ΑΡΧΙΚΗ

Νιζαμί 1786 έως 1855 (69)

Αυτό που είμαστε και αυτό που διαθέτουμε δεν είναι παρά ένα δάνειο- και αυτό όχι για πολύ! Μην πιάνεισαι από αυτό που σου δόθηκε, γιατί η χαρά και η επιθυμία για κατοχή δεν είναι παρά καρφιά που σε δένουν στον φθαρτό κόσμο.

ΑΠΟΦΘΕΓΜΑΤΑ

Στίχος

στον πατέρα μου


Ο Νιζαμί Γκαναζαβί γνωστός ως Νιζαμί, (Νιζάμ-Ουντίν Αμπού Μωχάμετ Ιλυάς μπεν Γιουσούφ, το πλήρες όνομα του, 1141-1209) ήταν ποιητής του 12ου αιώνα από το Αζερμπαϊτζάν ο οποίος επηρέασε καταλυτικά την περσική ποίηση προσδίδοντας της ένα ρεαλιστικό ύφος, εισάγοντας σε αυτή τη γλώσσα του λαού και τα προβλήματα της καθημερινότητας. Γεννήθηκε στην πόλη Γκαντζά στο σημερινό Αζερμπαιντζάν, εκείνη την εποχή υπό την αυτοκρατορία των Σελτζούκων, πέρασε όλη του τη ζωή στον Νότιο Καύκασο. Ο Nιζαμί έμεινε ορφανός νωρίς και τον μεγάλωσε η μητέρα του η οποία ήταν Κουρδικής καταγωγής, με τον εύπορο θείο του να αναλαμβάνει να του παρέχει μια εξαιρετική για την εποχή εκπαίδευση.

Η Γκανζά στην οποία έζησε ο Νιζανί είχε κυριευτεί από τους Σελτζούκους το 1075 οι οποίοι είχαν διαδώσει την περσική λογοτεχνία. Στα μέσα του 12ου αιώνα, ο έλεγχος της αυτοκρατορίας των Σελτζούκων στην περιοχή αποδυναμώθηκε και οι επαρχιακοί άρχοντες κυβερνούσαν ως αυτόνομοι τοπικοί πρίγκιπες, ενθαρρύνοντας περαιτέρω τον περσικό πολιτισμό, την τέχνη και την ποίηση στις αυλές τους. Αν και απολάμβανε την προστασία διαφόρων ηγεμόνων και πριγκίπων ο Νιζανί, για τους οποίους αφιέρωνε έργα του, απέφευγε τις αυλές και γενικά πιστεύεται ότι έζησε μια απομονωμένη ζωή. Δεδομένου ότι δεν ήταν ποιητής της αυλής, δεν εμφανίζεται στα χρονικά των δυναστειών, οπότε δεν υπάρχουν πολλά στοιχεία για την ζωή του.

Γνωρίζουμε ότι παντρεύτηκε τρεις φορές. Η πρώτη του σύζυγος ήταν μια σκλάβα την οποία του έστειλε ως δώρο ο ηγεμόνας του Darband, την οποία ελευθέρωσε και έκανε νόμιμη γυναίκα του. Φαίνεται πως έγινε η «πιο αγαπημένη» σύζυγος του ωστόσο πέθανε σε νεαρή ηλικία. Με αυτήν απέκτησε έναν γιο, το μοναδικό παιδί του, για το οποίο έγραψε σε ποιήματά του, συμβουλεύοντας τον σε κάποιο από αυτά, πως πρέπει να αναλάβει περισσότερες ευθύνες καθώς ο πατέρας του γινόταν ολοένα και πιο αδύναμος. Παραδόξως, και οι άλλες δύο γυναίκες του Νεζαμί πέθαναν πρόωρα – ο θάνατος της καθεμιάς συνέπεσε με την ολοκλήρωση ενός έπους, ωθώντας τον ποιητή να αναφωνήσει: «Θεέ μου, γιατί για κάθε έργο μου πρέπει να θυσιάζω μια γυναίκα!»

Ο Νιζαμί Γκαναζαβί με την ποίηση του υπήρξε ήταν κοινωνικός μεταρρυθμιστής με τα έργα του να αντικατοπτρίζουν την αγάπη για τον άνθρωπο. Η καλοσύνη, η αγάπη, η εκτίμηση της γνώσης, ο σεβασμός των γυναικών είναι κυρίαρχα θέματα της ποίησης και της φιλοσοφίας του, με τα έργα του να έχουν μεταφραστεί κατά καιρούς σε δυτικές και ανατολικές γλώσσες επηρεάζοντας πολλές γενιές ανθρώπων. Από τα πιο γνωστά του έργα είναι το φιλοσοφικό η «Αποθήκη Μυστηρίων» και το ερωτικό έπος «Λεϊλά και Μετζούν»

Πέθανε πιθανότατα το 1209.