξες τους και κάνοντας επιδρομές στους γειτονικούς λαούς. Ήταν περιβόητοι για την σκληρότητά τους, έπιναν το αίμα των αντιπάλων τους για να παίρνουν την ενέργεια τους και καβαλούσαν για ώρες τα άλογα χωρίς σέλα.
Μια άλλη ισχυρή δύναμη που εμφανίστηκε στην Μικρή Ασία ήταν οι Φρύγες οι οποίοι ήταν ναυτικοί από την Θράκη, είχαν φτάσει στην Ανατολία το -1200 και είχαν κατακτήσει τα υπολείμματα των διαλυμένων Χετταίων. Είχαν κάνει πρωτεύουσα τους την Άγκυρα και ανά περιόδους είχαν τόση δύναμη ώστε διεκδικούσαν την κυριαρχία στην Εγγύς Ανατολή από την Ασσυρία και την Αίγυπτο. Ο πρώτος βασιλιάς τους, σύμφωνα με την παράδοσή τους, ήταν ένας απλός γεωργός, εκείνος που συνέτεινε στην εξασθένηση του κράτους ήταν ο Μίδας γύρω στο -600, με τους παραλογισμούς και την απληστίας του. Αυτό που έχει απομείνει είναι εκπληκτικές πέτρινες κατασκευές πάνω σε βράχους και σπήλαια.
ΦΡΥΓΙΚΟ ΠΕΤΡΙΝΟ ΜΝΗΜΕΙΟ
Η άφιξη στην Μικρά Ασία μιας νέας φυλής, των Λυδών, έφερε τέλος στην ηγεμονία της Φρυγίας. Ο Κροίσος γύρω στο -550 κατάφερε με μια σειρά από επιτυχείς πολέμους να εξαπλώσει την κυριαρχία τους σε όλη την Μικρά Ασία μέχρι των ερχομών των Περσών οι οποίοι θα εξαφανίσουν και τους Λύδους από τον παγκόσμιο χάρτη.