ΑΡΧΙΚΗ ΣΕΛΙΔΑ Η ΙΣΤΟΡΙΑ -850 Σκοτεινοί χρόνοι
Η εποχή μετά τους Μυκηναίους και τους Αχαιούς, (-1100 μέχρι -900) έχει μείνει γνωστή ως «Σκοτεινοί χρόνοι», καθώς υπήρξε μια γενικευμένη αναστάτωση στον ελλαδικό χώρο πιθανότατα με εξεγέρσεις κατώτερων τάξεων και εισβολές φυλών από τον Βορά (Δωριείς και Θεσσαλοί). Το εμπόριο με την Ανατολή σταμάτησε οδηγώντας σε οικονομικό μαρασμό και την επιστροφή σε μια κλειστή γεωργική κοινωνία, με πολλά γεωγραφικά κομμάτια αφημένα στην ερήμωση και την εξαθλίωση. Εγκαταλείφτηκε η χρήση της Γραμμικής Β’, άρα δεν υπάρχουν γραπτές πηγές και εξαφανίστηκε ο μνημειακός χαρακτήρας της τέχνης, όπως και η μικροτεχνία, η κοσμηματοτεχνία, η σφραγιδογλυφία. Επιβίωσε η λατρεία ορισμένων θεοτήτων αλλά και άλλων μυθολογικών οντοτήτων και ιστοριών από τον μυκηναϊκό κόσμο καθώς περιφερόμενοι ποιμένες μετέφεραν από στόμα σε στόμα και από γενιά σε γενιά τα κατορθώματα των προγόνων τους, έργο που αργότερα αναλαμβάνουν οι αοιδοί. Η βασική οικονομική μονάδα αυτή την περίοδο ήταν ο οίκος. Αποτελούνταν από μια μικρή ομάδα ατόμων παραγωγής και καταναλώσεως που περιλάμβανε τον ιδιοκτήτη, την γυναίκα του, τα παιδιά του και, ενδεχομένως, δούλους και θήτες (μάλλον ακτήμονες). Ο ιδιοκτήτης προσπαθούσε να καταστήσει τον οίκο του αυτάρκη, συνδυάζοντας γεωργία και κτηνοτροφία ακριβώς γιατί έλειπε το εκτεταμένο εμπόριο, ενώ οι ένοικοι κατασκεύαζαν μόνοι τους όλα τα σκεύη και τα είδη ρουχισμού που χρειάζονταν. Οι πληθυσμιακές ανακατατάξεις και η ένωση πολλών γειτονικών οίκων οδηγούν στη δημιουργία μικρών ομάδων με φυλετικούς δεσμούς, που αποτέλεσαν τον πυρήνα των πόλεων-κρατών στην ηπειρωτική Ελλάδα, στα νησιά του Αιγαίου και στη δυτική Μικρά Ασία. Οι νέες κοινότητες έχουν συνοχή και επιζητούν την τάξη και την σταθερότητα. Ανυψώνεται το εθνικό αίσθημα των μελών τους και αναπτύσσεται η συνείδηση του πολίτη ο οποίος δένεται με τη γη του. Τα πρώτα σημάδια ανάκαμψης άρχισαν να διαφαίνονται από το 850 π.Χ., όταν ξεκινάει και η σταδιακή αποκατάσταση των εμπορικών σχέσεων με την Ανατολή. Αυτή την περίοδο κυριαρχούν στην αγγειογραφία τα γεωμετρικά θέματα (ομόκεντροι κύκλοι, ημικύκλια, ρόμβοι κλπ) γι αυτό και ονομάζεται γεωμετρική. Χαρακτηρίζεται από την βαθμιαία αύξηση του πληθυσμού και του πλούτου καθώς και των μετασχηματισμό των ελληνικών κρατών και βασιλείων σε μια πρώτη μορφή Πόλεων. Αυτός ο μετασχηματισμός απαίτησε μια μακρά διαδικασία που για ορισμένα, όπως η Αθήνα και η Σπάρτη, ολοκληρώθηκε τον 8ο π.Χ. αιώνα ενώ για άλλα διήρκησε μέχρι και μετά τον 7ο. Αρχικά η Πόλις ταυτιζόταν με την πόλη, δηλαδή μια αστική κοινότητα, αλλά αργότερα Πόλις ονομαζόταν είτε η πόλη μαζί με τα τριγύρω χωριά είτε μια συνομοσπονδία πόλεων. Οι Πόλεις δεν αναφέρονται με τα τοπωνύμια, αλλά με το φυλετικό όνομα των πολιτών, δηλαδή η πόλις των Αθηναίων και όχι η πόλις Αθήνα. Τα φυλετικά ελληνικά βασίλεια, έλαβαν μορφή Πόλεως όταν απέκτησαν αιρετή βουλή που αντικατέστησε τα συμβούλια γερόντων και τους βασιλείς και όταν η βουλή απέκτησε το δικαίωμα να νομοθετεί και όταν γίνονταν τακτικές συνελεύσεις του δήμου. Η οικονομική άνθηση και η δημογραφική έκρηξη δημιούργησαν την ανάγκη του εμπορίου και της ίδρυσης αποικιών (2ος ελληνικός αποικισμός). Ερχόμενοι οι Έλληνες σε εμπορική επαφή με τους Φοίνικες, παρέλαβαν το αλφάβητο με μονάχα σύμφωνα, το μεταπλάθουν επινοώντας τη δήλωση των φωνηέντων και δημιουργούν την πρώτη απλή και συνάμα μεγαλοφυή στη σύλληψη, πλήρη αλφαβητική γραφή. Η γραφή διαδίδεται γρήγορα και γίνεται ευρεία η χρήση της δημόσια και ιδιωτικά συμβάλλοντας στην επερχόμενη αποκορύφωση του Ελληνικού πολιτισμού. Αυτή την εποχή δημιουργούνται δύο από τα σημαντικότερα έργα της παγκόσμιας λογοτεχνίας, η Ιλιάδα και η Οδύσσεια. Αποτελούν το θεμέλιο για την καλλιέργεια του πνεύματος του αρχαϊκού κόσμου, από αυτά διδάσκονται ανάγνωση, διαμορφώνουν ιδεολογία και είναι πηγή έμπνευσης των καλλιτεχνών όλων των καλών τεχνών.

