ΑΡΧΙΚΗ ΣΕΛΙΔΑ   Η ΙΣΤΟΡΙΑ

1848

Η Άνοιξη
των λαών

Μια σειρά πολιτικών αναταραχών, σάρωσε όλη την Ευρώπη το 1848 οι οποίες έχουν μείνει στην ιστορία ως Άνοιξη των Εθνών. Οι κυριότεροι λόγοι ήταν η δυσαρέσκεια των εργατών, η απαίτηση της μεσαίας τάξης για μεταρρυθμίσεις και συμμετοχής της στην πολιτική ζωή, η άνοδος του εθνικισμού. Η πρώτη εξέγερση ξέσπασε τον Ιανουάριο στη Σικελία και ήταν ενάντια στον βασιλικό οίκο των Βουρβόνων, με αποτέλεσμα την δημιουργία ενός νέου κράτους που κράτησε 16 μήνες έχοντας υιοθετήσει ένα προοδευτικό και δημοκρατικό για την εποχή σύνταγμα. Στη Γαλλία ξέσπασε η "Επανάσταση του Φεβρουαρίου" με την οποία τέθηκε τέρμα στη μοναρχία του Λουδοβίκου Φίλιππου και οδήγησε στην ίδρυση της Δεύτερης Γαλλικής Δημοκρατίας. Από αυτήν την επανάσταση εμπνεύστηκαν και επηρεάστηκαν πολλά κινήματα στην Ευρώπη.

ΕΠΑΝΑΣΤΑΤΙΚΑ ΚΕΝΤΡΑ ΤΟ 1848
Photo
Η "Επανάσταση του Μαρτίου" στα Γερμανικά κράτη πραγματοποιήθηκε στα νότια και τα δυτικά της περιοχής που καταλάμβαναν τα 39 ανεξάρτητα βασίλεια της γερμανικής συνομοσπονδίας με σπουδαστές και διανοούμενους να διαδηλώνουν για γερμανική ενότητα, ελευθερία του τύπου, ελευθερία του συνδικαλισμού. Η μεσαία και η εργατική τάξη διχάστηκαν τελικά κατά την διάρκεια των ταραχών και καθώς νίκησε η συντηρητική αριστοκρατία, τα πράγματα δεν άλλαξαν, έτσι πολλοί φιλελεύθεροι αναγκάστηκαν να εξοριστούν.

ΜΑΧΗ ΜΕΤΑΞΥ ΕΠΑΝΑΣΤΑΤΩΝ ΚΑΙ ΣΤΡΑΤΙΩΤΩΝ ΣΤΟ ΒΕΡΟΛΙΝΟ ΤΟ 1848
(από λιθογραφία της εποχής)
Photo
Στην Δανία μετά από μαζικές διαδηλώσεις ενός εθνικό-φιλελεύθερου κινήματος τον Απρίλιο του 1848, ο βασιλιάς συμφώνησε να μοιραστεί την εξουσία με ένα κοινοβούλιο και την δημιουργία ενός πιο φιλελεύθερου και δημοκρατικού συντάγματος. Και στην Ολλανδία επίσης δεν προέκυψαν μεγάλες ταραχές επειδή ο βασιλιάς αποφάσισε να αλλάξει το ολλανδικό σύνταγμα με εκλογική μεταρρύθμιση μειώνοντας δραστικά την εξουσία της μοναρχίας.

Η Αυστριακή Αυτοκρατορία των Αψβούργων κυβερνούσε από την Βιέννη το 1848 ένα πλήθος εθνικοτήτων όπως Αυστριακούς, Ούγγρους, Σλοβένους, Πολωνούς, Τσέχους, Κροάτες, Σλοβάκους, Ουκρανούς, Ρουμάνους, Σέρβους και Ιταλούς. Από το Μάρτιο της χρονιάς εκείνης ξέσπασαν επαναστατικά κινήματα κατά τα οποία διάφορες εθνικότητες προσπάθησαν να κερδίσουν την αυτονομία τους ή την ηγεμονία επί άλλων εθνοτήτων. Η πλέον σημαντική ήταν η Ουγγρική Επανάσταση που ξεκίνησε το 1848 με μαζικές διαδηλώσεις στην Πέστη και στην Βούδα και αιτήματα όπως την δημιουργία ανεξάρτητου Ουγγρικού υπουργείου, (η Ουγγαρία ήταν κομμάτι της Αυστριακής αυτοκρατορίας), πλήρη πολιτική και θρησκευτική ισότητα, δημιουργία Εθνικής Φρουράς και εθνικής τράπεζας, εκλεγμένο από το λαό κοινοβούλιο, αποχώρηση των Αυστριακών στρατευμάτων από την Ουγγαρία, απελευθέρωση των πολιτικών κρατούμενων, ένωση με την Τρανσυλβανία. Η επανάσταση εξελίχθηκε σε πόλεμο για ανεξαρτησία από την Αυστριακή Αυτοκρατορία με ενάμιση χρόνο σφοδρών συγκρούσεων, μέχρι που ο Ρώσος τσάρος έσπευσε στο πλευρό του αυστριακού αυτοκράτορα στέλνοντας πάνω από 300.000 στρατιώτες κατά της Ουγγαρίας. Η επανάσταση κατεστάλη και στην Ουγγαρία επιβλήθηκε σκληρός στρατιωτικός νόμος, ενώ οι κορυφαίοι στασιαστές εξορίστηκαν ή εκτελέστηκαν. Ωστόσο υπήρξαν οφέλη από την εξέγερση, όπως η απελευθέρωση των δουλοπάροικων, η καθιέρωση της ισότητας ενώπιον του νόμου, η δημιουργία νομοθετικού σώματος και μακροπρόθεσμα η παθητική αντίσταση που ακολούθησε την επανάσταση οδήγησε στον Συμβιβασμό του 1867 και την δημιουργία της Αυστροουγγρικής Αυτοκρατορίας.

