-4000000
Αυστραλοπίθηκος
4 εκατομμύρια χρόνια πριν
Πριν από περίπου 4 έως 2 εκατομμύρια χρόνια, στην ανατολική Αφρική έζησαν οι Αυστραλοπίθηκοι (Australopithecus), από τους αρχαιότερους γνωστούς προγόνους του ανθρώπου. Είχαν ύψος περίπου 1 έως 1,5 μέτρο, βάρος από 40 έως 70 κιλά και εγκεφαλική χωρητικότητα περίπου 400–500 κυβικά εκατοστά. Ζούσαν σε μικρές κοινωνικές ομάδες και επικοινωνούσαν πιθανότατα με κραυγές, εκφράσεις και κινήσεις των χεριών. Αν και έμοιαζαν σε αρκετά σημεία με τους χιμπατζήδες, περπατούσαν όρθιοι, όπως αποδείχθηκε από απολιθωμένα ίχνη και σκελετούς που βρέθηκαν σε στρώματα ηφαιστειακής στάχτης, τα οποία επέτρεψαν ακριβή ραδιοχρονολόγηση.
Οι αυστραλοπίθηκοι θεωρούνται σημαντικό μεταβατικό στάδιο ανάμεσα στα πρώιμα ανθρωποειδή και στο γένος Homo. Παρουσίαζαν τόσο πρωτόγονα όσο και πιο εξελιγμένα χαρακτηριστικά. Διατηρούσαν μικρό εγκέφαλο, προτεταμένη γνάθο και πιθηκόμορφα χαρακτηριστικά στο πρόσωπο, αλλά τα δόντια και η δομή της λεκάνης και των ποδιών τους έδειχναν ήδη προσαρμογή στη δίποδη βάδιση.
Αρχικά βρίσκονταν χαμηλά στην τροφική αλυσίδα και αποτελούσαν συχνά θήραμα μεγάλων σαρκοφάγων. Τρέφονταν κυρίως με φυτά, καρπούς, ρίζες και περιστασιακά με υπολείμματα νεκρών ζώων. Χρησιμοποιούσαν πέτρες για να σπάζουν κόκαλα και να τρέφονται με το θρεπτικό μεδούλι.
Οι αυστραλοπίθηκοι χωρίζονται γενικά σε δύο βασικές ομάδες. Η πρώτη περιλαμβάνει τους πιο λεπτόσωμους τύπους (gracile), με ελαφρύτερο σκελετό και μικρότερα δόντια. Από αυτή την εξελικτική γραμμή προήλθε αργότερα το γένος Homo.
Η δεύτερη ομάδα περιλαμβάνει τους πιο ρωμαλέους τύπους (robust australopithecines ή Paranthropus), οι οποίοι είχαν ισχυρότερο σκελετό, πολύ μεγάλα δόντια και ισχυρές γνάθους, προσαρμοσμένες κυρίως στη μάσηση σκληρής φυτικής τροφής.
Οι αυστραλοπίθηκοι έζησαν για εκατομμύρια χρόνια καλά προσαρμοσμένοι στις αφρικανικές σαβάνες. Ωστόσο, σταδιακά εξαφανίστηκαν, ενώ οι πρώτοι εκπρόσωποι του γένους Homo συνέχισαν την εξελικτική πορεία που οδήγησε τελικά στον άνθρωπο. Για μεγάλο χρονικό διάστημα τα δύο γένη συνυπήρξαν στην Αφρική, πιθανότατα ανταγωνιζόμενα για τροφή και πόρους.