ΑΡΧΙΚΗ ΣΕΛΙΔΑ   Η ΙΣΤΟΡΙΑ

1864

Εργατικά
Κινήματα
Στην αρχή της βιομηχανικής κοινωνίας, οι εργάτες δούλευαν 7 ημέρες την εβδομάδα, 14 ή 16 ώρες την ημέρα με μεροκάματα που δεν έφταναν να ζήσουν και που το σταμάτημα της δουλειάς λόγω ασθένειας ή γήρατος σήμαινε θάνατο από πείνα. Αυτές οι συνθήκες προκάλεσαν μια διαρκώς αυξανόμενη κοινωνική δυσαρέσκεια και αντίδραση η οποία αρχικά εκφράστηκε με το «κίνημα καταστροφής των μηχανών» το οποίο δεν κατάφερε τίποτε περισσότερο από τον απαγχονισμό όσων πιάστηκαν να καταστρέφουν μηχανές εργοστασίων. Ανάμεσα στους εργάτες δημιούργησε σταδιακά ένα αίσθημα αλληλεγγύης που οδήγησε σε συναθροίσεις και στην δημιουργία συνδικάτων για την προώθηση των συμφερόντων τους. Μετά το 1830 ξεκίνησαν να διεκδικούν οργανωμένα την ικανοποίηση αιτημάτων τους και το 1838 η αγγλική Ένωση Εργατών δημοσίευσε τη Χάρτα του Λαού, με την οποία οι Χαρτιστές όπως ονομάστηκαν τα μέλη της, διατύπωσαν πολιτικά αιτήματα (θέσπιση καθολικής ψηφοφορίας για τους άνδρες, οκτάωρη εργασία, ασφάλιση και άλλα). Κύριος τρόπος διεκδίκησης ήταν οι απεργίες, οι οποίες σχεδόν πάντα αντιμετωπιζόταν με βία τόσο από τους εργοδότες όσο και από το κράτος που βρισκόταν σταθερά στο πλευρό των εργοδοτών.

Δύο συγγραφείς που έδωσαν φωνή στην πολιτική της εργατικής τάξης εκείνη την περίοδο ήταν οι Μαρξ και Ένγκελς οι οποίοι εξέδωσαν το 1848 το κομμουνιστικό μανιφέστο με το οποίο υποστήριζαν πως μονάχα με επανάσταση μπορούσε να δημιουργηθεί μια αταξική κοινωνία στηριγμένη στην κοινή ιδιοκτησία.

Ιδρυτικό συνέδριο της Α διεθνούς Ένωσης Εργατών
Photo
Το 1864 ιδρύθηκε στο Λονδίνο η πρώτη Διεθνής Ένωση Εργατών από αντιπροσώπους της εργατικής τάξης της Αγγλίας, Γαλλίας, Γερμανίας, Ιταλίας, Πολωνίας και Ιρλανδίας. Ο Μαρξ εκλέχτηκε στο προεδρείο του ιδρυτικού συνεδρίου και ήταν εκείνος που έγραψε το ιδρυτικό μανιφέστο και το καταστατικό τα οποία εγκρίθηκαν ομόφωνα από εκλεγμένη επιτροπή. Όπως έγραψε ο Μαρξ: «Η διεθνής ιδρύθηκε για να αντικαταστήσει τα διάφορες σοσιαλιστικές και τύπου σοσιαλιστικές ομάδες με μια πραγματικά αγωνιστική οργάνωση της εργατικής τάξης».

Το 1871 στο Παρίσι έγινε μια επαναστατική απόπειρα της εργατικής τάξης να πάρει την εξουσία στα χέρια της εκμεταλλευόμενη το κενό και την αναταραχή που προέκυψε μετά την ήττα της Γαλλίας από την Πρωσία. Η Παρισινή κομμούνα όπως ονομάστηκε εξέλεξε καινούργιο δημοτικό συμβούλιο και αντικατέστησε τον στρατό της πόλης με όλους τους πολίτες που μπορούσαν να πολεμήσουν. Από την πρώτη στιγμή πήρε μέτρα υπέρ των εργατών: επέβαλε πάγωμα των τιμών στα ενοίκια, ανέβαλε την υποχρέωση καταβολής των χρεών και διέγραψε τους τόκους , εξίσωσε τους μισθούς των υπαλλήλων επιβάλλοντας ανώτατο όριο, κρατικοποίησε την εκκλησιαστική περιουσία. Η παρισινή κομμούνα διήρκεσε τελικά 72 ημέρες και πνίγηκε στο αίμα από την εκλεγμένη κυβέρνηση.

