ΑΡΧΙΚΗ ΣΕΛΙΔΑ   Η ΙΣΤΟΡΙΑ

-2400000000

Η Μεγάλη Οξυγόνωση
2,4 δισεκατομμύρια χρόνια πριν
Για δισεκατομμύρια χρόνια η ατμόσφαιρα της Γης δεν περιείχε σχεδόν καθόλου ελεύθερο οξυγόνο. Οι πρώτες μορφές ζωής ζούσαν σε έναν κόσμο γεμάτο διοξείδιο του άνθρακα, μεθάνιο, αμμωνία και δηλητηριώδη αέρια. Οι ωκεανοί ήταν σκοτεινοί και πλούσιοι σε διαλυμένο σίδηρο, ενώ ο ουρανός πιθανότατα είχε κοκκινωπό ή πορτοκαλί χρώμα.

Κάποτε όμως εμφανίστηκαν στους ωκεανούς μικροσκοπικοί οργανισμοί, τα κυανοβακτήρια. Αυτοί οι απλοί οργανισμοί ανέπτυξαν έναν νέο τρόπο αξιοποίησης της ενέργειας του Ήλιου: τη φωτοσύνθεση.. Χρησιμοποιούσαν το φως του Ήλιου για να παράγουν τροφή και ως «απόβλητο» απελευθέρωναν οξυγόνο. Για εκατοντάδες εκατομμύρια χρόνια το οξυγόνο δεν έμενε στην ατμόσφαιρα· αντιδρούσε με τα μέταλλα των ωκεανών, κυρίως με τον σίδηρο, δημιουργώντας τεράστια κοιτάσματα οξειδίων που σώζονται μέχρι σήμερα στα πετρώματα της Γης.

Όταν πλέον οι ωκεανοί δεν μπορούσαν να απορροφήσουν άλλο οξυγόνο, αυτό άρχισε να συσσωρεύεται στην ατμόσφαιρα. Η περίοδος αυτή ονομάστηκε Μεγάλη Οξυγόνωση και αποτέλεσε μία από τις σημαντικότερες αλλαγές στην ιστορία του πλανήτη. Για τους περισσότερους αναερόβιους οργανισμούς το οξυγόνο ήταν θανατηφόρο δηλητήριο. Πολλά είδη εξαφανίστηκαν, ενώ άλλα αναγκάστηκαν να επιβιώσουν σε περιοχές χωρίς οξυγόνο, βαθιά στους ωκεανούς ή κάτω από το έδαφος.

Η αύξηση του οξυγόνου προκάλεσε επίσης μεγάλες κλιματικές αλλαγές. Το μεθάνιο της ατμόσφαιρας μειώθηκε σημαντικά και η Γη ψυχράνθηκε. Πιθανόν τότε να εμφανίστηκαν οι πρώτες μεγάλες παγκόσμιες παγετώδεις περίοδοι. Παρά τις καταστροφές όμως, η εμφάνιση του οξυγόνου άνοιξε τον δρόμο για πιο σύνθετες μορφές ζωής. Δημιουργήθηκε σταδιακά το στρώμα του όζοντος που προστάτευσε την επιφάνεια της Γης από την υπεριώδη ακτινοβολία, ενώ οι οργανισμοί απέκτησαν τη δυνατότητα να παράγουν πολύ περισσότερη ενέργεια μέσω της αερόβιας αναπνοής.

Η Μεγάλη Οξυγόνωση άλλαξε οριστικά τον πλανήτη. Η Γη πέρασε από έναν κόσμο μικροβίων σε έναν πλανήτη όπου, δισεκατομμύρια χρόνια αργότερα, θα μπορούσαν να εμφανιστούν φυτά, ζώα και τελικά ο άνθρωπος.