-130000
Σύγχρονος
άνθρωπος
Homo Sapiens Sapiens
Κατά την εξέλιξη του ανθρώπινου γένους εμφανίστηκαν πολλά διαφορετικά ανθρώπινα είδη και πληθυσμοί. Ο Homo habilis, ο Homo erectus, ο άνθρωπος του Νεάντερταλ και άλλοι συγγενικοί άνθρωποι έζησαν σε διαφορετικές εποχές και περιοχές της Γης. Σήμερα όμως έχει απομείνει μόνο ένα ανθρώπινο είδος: ο Homo sapiens.
Στη φύση τα περισσότερα ζώα διαθέτουν πολλά συγγενικά είδη. Υπάρχουν διαφορετικά είδη αρκούδων, αιλουροειδών, αλεπούδων και πιθήκων. Γιατί λοιπόν επέζησε μόνο ένα είδος ανθρώπου; Το ερώτημα αυτό εξακολουθεί να απασχολεί τους επιστήμονες.
Πιθανότατα η εξαφάνιση των άλλων ανθρώπινων ειδών δεν οφειλόταν σε έναν μόνο λόγο αλλά σε συνδυασμό παραγόντων: κλιματικές αλλαγές, ανταγωνισμός για τροφή και πόρους, μικροί πληθυσμοί, ασθένειες και σταδιακή απορρόφηση μέσω επιμειξίας με τον Homo sapiens. Σήμερα γνωρίζουμε ότι οι σύγχρονοι άνθρωποι διασταυρώθηκαν με τους Νεάντερταλ και ότι πολλοί άνθρωποι διατηρούν ακόμη μικρό ποσοστό νεαντερτάλιου DNA.
Ο Homo sapiens φαίνεται πως αναπτύχθηκε στην Αφρική πριν από περίπου 300.000 χρόνια. Σύμφωνα με τη θεωρία «Out of Africa» («Πέρα από την Αφρική»), ομάδες sapiens άρχισαν να μεταναστεύουν έξω από την Αφρική πριν από περίπου 70.000–50.000 χρόνια. Ήταν η δεύτερη μεγάλη έξοδος ανθρώπινου είδους από την Αφρική μετά τον Homo erectus, όμως αυτή τη φορά οι άνθρωποι θα εξαπλώνονταν σχεδόν σε ολόκληρο τον πλανήτη.
Καθώς εξαπλωνόταν, ο Homo sapiens συνάντησε άλλους ανθρώπους, κυρίως τον άνθρωπο του Νεάντερταλ στην Ευρώπη και τη Δυτική Ασία. Οι Νεάντερταλ ήταν πιο σωματώδεις και καλύτερα προσαρμοσμένοι στο ψυχρό κλίμα, ενώ διέθεταν εργαλεία, φωτιά και πιθανόν μορφές συμβολικής σκέψης. Παρ’ όλα αυτά, πριν από περίπου 40.000 χρόνια εξαφανίστηκαν. Πολλοί επιστήμονες θεωρούν ότι ο Homo sapiens επικράτησε όχι επειδή ήταν απαραίτητα ισχυρότερος ή πιο έξυπνος, αλλά επειδή ανέπτυξε μεγαλύτερα κοινωνικά δίκτυα, πιο σύνθετη γλώσσα και καλύτερη συνεργασία ανάμεσα σε μεγάλες ομάδες ανθρώπων. Η ικανότητά του να ανταλλάσσει γνώσεις, να προσαρμόζεται γρήγορα και να οργανώνεται συλλογικά ίσως υπήρξε το σημαντικότερο πλεονέκτημά του.
Οι πρώτοι σύγχρονοι άνθρωποι της Ευρώπης είναι γνωστοί και ως άνθρωποι του Κρο-Μανιόν, από την περιοχή Cro-Magnon της Γαλλίας όπου βρέθηκαν απολιθώματα τους. Ήταν κυνηγοί με προηγμένα εργαλεία, κατασκεύαζαν ρούχα, χρησιμοποιούσαν τέχνη και δημιούργησαν εντυπωσιακές σπηλαιογραφίες. Κατάφεραν να επιβιώσουν σε δύσκολες παγετωνικές συνθήκες και σταδιακά να εξαπλωθούν σε κάθε ήπειρο, ακόμη και στην Αμερική μέσω των παγωμένων περιοχών της Βερίγγειας.
Η ιστορία του Homo sapiens είναι η ιστορία ενός είδους που κατάφερε να προσαρμοστεί, να συνεργαστεί και τελικά να κυριαρχήσει σχεδόν σε κάθε γωνιά της Γης.