Την 1η Μάη του 1886 τα εργατικά συνδικάτα στο Σικάγο ξεσηκώθηκαν διεκδικώντας ωράριο εργασίας στις 8 ώρες και καλύτερες συνθήκες εργασίας. Την 4η Μαΐου, 600.000 άνθρωποι συμμετείχαν στις απεργίες που οργανώθηκαν σε όλη την χώρα και πάνω από 80.000 διαδήλωσαν στο Σικάγο με ισχυρές αστυνομικές δυνάμεις να τους παρακολουθούν. Όταν ένας άγνωστος έριξε μία χειροβομβίδα η αστυνομία πυροβόλησε το πλήθος σκοτώνοντας τέσσερις εργάτες. Ακολούθησαν γενικευμένες ταραχές οι νεκροί πολλαπλασιάστηκαν, πολλοί φυλακίστηκαν, 4 συνδικαλιστές καταδικάστηκαν και θανατώθηκαν στην αγχόνη. Τρία χρόνια αργότερα θα καθιερωθεί η 1η Μαΐου ως Παγκόσμια ημέρα των Εργατών.

Αναπαράσταση της αστυνομικής επίθεσης στο Σικάγο το 1886
Photo
Η Α διεθνής ένωση εργατών διαλύθηκε το 1876 εξαιτίας διαφωνιών μεταξύ των σοσιαλιστών ενώ το 1889 ιδρύθηκε στο Παρίσι η δεύτερη Διεθνής, με τη συμμετοχή μόνο Μαρξιστικών -τουλάχιστον σε θεωρητικό επίπεδο- πολιτικών κομμάτων. Στην διάρκεια της ζωής της, η Β Διεθνής, διοργάνωσε οκτώ συνέδρια προσφέροντας σημαντικές υπηρεσίες στην οργάνωση και ανάπτυξη του εργατικού κινήματος. Με την ίδρυση σοσιαλδημοκρατικών κομμάτων σε όλη την Ευρώπη, η εργατική τάξη άρχισε να αποκτά ταξική συνείδηση και να είναι περήφανη ενώ γύρω από τα κόμματα αυτά οικοδομήθηκαν θεατρικές ομάδες, ομάδες εκδρομών, αυτομόρφωσης, γυναικών, νεολαίας και άλλες που δημιούργησαν μια νέα συλλογική κουλτούρα. Από τα σοσιαλιστικά και εργατικά κόμματα που ιδρύθηκαν, άλλα επιδίωξαν να ανέβουν στην κυβέρνηση μέσα από τις εκλογές, όπως το εργατικό κόμμα της Βρετανίας, ενώ σε άλλες χώρες, με πιο αυταρχικές κυβερνήσεις, η μαρξιστική επαναστατική προσέγγιση φάνταζε ως η μόνη επιλογή, όπως στην Γερμανία με τους Λίμπκνεχτ και Λούξεμπουργκ ή την Ρωσία με τον Λένιν, οι οποίοι πίστευαν ότι έπρεπε να επιδιωχθεί η ανατροπή του καπιταλισμού με επανάσταση.

Από το ιδρυτικό συνέδριο την Β διεθνούς Ένωσης
Photo
Με το ξέσπασμα του Α παγκόσμιου πολέμου τα εργατικά και σοσιαλιστικά κινήματα της Ευρώπης λύγισαν μπρος στην πίεση των αντίστοιχων αστικών και εθνικών ομάδων, με συνέπεια να υπερισχύσει και στις τάξεις τους ο εθνικισμός και ο σωβινισμός. Αρκετά χρόνια πριν σοσιαλιστές ηγέτες είχαν υποστηρίξει ότι η εργατική τάξη θα έπρεπε να συγκρουστεί με τις πολεμικές επιδιώξεις των αστών, καλούσαν τους εργάτες να αντιτάξουν τη διεθνή αλληλεγγύη του προλεταριάτου απέναντι στον ιμπεριαλισμό, να εκμεταλλευτούν τις συνθήκες και να μετατρέψουν τον πόλεμο σε επανάσταση, με τους εργάτες όλων των χωρών ενωμένους. Παρά τις μεγαλόστομες κουβέντες μόλις ξέσπασε ο πόλεμος, η συντριπτική πλειοψηφία των σοσιαλιστών υιοθέτησαν μια καθαρή θέση υπέρ της υπεράσπισης της δικιάς τους πατρίδας και των πολεμικών της επιδιώξεων, έτσι και η Β Διεθνής ένωση εργατών αποσαθρώθηκε και διαλύθηκε.