-850

Σκοτεινοί
χρόνοι

Η εποχή μετά τους Μυκηναίους και τους Αχαιούς, (-1100 μέχρι -900) έχει μείνει γνωστή ως «Σκοτεινοί χρόνοι», καθώς υπήρξε μια γενικευμένη αναστάτωση στον ελλαδικό χώρο πιθανότατα με εξεγέρσεις κατώτερων τάξεων και εισβολές φυλών από τον Βορά (Δωριείς και Θεσσαλοί). Το εμπόριο με την Ανατολή σταμάτησε οδηγώντας σε οικονομικό μαρασμό και την επιστροφή σε μια κλειστή γεωργική κοινωνία, με πολλά γεωγραφικά κομμάτια αφημένα στην ερήμωση και την εξαθλίωση. Εγκαταλείφτηκε η χρήση της Γραμμικής Β’, άρα δεν υπάρχουν γραπτές πηγές και εξαφανίστηκε ο μνημειακός χαρακτήρας της τέχνης, όπως και η μικροτεχνία, η κοσμηματοτεχνία, η σφραγιδογλυφία. Επιβίωσε η λατρεία ορισμένων θεοτήτων αλλά και άλλων μυθολογικών οντοτήτων και ιστοριών από τον μυκηναϊκό κόσμο καθώς περιφερόμενοι ποιμένες μετέφεραν από στόμα σε στόμα και από γενιά σε γενιά τα κατορθώματα των προγόνων τους, έργο που αργότερα αναλαμβάνουν οι αοιδοί.

Η βασική οικονομική μονάδα αυτή την περίοδο ήταν ο οίκος. Αποτελούνταν από μια μικρή ομάδα ατόμων παραγωγής και καταναλώσεως που περιλάμβανε τον ιδιοκτήτη, την γυναίκα του, τα παιδιά του και, ενδεχομένως, δούλους και θήτες (μάλλον ακτήμονες). Ο ιδιοκτήτης προσπαθούσε να καταστήσει τον οίκο του αυτάρκη, συνδυάζοντας γεωργία και κτηνοτροφία ακριβώς γιατί έλειπε το εκτεταμένο εμπόριο, ενώ οι ένοικοι κατασκεύαζαν μόνοι τους όλα τα σκεύη και τα είδη ρουχισμού που χρειάζονταν.

