-150000
Άνθρωπος του Νεάτερνταλ
Homo Sapiens Neanderthals
Πριν από περίπου 400.000 χρόνια εμφανίστηκε στην Ευρώπη και τη Δυτική Ασία ένα νέο ανθρώπινο είδος: ο άνθρωπος του Νεάντερταλ (Homo neanderthalensis). Ονομάστηκε έτσι από την κοιλάδα Νεάντερ της Γερμανίας, όπου βρέθηκαν τα πρώτα απολιθώματά του τον 19ο αιώνα. Οι Νεάντερταλ δεν αποτελούσαν «ενδιάμεσο κρίκο» ανάμεσα στον Homo erectus και τον σύγχρονο άνθρωπο, αλλά ένα ξεχωριστό ανθρώπινο είδος, στενά συγγενικό με τον Homo sapiens.
Οι Νεάντερταλ είχαν δυνατή και στιβαρή σωματική κατασκευή, κοντύτερα αλλά πιο βαριά οστά και έντονα ανεπτυγμένους μύες. Το σώμα τους ήταν ιδιαίτερα προσαρμοσμένο στα ψυχρά κλίματα της παγετωνικής Ευρώπης. Διέθεταν μεγάλα ρουθούνια, τα οποία πιθανότατα βοηθούσαν στη θέρμανση και ύγρανση του παγωμένου αέρα πριν αυτός φτάσει στους πνεύμονες. Ο εγκέφαλός τους είχε μέσο όγκο ακόμη και μεγαλύτερο από του σύγχρονου ανθρώπου, αν και πιθανόν διέφερε ως προς την οργάνωση και τη λειτουργία ορισμένων περιοχών.
Οι Νεάντερταλ χρησιμοποιούσαν επιδέξια τη φωτιά, κατασκεύαζαν εργαλεία και ανέπτυξαν τη λεγόμενη μουστέρια λιθοτεχνία, μια εξελιγμένη τεχνική επεξεργασίας της πέτρας που τους επέτρεπε να παράγουν πιο αποτελεσματικά εργαλεία για κυνήγι και καθημερινή χρήση.
Πολλά στοιχεία δείχνουν ότι διέθεταν ανεπτυγμένη κοινωνική ζωή. Φρόντιζαν ηλικιωμένους και τραυματισμένους ανθρώπους της ομάδας τους, γεγονός που υποδηλώνει συνεργασία και αλληλεγγύη. Υπάρχουν επίσης ενδείξεις τελετουργικών ταφών και συμβολικής συμπεριφοράς. Σε ορισμένους τάφους έχουν βρεθεί ίχνη γύρης λουλουδιών και αντικείμενα τοποθετημένα δίπλα στους νεκρούς, γεγονός που ίσως υποδηλώνει πρώιμες μορφές τελετουργίας ή πνευματικών αντιλήψεων.
Η ύπαρξη των Νεάντερταλ συνέπεσε με μεγάλο μέρος της τελευταίας Εποχής των Παγετώνων, όταν η στάθμη της θάλασσας ήταν πολύ χαμηλότερη από τη σημερινή. Τεράστιες ποσότητες νερού είχαν παγιδευτεί στους παγετώνες, με αποτέλεσμα να δημιουργηθούν χερσαίες γέφυρες που συνέδεαν περιοχές όπως η Βρετανία με την Ευρώπη και η Ασία με την Αμερική μέσω της Βερίγγειας.
Οι Νεάντερταλ συνυπήρξαν με τον Homo sapiens για αρκετές χιλιάδες χρόνια. Σήμερα γνωρίζουμε ότι οι δύο ανθρώπινοι πληθυσμοί όχι μόνο συναντήθηκαν αλλά και διασταυρώθηκαν μεταξύ τους. Παρ’ όλα αυτά, περίπου πριν από 40.000 χρόνια οι Νεάντερταλ εξαφανίστηκαν. Οι επιστήμονες πιστεύουν ότι η εξαφάνισή τους οφειλόταν σε συνδυασμό παραγόντων, όπως οι κλιματικές αλλαγές, οι μικροί πληθυσμοί, ο ανταγωνισμός με τον Homo sapiens και η σταδιακή αφομοίωσή τους μέσω επιμειξίας.
Ο άνθρωπος του Νεάντερταλ δεν ήταν ένα «άγριο τέρας» όπως συχνά παρουσιαζόταν παλαιότερα, αλλά ένας ευφυής και προσαρμοστικός άνθρωπος που έζησε για εκατοντάδες χιλιάδες χρόνια στις πιο δύσκολες συνθήκες της προϊστορικής Ευρώπης.