ΟΥΓΓΡΟΙ ΕΠΑΝΑΣΤΑΤΕΣ ΕΝΑΝΤΙΟΝ ΚΥΒΕΡΝΗΤΙΚΩΝ ΤΟ 1848
Photo
Στις 2 Μαΐου 1848 ιδρύθηκε το Ανώτατο Ουκρανικό Συμβούλιο με κύριο στόχο να σχηματιστεί μια ξεχωριστή περιοχή με Ουκρανική αυτοδιοίκηση στο ανατολικό τμήμα της Γαλικίας-εντός των συνόρων της αυτοκρατορίας των Αψβούργων-, όπου ο Ουκρανικός πληθυσμός αποτελούσε την πλειοψηφία. Στην Ελβετία είχε γίνει απόπειρα απόσχισης επτά καντονιών για να σχηματίσουν ξεχωριστή ένωση με συνέπεια μια σύντομη εμφύλια σύγκρουση το 1847, ενώ το 1848 συντάχθηκε νέο σύνταγμα το οποίο έθεσε τέρμα στη ανεξαρτησία των καντονιών, μετατρέποντας την Ελβετία σε ομοσπονδιακό κράτος.

Οι Πρώσοι είχαν καταλάβει το μεγάλο Δουκάτο του Πόζεν (περιοχή της μεγάλη Πολωνία) από το 1815 και οι Πολωνοί πραγματοποίησαν το 1848 εξέγερση με σκοπό την απελευθέρωσή τους αλλά χωρίς επιτυχία. Και στο πριγκιπάτο της Βλαχίας έγινε εξέγερση τον ίδιο χρόνο από τους Ρουμάνους για να ανατραπεί η διοίκηση που επέβαλαν οι αρχές της Ρωσικής Αυτοκρατορίας. Για ένα διάστημα κατάφεραν να ανατρέψουν τον κυβερνήτη Πρίγκιπα και να τον αντικαταστήσουν με προσωρινή κυβέρνηση και αντιβασιλεία περνώντας μια σειρά από φιλελεύθερες μεταρρυθμίσεις.

Στο Βέλγιο, αμέσως μετά την επανάσταση στη Γαλλία, Βέλγοι μετανάστες εργάτες που ζούσαν στο Παρίσι αποφάσισαν να επιστρέψουν στη χώρα τους για να ανατρέψουν τη μοναρχία και να εγκαθιδρύσουν δημοκρατία όμως τα βελγικά στρατεύματα τους σταμάτησαν στα σύνορα και δεν κατάφεραν ούτε καν να ακουστούν. Στην Ελλάδα υπήρξαν λαϊκά κινήματα κατά της βασιλείας, εμπνευσμένα από τα Ευρωπαϊκά, όπως η εξέγερση και κατάληψη της Καλαμάτας αλλά δεν κράτησαν πολύ.

ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ

Παρά την αποτυχία των περισσότερων εξεγέρσεων, υπήρξαν οφέλη και κατακτήσεις για τους λαούς που επαναστάτησαν καθώς οι κυβερνήσεις υποχρεώθηκαν να ακούσουν την φωνή τους. Οι Αψβούργοι αναγκάστηκαν να προσφέρουν στους Ούγγρους περισσότερη αυτοδιάθεση ώσπου φτάσανε στην ένωση του 1867, η Αυστρία και Πρωσία κατάργησαν τη φεουδαρχία μέχρι το 1850 και βελτίωσαν την κατάσταση των αγροτών, η Γαλλία διατήρησε το καθολικό δικαίωμα ψήφου για τους άνδρες, η Ρωσία θα απελευθερώσει τους δουλοπάροικους το 1861. Τα επόμενα χρόνια οι μεσαίες τάξεις σε όλη την Ευρώπη θα γνωρίσουν ανάπτυξη οικονομική και κοινωνική.

Η αποτυχία των εξεγέρσεων επηρέασε τις Ηνωμένες Πολιτείες με την αύξηση της μετανάστευσης γεγονός που τροφοδότησε ένα αντιμεταναστευτικό, ξενοφοβικό κίνημα, ειδικά κατά των Γερμανών και Ιρλανδών, τα χρόνια που προηγήθηκαν του Αμερικανικού Εμφυλίου Πολέμου