Οι πληθυσμιακές ανακατατάξεις και η ένωση πολλών γειτονικών οίκων οδηγούν στη δημιουργία μικρών ομάδων με φυλετικούς δεσμούς, που αποτέλεσαν τον πυρήνα των πόλεων-κρατών στην ηπειρωτική Ελλάδα, στα νησιά του Αιγαίου και στη δυτική Μικρά Ασία. Οι νέες κοινότητες έχουν συνοχή και επιζητούν την τάξη και την σταθερότητα. Ανυψώνεται το εθνικό αίσθημα των μελών τους και αναπτύσσεται η συνείδηση του πολίτη ο οποίος δένεται με τη γη του.

Τα πρώτα σημάδια ανάκαμψης άρχισαν να διαφαίνονται από το 850 π.Χ., όταν ξεκινάει και η σταδιακή αποκατάσταση των εμπορικών σχέσεων με την Ανατολή. Αυτή την περίοδο κυριαρχούν στην αγγειογραφία τα γεωμετρικά θέματα (ομόκεντροι κύκλοι, ημικύκλια, ρόμβοι κλπ) γι αυτό και ονομάζεται γεωμετρική. Χαρακτηρίζεται από την βαθμιαία αύξηση του πληθυσμού και του πλούτου καθώς και των μετασχηματισμό των ελληνικών κρατών και βασιλείων σε μια πρώτη μορφή Πόλεων. Αυτός ο μετασχηματισμός απαίτησε μια μακρά διαδικασία που για ορισμένα, όπως η Αθήνα και η Σπάρτη, ολοκληρώθηκε τον 8ο π.Χ. αιώνα ενώ για άλλα διήρκησε μέχρι και μετά τον 7ο. Αρχικά η Πόλις ταυτιζόταν με την πόλη, δηλαδή μια αστική κοινότητα, αλλά αργότερα Πόλις ονομαζόταν είτε η πόλη μαζί με τα τριγύρω χωριά είτε μια συνομοσπονδία πόλεων. Οι Πόλεις δεν αναφέρονται με τα τοπωνύμια, αλλά με το φυλετικό όνομα των πολιτών, δηλαδή η πόλις των Αθηναίων και όχι η πόλις Αθήνα. Τα φυλετικά ελληνικά βασίλεια, έλαβαν μορφή Πόλεως όταν απέκτησαν αιρετή βουλή που αντικατέστησε τα συμβούλια γερόντων και τους βασιλείς και όταν η βουλή απέκτησε το δικαίωμα να νομοθετεί και όταν γίνονταν τακτικές συνελεύσεις του δήμου. Η οικονομική άνθηση και η δημογραφική έκρηξη δημιούργησαν την ανάγκη του εμπορίου και της ίδρυσης αποικιών (2ος ελληνικός αποικισμός). Ερχόμενοι οι Έλληνες σε εμπορική επαφή με τους Φοίνικες, παρέλαβαν το αλφάβητο με μονάχα σύμφωνα, το μεταπλάθουν επινοώντας τη δήλωση των φωνηέντων και δημιουργούν την πρώτη απλή και συνάμα μεγαλοφυή στη σύλληψη, πλήρη αλφαβητική γραφή. Η γραφή διαδίδεται γρήγορα και γίνεται ευρεία η χρήση της δημόσια και ιδιωτικά συμβάλλοντας στην επερχόμενη αποκορύφωση του Ελληνικού πολιτισμού.

Αυτή την εποχή δημιουργούνται δύο από τα σημαντικότερα έργα της παγκόσμιας λογοτεχνίας, η Ιλιάδα και η Οδύσσεια. Αποτελούν το θεμέλιο για την καλλιέργεια του πνεύματος του αρχαϊκού κόσμου, από αυτά διδάσκονται ανάγνωση, διαμορφώνουν ιδεολογία και είναι πηγή έμπνευσης των καλλιτεχνών όλων των καλών τεχνών.