1821
H Ελληνική
Επανάσταση
ΠΡΟΗΓΟΥΜΕΝΟ ΕΠΟΜΕΝΟ
1821
Στςι 24 Φεβρουαρίου του 1821 ο αρχηγός της Φιλικής Εταιρείας Αλέξανδρος Υψηλάντης, μπήκε με 200 άνδρες στην πρωτεύουσα της Μολδαβίας, Ιάσιο, και κάλεσε Έλληνες και Βλάχους να επαναστατήσουν κατά των Τούρκων, υποστηρίζοντας στην προκήρυξη του ότι η Κραταιά Δύναμη (εννοούσε την Ρωσία) θα βοηθήσει στον αγώνα. Συγκέντρωσε στρατό και προχώρησε προς το Βουκουρέστι ωστόσο ο Τσάρος της Ρωσίας έδωσε την άδεια για την είσοδο Οθωμανικών στρατευμάτων στην Μολδαβία με συνέπεια την κατάπνιξη της εξέγερσης. Οι επαναστατημένοι κατατροπώθηκαν ολοκληρωτικά στη μάχη του Δραγατσανίου, στις 7 Ιουνίου 1821.ΕΛΛΗΝΟΤΟΥΡΚΙΚΗ ΜΑΧΗ
Τον Μάρτιο του 1821 ο ξεσηκωμός ξεκίνησε και στην Πελοπόννησο, λόγω της γεωγραφική της θέση που ευνοούσε τον ανταρτοπόλεμο και επειδή ο τουρκικός στρατός ήταν μειωμένος καθώς είχε μεταφερθεί στα Ιωάννινα για να αντιμετωπίσει το εξεγερμένο Αλή Πασά. Από τις 21 μέχρι τις 24 Μαρτίου οι Έλληνες επιτέθηκαν και κατέλαβαν το φρούριο της Πάτρας και στις 23 Μαρτίου κατέλαβαν και την Καλαμάτα με τον Κολοκοτρώνη να αναλαμβάνει την ηγεσία του αγώνα στην Πελοπόννησο. Σύντομα η εξέγερση διαδόθηκε σε Στερεά (αρχικά ανατολική) και Θεσσαλία καθώς και σε νησιά όπως Ύδρα, Σπέτσες, Ψαρά, Κάσος, Μύκονος.
Ο σουλτάνος εξοργισμένος με τους επαναστάτες, ξέσπασε στους άμαχους. Διέταξε εκτεταμένης κλίμακας σφαγές και έστειλε τους στρατιώτες του να σφάζουν τους Έλληνες μέσα στα σπίτια τους, σε πολλές περιοχές της επικράτιειας του, όπως Κωνσταντινούπολη, Αϊβαλί, Κρήτη, Ρόδο. Ο πατριάρχης της Κωνσταντινούπολη είχε αφορίσει τον Υψηλάντη και την επανάσταση, ωστόσο δεν γλίτωσε από την τουρκικό μένος και απαγχονίστηκε δημόσια.
Το 1821 στο στρατιωτικό πεδίο οι Έλληνες γνώρισαν και κάποιες ήττες, όπως στις 21 Απριλίου στην Αλαμάνα όπου πιάστηκε ο Αθανάσιος Διάκος και βρήκε μαρτυρικό θάνατο, ωστόσο κατάφεραν πολλές και σημαντικές νίκες όπως στο Χάνι της Γραβιάς με τον Οδυσσέα Ανδρούτσο να κατατροπώνει το στρατό του Ομέρ Βρυώνη, εμποδίζοντάς την πορεία του προς την Πελοπόννησο. Στις 14 Ιουνίου 1821 ξέσπσε η Επανάσταση και στην Κρήτη ενώ στις 23 ΣΕπτεμβρίου, ο Κολοκοτρώνης κατέλαβε την Τριπολιτσά, (έδρας του πασά του Μορέως) και θεμελίωσε την Ελληνική κυριαρχία στην Πελοπόννησο. Στις 13 Νοεμβρίου απελευθερώνεται και η Άρτα με τους Σουλιώτες οπλαρχηγούς να ελέγχουν τη περιοχή.
ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΖΗΜΩΣΕΙΣ
Οι Έλληνες από τα πρώτα κιόλας βήματα προς την απελευθέρωση, προσπάθησαν να συγκροτήσουν κεντρική εξουσία για την διαχείριση τόσο των στρατιωτικών ζητημάτων όσο και την επικοινωνία με το εξωτερικό, και για το σκοπό αυτό συγκεντρώθηκαν 28 πρόκριτοι στην μονή Καλτεζών κοντά στην Τρίπολη (26 Μαΐου 1821), όπου ορίστηκε μια κεντρική αρχή με το όνομα «Γερουσία της Πελοποννήσου», και πρόεδρο τον Πετρόμπεη Μαυρομιχάλη. Η επιτροπή δεν έγινε δεχτή από τους στρατιωτικούς. Ο Δημήτριος Υψηλάντης, απεσταλμένος του αδερφού του Αλέξανδρου, θα καλέσει τον λαό να εκλέξει αντιπροσώπους σε μια πανελλήνια εθνοσυνέλευση στο Αργος στις 14 Δεκεμβρίου, όπου επικράτησαν και πάλι οι πολιτικοί, με τον Υψηλάντη και τον Κολοκοτρώνη να αποχωρούν έντονα δυσαρεστημένοι. Το χάσμα μεταξύ πολιτικών και στρατιωτικών ξέσπασε από την αρχή κιόλας του αγώνα και θα αποβεί καταστροφικό τα επόμενα χρόνια.
1822
Στις 1 Ιανουαρίου 1822, στην Α Εθνοσυνέλευση στην Νέα Επίδαυρο, ψηφίστηκε το πρώτο Σύνταγμα της Επανάστασης, γνωστό ως «Προσωρινό Πολίτευμα της Ελλάδος». Πρόεδρος του Εκτελεστικού εκλέχθηκε ο Αλέξανδρος Μαυροκορδάτος.Το 1822 μπήκε στο αγώνα και η δυτική Μακεδονία, στην Κρήτη δόθηκαν μεγάλες μάχες, με αρκετές επιτυχίες αρχικά, στην Κύπρο έγιναν μεγάλες σφαγές Ελλήνων από τους Οθωμανούς. Η επανάσταση καταπνίγηκε στις περιοχές της Μακεδονίας και της Θεσσαλίας, και τελικά σταθεροποιήθηκε στις περιοχές της κεντρικής Ελλάδας, Πελοποννήσου και των νησιών του Αιγαίου, με τους Έλληνες να καταφέρνουν σημαντικές νίκες όπως στο Κομπότι (10 Ιουνίου) υπό τον Αλέξανδρο Μαυροκορδάτο και στα Δερβενάκια (26 Ιουλίου) υπό τον Κολοκοτρώνη. Γνωρίζουν βέβαια και ήττες, όπως στο Πέτα (4 Ιουλίου) κοντά στην Άρτα.
Στις 30 Μαρτίου του 1822 γίνεται η καταστροφή της Χίου από τα τουρκικά στρατεύματα, μια μαζική σφαγή του πληθυσμού, με τους Τούρκους να σφάζουν ή να στέλνουν σε σκλαβοπάζαρα της Ανατολής τουλάχιστον το 70% από του 100.000 κατοίκους της. Η σφαγή έπαιξε ρόλο στην ανάπτυξη κύματος συμπάθειας προς τους Έλληνες.
Η ΚΑΤΑΣΤΡΟΦΗ ΤΗΣ ΧΙΟΥ
Τον Δεκέμβριο του 1822 έγινε το συνέδριο των αντιπροσώπων των μεγάλων Δυνάμεων στη Βερόνα, όπου, παρά τις προσπάθειες των Ελλήνων απεσταλμένων, δεν αναγνωρίστηκε η ελληνική Επανάσταση, οι σύνεδροι με διακήρυξη τους, αποκήρυξαν την επανάσταση.
1823
Το 1823 οι Οθωμανοί έστειλαν δύο στρατιές στην προσπάθεια τους να καταστείλουν την επανάσταση. Η πρώτη διέσχισε τις ορεινές περιοχές των Αγράφων για να συντρίψει τους τοπικούς οπλαρχηγούς ωστόσο συνάντησε ισχυρή αντίσταση από Ελληνικές δυνάμεις με αρχηγό τον Μάρκο Μπότσαρη, στη θέση Κεφαλόβρυσο κοντά στο Καρπενήσι. Αν και οι Έλληνες υπερείχαν στη μάχη ο θάνατος του Μπότσαρη τους ανάγκασε να αποσυρθούν. Οι Τούρκοι με μεγάλες απώλειες προέλασαν τότε προς το Μεσολόγγι, πολιόρκησαν το Αιτωλικό (τότε λεγόταν Ανατολικό) όμως αποκρούστηκαν και αποχώρησαν. Στην επιστροφή δέχτηκαν επίθεση από σώμα κλεφτών και επέστρεψαν στην Ήπειρο αποδεκατισμένοι.Η δεύτερη στρατιά αφού πολιόρκησε ανεπιτυχώς την Αθήνα πραγματοποίησε ορισμένες επιτυχημένες επιχειρήσεις στην Εύβοια και στη συνέχεια αποσύρθηκε με αρκετές απώλειες αλλά έχοντας κατορθώσει τον τερματισμό της επανάστασης στη Μαγνησία.
