ΑΡΧΙΚΗ ΣΕΛΙΔΑ   Η ΙΣΤΟΡΙΑ

1720

Σουηδία, Άνοδος
& Πτώση
Μετά την εποχή των Βίκινγκς, η Σουηδία το 1397, με τη σημερινή Φινλανδία στην κατοχή της, έγινε με τη Δανία και τη Νορβηγία μέλος της Ένωσης του Κάλμαρ. Αποχώρησε από την Ένωση το 1523 και για πολλά χρόνια βρισκόταν σε εμπόλεμη κατάσταση με αυτές τις χώρες όπως και με την Ρωσία. Από το 1611 μέχρι το 1632 βασιλιάς της Σουηδίας ήταν ο Γουσταύος Β' ο οποίος μετέτρεψε την χώρα από περιφερειακό βασίλειο σε υπερδύναμη της Βαλτικής. Ο χαρισματικός Γουσταύος φρόντισε για την στρατιωτική ισχυροποίηση του κράτους καθώς και για την διοικητική και οικονομική οργάνωση του. Ίδρυσε σχολεία και Πανεπιστήμια, έδωσε μεγάλη σημασία στην εκμετάλλευση μεταλλείων και στην μεταλλουργία για την κατασκευή όπλων, παραχώρησε μονοπώλια για να προαγάγει το εμπόριο και την οικονομική ανάπτυξη. Διηύθυνε και ήλεγχε τα πάντα ενώ αποδείχτηκε και στρατιωτική ιδιοφυία καθώς έφτιαξε έναν καλά εκπαιδευμένο και οργανωμένο ευέλικτο στρατό που μπορούσε να καλύπτει γρήγορα μεγάλες αποστάσεις.

“ΤΟ ΛΙΟΝΤΑΡΙ ΤΟΥ ΒΟΡΡΑ” ΓΟΥΣΤΑΥΟΣ Β
Photo
Ο Γουσταύος συμμετείχε στον Τριακονταετή Πόλεμο και για να προασπίσει τον προτεσταντισμό εισέβαλε στην Γερμανία κατορθώνοντας να επεκτείνει την χώρα του. Τόσο με πολεμικές επιχειρήσεις όσο και με διπλωματικές ενέργειες, απέκτησε το 1617 τον έλεγχο της Λιβονίας, Εσθονίας και Ινγκρίας και απέκλεισε την Ρωσία από την Βαλτική για εκατό περίπου χρόνια. Το 1621 επιτέθηκε στην Πολωνία και κατέλαβε την Ρίγα που ήταν μεγάλο εξαγωγικό λιμάνι και το 1625 κατέλαβε το Ντόρπατ αποκλείοντας και την Λιθουανία από την Βαλτική. Τον επόμενο χρόνο κατέλαβε την Ανατολική και την Δυτική Πρωσία και τις έκανε επαρχίες της Σουηδίας. Σε όλες τις πολεμικές επιχειρήσεις πολεμούσε με γενναιότητα και δύο φορές τραυματίστηκε. Με τις κατακτήσεις του μετέτρεψε τη Βαλτική Θάλασσα σε σουηδική λίμνη δημιουργώντας μια ασφυκτική κατάσταση για τους λαούς που κατοικούσαν στα νότια και ανατολικά παράλια.

Ένα αντι-σουηδικό μέτωπο αναπτύχτηκε και το 1699 υπογράφηκε συμμαχία ανάμεσα σε Ρωσία, Δανία, Σαξονία και Πολωνο-Λιθουανική Κοινοπολιτεία. Τον επόμενο χρόνο ο Μέγας Πέτρος της Ρωσίας ξεκίνησε τον Μεγάλο Βόρειο πόλεμο θέλοντας να επανακτήσει τις επαρχίες που είχαν χαθεί και να αποκτήσει διέξοδο στην Βαλτική θάλασσα. Μια από τις σημαντικότερες μάχες του πολέμου ήταν της Πολτάβας τον Ιούλιο του 1709. Ο Κάρολος είχε οργανώσει εκστρατεία το φθινόπωρο του 1708 μέσω της Πολωνίας για να καταλάβει τη Μόσχα και έπεσε στην παγίδα των Ρώσων οι οποίοι απέφυγε την κατά μέτωπο αντιπαράθεση εφαρμόζοντας την τακτική της παγωμένης γης. Απέκοψαν τις γραμμές ανεφοδιασμού και άφησαν τους Σουηδούς πεινασμένους και απροστάτευτους στο έλεος του σκληρού ρωσικού χειμώνα. Μέχρι την άνοιξη, και χωρίς να έχει δοθεί κάποια σημαντική μάχη, 12 με 15 χιλιάδες Σουηδοί στρατιώτες είχαν πεθάνει από πείνα και κρύο ενώ μεγάλο τμήμα και του πολεμικού υλικού είχε καταστεί άχρηστο. Στη Μάχη της Πολτάβα από τους 25.000 Σουηδούς που είχαν επιζήσει του χειμώνα, περίπου 7.000 σκοτώθηκαν και 3.000 αιχμαλωτίσθηκαν.

ΜΑΧΗ ΤΗΣ ΠΟΛΤΑΒΑΣ
Photo
Η τελική ήττα και παράδοση για τους Σουηδούς ήρθε το 1721 με την απώλεια όλων των εδαφών που είχαν κατακτήσει πέραν της Σκανδιναβίας. Μεγάλη ευθύνη για την πανωλεθρία φέρει ο Κάρολος ΙΒ' ο οποίος είχε πολλές ευκαιρίες να διαπραγματευθεί συμφωνίες ειρήνης και ιδιαίτερα στα πρώτα χρόνια κατά τα οποία σημείωνε συνεχείς στρατιωτικές νίκες στο δυτικό μέτωπο. Εάν έδινε στους Ρώσους το έλασσον (έξοδο στη Βαλτική) και διασφάλιζε την αποχώρησή τους από τον πόλεμο, θα έμενε ελεύθερος να ελέγξει τα γερμανικά εδάφη. Αρνήθηκε όμως κάθε συμβουλή των επιτελών του και θέλησε να προελάσει και προς την Μόσχα, βάζοντας την άμετρη φιλοδοξία του πάνω από την λογική και τα συμφέροντα της πατρίδας του. Σε αυτό πιθανά συντέλεσε και η ανωριμότητα της ηλικίας του καθώς ήταν μόλις 18 ετών όταν ξεκίνησε ο πόλεμος. Στο τέλος του πολέμου είχαν επανακαθοριστεί οι συσχετισμοί στη Βόρεια Ευρώπη και η Σουηδία είχε μετατραπεί από αυτοκρατορία σε περιφερειακό βασίλειο ενώ η Ρωσία είχε γίνει μεγάλη αυτοκρατορία.

Η Σουηδία το 1809 θα χάσει και τη Φινλανδία ενώ το 1814 ο βασιλιάς της απέκτησε για μικρό διάστημα το θρόνο της Νορβηγίας. Από το 1814 και μετά η Σουηδία καταφέρνει να παραμένει ουδέτερη σε όλους τους πολέμους, ακόμη στον Β΄ Παγκόσμιο απέφυγε να εμπλακεί.