ΑΡΧΙΚΗ ΣΕΛΙΔΑ   Η ΙΣΤΟΡΙΑ

-800

Σπάρτη
 

Γύρω στο 900 π.Χ, στην βόρεια Λακωνία συνασπίστηκαν 5 χωριά, για την αύξηση της αμυντικής τους ικανότητας ιδρύοντας την Σπάρτη. Μέχρι το 850 π.Χ, οι Σπαρτιάτες κυριάρχησαν σε ολόκληρη τη Μεσσηνία υποδουλώνοντας τους τοπικούς πληθυσμούς. Οι ιθαγενείς των κατεκτημένων πόλεων, έγιναν "είλωτες", δηλαδή εργασιακή τάξη με μειωμένα δικαιώματα και πλήρη υποταγή στους Σπαρτιάτες ιδιοκτήτες της γης. Οι είλωτες είχαν τις ελευθερίες των μεσαιωνικών δουλοπάροικων, καλλιεργούσαν την γη και κρατούσαν ένα μέρος της σοδειάς ενώ στους πολέμους ήταν υποχρεωμένοι να πολεμούν δίπλα –και λίγο πιο μπροστά- από τους κυρίους τους. Ανάμεσα σε αυτούς και την άρχουσα τάξη των πολιτών υπήρχαν οι περίοικοι οι οποίοι ζούσαν είτε στα χωριά είτε ασχολούνταν με εμπόριο και βιομηχανία αλλά δεν μετείχαν στην κυβέρνηση ούτε μπορούσαν να κάνουν γάμο με τους πολίτες. Η Σπάρτη, στο ζενίθ της ήταν η ένωση των αρχικών 5 χωριών και κυρίαρχη εκατοντάδων άλλων, με πληθυσμό περίπου 70.000 πολιτών, 150.000 περιοίκων και 3.000.000 ειλώτων. Ανάμεσα στον 8ο και 7ο αιώνα π.Χ. λόγω των συνεχών πολεμικών επιχειρήσεων, οι Σπαρτιάτες γνώρισαν μια περίοδο αναρχίας και εσωτερικών συγκρούσεων, με αποτέλεσμα να προχωρήσουν σε μια σειρά πολιτικών και κοινωνικών μεταρρυθμίσεων τις οποίες αργότερα απέδωσαν σ’ έναν νομοθέτη, τον Λυκούργο. Αυτές οι μεταρρυθμίσεις σηματοδοτούν την ανατολή της Κλασικής Σπάρτης καθιερώνοντας ένα στιβαρό στρατιωτικό προσανατολισμό.

Photo
Οι νόμοι του Λυκούργου (δεν είμαστε σίγουροι αν ήταν υπαρκτό πρόσωπο), όπως και του Δράκων μεταγενέστερα στην Αθήνα, εμπνεύστηκαν από το αυστηρό Δίκαιον των κρητικών πόλεων-κρατών που ήταν σταθεροί εταίροι των Σπαρτιατών, είτε βοηθώντας τους σε στρατιωτικές επιχειρήσεις (όπως τον αποικισμό της Θήρας και του Τάραντα) είτε στηρίζοντας τους στις οικονομικές και επιχειρηματικές τους δραστηριότητες. Η «Ρήτρες» του Λυκούργου, όπως ονομάστηκε η νομοθεσία του, είναι το αρχαιότερο «συνταγματικό κείμενο» της Ανθρωπότητας. Με αυτό έγινε προσπάθεια να εμποδιστεί ο παραγκωνισμός της αριστοκρατίας από έμπορους και βιοτέχνες όπως γινόταν σε άλλες πόλεις (Άργος, Αθήνα, Κόρινθο, Μέγαρα κλπ), γι’ αυτό και απαγόρευσε στους πολίτες να είναι έμποροι ή επιχειρηματίες, απαγόρευσε την εισαγωγή ή χρήση χρυσού και για να αποτρέψει τους πολίτες από το πάθος του πλουτισμού, θέσπισε ένα σιδερένιο βαρύ νόμισμα που ήταν δύσκολο να χρησιμοποιηθεί και αποθηκευτεί. Πίστευε πως οι πολίτες έπρεπε να είναι ελεύθεροι και δυνατοί ώστε να πολεμούν και να κυβερνούν, αυτό ήταν το καθήκον τους.

Photo
Για τους Σπαρτιάτες η υγεία έγινε η μεγαλύτερη αρετή και η ασθένεια έφτασε να θεωρείται έγκλημα. Παιδιά που δεν πληρούσαν τα κριτήρια του υγιούς προτύπου ριχνόταν στον ποταμό Καιάδα ενώ τα υπόλοιπα ήταν υποχρεωμένα να αφήσουν τους γονείς τους στα 7 τους χρόνια και να κατατάσσονται σε ένα στρατώνα-σχολείο. Ο ικανότερος γινόταν αρχηγός και όλα τα παιδιά έπρεπε να υπακούουν τυφλά και να προσπαθούν να τον φτάσουν σε κατορθώματα και πειθαρχία. Γράμματα μαθαίνανε υποτυπωδώς, ίσα για να μπορούν να γράφουν και να διαβάζουν ενώ τις περισσότερες ώρες γυμναζόταν γυμνά, όσο κρύο κι αν έκανε, υπό την επίβλεψη μεγαλυτέρων. Σκοπός ήταν να σκληραγωγηθούν να αυξήσουν την δύναμη και την αντοχή τους και να είναι έτοιμα για πόλεμο. Στα δώδεκα αποχτούσαν ένα ρούχο που φορούσαν χειμώνα καλοκαίρι, αναγκαζόταν να κοιμούνται στην ύπαιθρο και μέχρι την ηλικία των 30 ζούσαν στον στρατώνα. Τα κορίτσια παρόλο που μεγάλωναν σπίτι τους, έπρεπε και αυτά να αθλούνται και να είναι δυνατά και υγιή. Εξασκούνταν στην πάλη, σφυροβολία, ακόντιο, τρέξιμο. Στον έρωτα οι νέοι ήταν ελεύθεροι χωρίς προκαταλήψεις, οι γάμοι κανονίζονταν από όταν ήταν μικροί, οι νέοι μπορεί να ήταν παντρεμένοι και να ζουν στους στρατώνες περιμένοντας να γίνουν 30 και να επιστρέψουν στην σύζυγο. Η αγαμία ήταν έγκλημα, οι πολίτες έπρεπε να παντρευτούν για να κάνουν αγόρια πολεμιστές, όσοι δεν παντρεύονταν έχαναν το δικαίωμα ψήφου και γυναίκες τους προπηλάκιζαν στον δρόμο σε κάθε ευκαιρία. Από τις τέχνες, μόνο ο χορός και μουσική αναπτύχθηκαν στην Σπάρτη, επειδή χρησιμοποιούνταν για να προωθήσουν την στρατιωτική πειθαρχία, δεν υπάρχει η παραμικρή αναφορά σε ποιητές, γλύπτες, αρχιτέκτονες, οι καλές τέχνες ήταν ανύπαρκτες. Και για να μην αλλοιωθεί αυτό το στρατιωτικό πνεύμα οι Σπαρτιάτες ήταν τελείως αφιλόξενοι και αρνητικοί με τους ταξιδιώτες. Οι μεταρρυθμίσεις του Λυκούργου πέτυχαν τον στόχο τους, που ήταν η επίτευξη τριών αρετών για τους Σπαρτιάτες: ισότητα (μεταξύ των πολιτών), στρατιωτική ικανότητα και λιτή πειθαρχημένη διαβίωση.