-90000
Ομιλία
και Γλώσσα
100 χιλιάδες χρόνια πριν
Για εκατοντάδες χιλιάδες χρόνια οι πρώτοι άνθρωποι επικοινωνούσαν με κραυγές, ήχους, μορφασμούς και χειρονομίες. Σταδιακά όμως, καθώς εξελισσόταν το σώμα και ο εγκέφαλός τους, η φωνή τους απέκτησε μεγαλύτερη ποικιλία και ακρίβεια. Η εξέλιξη του λάρυγγα, της γλώσσας και του εγκεφάλου επέτρεψε την παραγωγή ολοένα πιο σύνθετων ήχων και άνοιξε τον δρόμο για τη δημιουργία της ομιλίας.
Ο άνθρωπος του Νεάντερταλ (δεξιά), έχοντας διαφορετική ανατομία στον λάρυγγα και στο κρανίο από τον σύγχρονο άνθρωπο, πιθανότατα διέθετε πιο περιορισμένες φωνητικές δυνατότητες.
Με το πέρασμα του χρόνου οι ήχοι άρχισαν να αποκτούν συγκεκριμένο νόημα. Οι πρώτες λέξεις πιθανότατα σχετίζονταν με έντονα συναισθήματα και άμεσες ανάγκες: φόβο, πόνο, χαρά, προειδοποίηση ή κάλεσμα. Μια κραυγή που σήμαινε «κίνδυνος», «έλα», «πονάω» ή «σε θέλω» ίσως αποτέλεσε την αρχή της γλώσσας.
Αργότερα δημιουργήθηκαν λέξεις για πρόσωπα, αντικείμενα, κατευθύνσεις και πράξεις της καθημερινής ζωής. Οι άνθρωποι άρχισαν να δίνουν ονόματα σε ό,τι έβλεπαν και έκαναν. Σιγά σιγά εμφανίστηκαν τα πρώτα ρήματα, τα υποκείμενα και οι συνδυασμοί λέξεων. Η γλώσσα είχε γεννηθεί.
Δεν δημιουργήθηκε όμως μία μόνο γλώσσα. Καθώς διαφορετικές ομάδες ανθρώπων ζούσαν απομονωμένες μεταξύ τους, επινόησαν διαφορετικούς ήχους και διαφορετικές λέξεις για τις ίδιες έννοιες. Έτσι εμφανίστηκαν πολλές γλώσσες, που εξελίσσονταν συνεχώς. Όταν ομάδες συναντιούνταν, αντάλλασσαν όχι μόνο εργαλεία, τροφές και συντρόφους αλλά και λέξεις. Οι γλώσσες επηρέαζαν η μία την άλλη, δανείζονταν ήχους και έννοιες, ενώ με το πέρασμα των χιλιετιών χωρίζονταν σε νέες γλώσσες, διαλέκτους και ιδιώματα.
Σήμερα οι γλώσσες του κόσμου χωρίζονται σε πολλές μεγάλες οικογένειες, όπως η Ινδοευρωπαϊκή, η Σινοθιβετιανή, η Αφροασιατική και η Ουραλική. Ωστόσο, χιλιάδες γλώσσες που μιλήθηκαν στο παρελθόν χάθηκαν χωρίς να αφήσουν ίχνη. Μέχρι πριν από περίπου δέκα χιλιάδες χρόνια υπήρχαν πιθανότατα πολύ περισσότερες γλώσσες και ιδιώματα από όσα υπάρχουν σήμερα. Ακόμη και στη σύγχρονη εποχή, δεκάδες γλώσσες πεθαίνουν κάθε χρόνο μαζί με τους τελευταίους ανθρώπους που τις μιλούν. Η ομιλία υπήρξε μία από τις σημαντικότερες κατακτήσεις του ανθρώπου. Έγινε ο συνδετικός κρίκος ανάμεσα στις γενιές και το θεμέλιο του πολιτισμού. Τα ζώα μπορούν να μάθουν πολλά μέσα στη ζωή τους, όμως όταν πεθαίνουν οι εμπειρίες τους χάνονται σχεδόν ολοκληρωτικά. Ο άνθρωπος, αντίθετα, μπορεί να μεταδίδει τη γνώση του στους επόμενους και εκείνοι να την εξελίσσουν ακόμη περισσότερο. Χάρη στην ομιλία —και αργότερα στη γραφή— κάθε γενιά μπορούσε να στηρίζεται στις γνώσεις των προηγούμενων και να ανεβαίνει όλο και ψηλότερα.