-5000000
Από τα δέντρα
στις σαβάνες
5 εκατομμύρια χρόνια πριν
Πριν από περίπου 5 εκατομμύρια χρόνια, σε περιοχές της ανατολικής Αφρικής το περιβάλλον άρχισε να αλλάζει σημαντικά. Αυξημένη ξηρασία οδήγησαν στη συρρίκνωση των πυκνών δασών και στη δημιουργία εκτεταμένων σαβανών με ψηλά χόρτα. Πολλά ζώα που ζούσαν μέχρι τότε πάνω στα δέντρα αναγκάστηκαν σταδιακά να κατέβουν στο έδαφος.
Το νέο περιβάλλον ήταν επικίνδυνο. Στη σαβάνα κυριαρχούσαν μεγάλα και ταχύτατα σαρκοφάγα, ενώ η μετακίνηση σε ανοιχτές εκτάσεις απαιτούσε νέους τρόπους επιβίωσης. Ορισμένες ομάδες ανθρωποειδών κατάφεραν όχι μόνο να προσαρμοστούν, αλλά και να αποκτήσουν σταδιακά όρθια στάση σώματος, ελευθερώνοντας τα χέρια τους για μεταφορά τροφής, χρήση αντικειμένων και καλύτερη αλληλεπίδραση με το περιβάλλον.
Μια λιγότερο αποδεκτή επιστημονικά υπόθεση, γνωστή ως «υδρόβια θεωρία», προτείνει ότι ορισμένοι πρόγονοι του ανθρώπου έζησαν κοντά σε λίμνες ή υδάτινα περιβάλλοντα. Σύμφωνα με αυτή την άποψη, περνούσαν μεγάλο μέρος της ζωής τους μέσα στο νερό για προστασία από θηρευτές και τρέφονταν συχνά με ψάρια ή υδρόβιους οργανισμούς.
Οι υποστηρικτές της θεωρίας υποστηρίζουν ότι η παραμονή στο νερό ίσως συνέβαλε στη μείωση της τριχοφυΐας, στην ανάπτυξη πιο όρθιας στάσης σώματος και σε άλλες ανθρώπινες ιδιαιτερότητες. Ωστόσο, η θεωρία αυτή δεν έχει επιβεβαιωθεί από τα περισσότερα παλαιοανθρωπολογικά δεδομένα και παραμένει αμφιλεγόμενη.
Οι περισσότεροι επιστήμονες θεωρούν ότι η όρθια βάδιση εξελίχθηκε ως προσαρμογή στο περιβάλλον της σαβάνας. Η όρθια στάση επέτρεπε στα ανθρωποειδή να βλέπουν πάνω από τα ψηλά χόρτα, να μετακινούνται αποτελεσματικότερα σε μεγάλες αποστάσεις και να μειώνουν την έκθεση του σώματος στην έντονη ηλιακή ακτινοβολία. Παράλληλα, η ελευθέρωση των χεριών άνοιξε τον δρόμο για τη μεταφορά αντικειμένων, τη χρήση εργαλείων και την ανάπτυξη πιο σύνθετων συμπεριφορών.
Η ανθρώπινη σπονδυλική στήλη προσαρμόστηκε σταδιακά στη δίποδη βάδιση αποκτώντας χαρακτηριστική καμπύλη σε σχήμα S, η οποία προσφέρει ισορροπία και ελαστικότητα στο περπάτημα. Μέσα από τη διαδικασία της φυσικής επιλογής, τα άτομα που διέθεταν χαρακτηριστικά ευνοϊκά για επιβίωση και προσαρμογή απέκτησαν περισσότερες πιθανότητες να επιβιώσουν και να αφήσουν απογόνους.
Έτσι, κατά τη διάρκεια αμέτρητων γενεών, τα δίποδα ανθρωποειδή περπατούσαν ολοένα και πιο σταθερά, χρησιμοποιούσαν τα χέρια τους ολοένα και πιο επιδέξια και ανέπτυσσαν σταδιακά πιο πολύπλοκες νοητικές ικανότητες — μια πορεία που οδήγησε τελικά στην εμφάνιση του ανθρώπου.