-200000
Άνθρωπος
ο Σοφός
Homo
Sapiens
Ο Homo sapiens (άνθρωπος ο σοφός) άρχισε να διαμορφώνεται στην Αφρική, πριν από περίπου 200.000 χρόνια, από τη γονιδιακή δεξαμενή του Homo Εrectus, με επικράτηση γενετικών αλλαγών που επηρέασαν τον τρόπο σκέψης και δράσης. Απολιθώματα ηλικίας 150.000 χρόνων, δείχνουν το ίδιο μέγεθος εγκεφάλου με του σημερινού ανθρώπου (γύρω στα 1.400 κυβικά εκατοστά) κα εξελιγμένη συμπεριφορά καθώς μιλούσε, επεξεργαζόταν πρώτες ύλες, έκανε τεχνολογικές επινοήσεις και επιδείκνυε ικανότητες συμβολισμού. Όπως αποδεικνύουν μελέτες του μεγέθους και του σχήματος των οσταρίων του αφτιού, τα οποία μετατρέπουν τους ήχους σε ηχητικά σήματα προς τον εγκέφαλο, είχε ανεπτυγμένο προφορικό λόγο. Οι συχνότητες της φυσιολογικής ανθρώπινης ομιλίας είναι 2-4 KHz, παρόμοιες με αυτές του homo Sapiens. Πιθανών να είχαν δώσει και οι homo Εrectus νόημα σε λέξεις με τις οποίες επικονωνούσαν, όμως κανονική γλώσσα, δημιούργησε ο Homo Sapiens μόνο. Μεγάλο του επίτευγμα ήταν επίσης η δημιουργία τέχνης (σπηλαιογραφίες, ειδώλια γυναικών, πρωτόγονα μουσικά όργανα). Η ζωή του οργανωνόταν γύρω από ομάδες 20 έως 50 ατόμων με τα αρσενικά να φεύγουν για κυνήγι και τα θηλυκά να φροντίζουν τα μωρά και να μαζεύουν φρούτα και λαχανικά. Το βράδυ ανάλογα με την επιτυχία του κυνηγιού τρώγανε χελώνες, κουνέλια, ελάφια γουρούνια ή ακόμη και ελέφαντες, ρινόκερους, γορίλες. Αν το κυνήγι δεν πήγαινε καλά τρώγανε χορταρικά καρπούς και φρούτα. Εκτός του κρέατος, από τα θηράματα χρησιμοποιούσαν το δέρμα για ρούχα, τα κέρατα και τα κόκαλα για την κατασκευή εργαλείων και όπλων. Τα ,εργαλεία γινόταν σταδιακά περίτεχνα, προστέθήκαν σε αυτά τα μέσα αλιείας (δόλωμα, δίχτυ, καμάκι-τρίαινα). Ο άνθρωπος ζούσε σε σπηλιές (στις κρύες περιοχές) ή σε πρόχειρες καλύβες (στα πιο ζεστά μέρη), πάντα προσωρινά. Ο Hom Sapiens ήταν το πρώτο είδος ανθρώπου που έθαψε τους νεκρούς του και μάλιστα σε πλάγια στάση με λυγισμένα τα γόνατα. Μάλλον πίστευε στην ύπαρξη μεταθανάτιας ζωής, άρα είχε θρησκευτική συνείδηση.
Σε διάφορες περιοχές της γης έχουν βρεθεί διαφορετικά απολιθώματα όπως ο άνθρωπος των Πετραλώνων στην Ελλάδα, ο άνθρωπος του Αραγκό στη Γαλλία, και πολλά άλλα σε Γερμανία, Ζάμπια και αλλού, τα οποία έχουν πολλές διαφορές μεταξύ τους αλλά μοιράζονται δύο κοινά χαρακτηριστικά: ήταν περισσότερο εξελιγμένα από τον Ηomo erectus (είχαν μεγαλύτερο εγκέφαλο) και πιο πρωτόγονα (παχύ κρανίο και εύρωστο σώμα) από τον Ηomo sapiens. Δηλαδή υπήρχαν και ενδιάμεσα είδη ανθρώπων τα οποία δεν έχουν επαρκώς αναγνωριστεί μέχρι σήμερα.