Την χρονιά αυτή σημειώθηκε μεταστροφή της Βρετανικής πολιτικής σε σχέση με τους επαναστατημένους Έλληνες, η Βρετανική κυβέρνηση στις 21 Ιουνίου του 1823 ανακοίνωσε ότι θεωρεί νόμιμο πόλεμο (legitimate warfare) αυτόν μεταξύ Ελλήνων και Τούρκων με συνέπεια την ρήξη στις σχέσεις της ιερής συμμαχίας, καθώς η Αυστρία του Μέτερνιχ εξακολουθούσε να θεωρεί τους Έλληνες "αντάρτες" και όχι εμπόλεμους.
Στο Άστρος της Κυνουρίας όπου έγινε η Β εθνοσυνέλευση, στις 29 Μαρτίου 1823, καθαιρέθηκε ο Κολοκοτρώνης από αρχιστράτηγος ενώ εκλέχθηκε ο Πετρόμπεης Μαυρομιχάλης πρόεδρος. Οι στρατιωτικοί δεν το δέχτηκαν, διέλυσαν την εθνοσυνέλευση και μετέθεσαν την έδρα της κυβέρνησης στην Τρίπολη. Από την άλλη μεριά οι πολιτικοί μετέφεραν την δικιά τους κυβέρνηση στο Κρανίδι. Στον εμφύλιο που ακολούθησε, πολλοί Έλληνες πέθαναν από χέρια άλλων Ελλήνων, μεταξύ των οποίων και ο γιος του Κολοκοτρώνη. Η πρώτη φάση θα τελειώσει τον Ιούνιο με την επικράτηση του Κουντουριώτη αλλά την διχόνοια να μην έχει καθόλου κοπάσει.
1824
Το 1824 ο σουλτάνος ήρθε σε συμφωνία με τον ηγεμόνα της Αιγύπτου προσφέροντάς του την Κρήτη και την Πελοπόννησο, για την καταστολή της επανάστασης. Κι έτσι μεγάλος αιγυπτιακός στρατός ξεκίνησε με πρώτη στάση την Κρήτη, όπου κατέπνιξε την επανάσταση και μετά κατέστρεψε την Κάσο, ενώ Τουρκικές δυνάμεις έκαψαν τα Ψαρά. Η ελληνική απάντηση δόθηκε στη ναυμαχία του Γέροντα (29 Αυγούστου 1824), στην οποία ελληνικές ναυτικές δυνάμεις με επικεφαλής τον Μιαούλη κατάφεραν ισχυρό χτύπημα στον τουρκο-αιγυπτιακό στόλο.Ωστόσο, ο μεγαλύτερος κίνδυνος για τους Έλληνες αποδεικνύεται η αδυναμία συνεννόησης μεταξύ τους. Το 1824 οι Έλληνες θα αλληλοσκοτωθούν και πάλι, με την δεύτερη φάση του εμφυλίου πολέμου να είναι ακόμη πιο ολέθρια από την πρώτη, με ακόμη περισσότερους νεκρούς αγωνιστές, και τον μεγάλο πρωταγωνιστή των Ελληνικών νικών, τον Κολοκοτρώνη, να φυλακίζεται από τους αντιπάλους του στην Ύδρα.
1825
Στις αρχές του 1825 ο Ιμπραήμ, θετός γιος του Μοχάμετ Άλι της Αιγύπτου, αποβιβάστηκε στην Πελοπόννησο επικεφαλής ενός καλά οργανωμένου τακτικού στρατού. Χωρίς σοβαρή αντίσταση καθώς οι ελληνικές δυνάμεις ήταν καταπονημένες από τον εμφύλιο πόλεμο ξεκίνησε να ανακαταλαμβάνει μεγάλα τμήματα της Πελοποννήσου. Η ηρωική προσπάθεια του Παπαφλέσσα να τον σταματήσει (μάχη στο Μανιάκι, 20 Μαΐου 1825) δεν είχε αποτέλεσμα. Μόνο στους Μύλους, περιοχή κοντά στο Άργος, κατάφεραν οι Έλληνες να πετύχουν μια νίκη (Ιούνιος 1825). Παράλληλα, τουρκικές και αιγυπτιακές δυνάμεις είχαν αρχίσει την πολιορκία του Μεσολογγίου (Απρίλιος 1825-Απρίλιος 1826), η οποία τερματίστηκε με την ηρωική έξοδο και σφαγή των πολιορκημένων Ελλήνων, γεγονός που προκάλεσε τεράστια συγκίνηση και κύμα συμπάθειας σε ολόκληρη την Ευρώπη. Μπροστά στον κίνδυνο, αποφυλακίστηκε ο Κολοκοτρώνη για να αντιμετωπίσει τον Ιμπραήμ, όμως η διχόνοια παραμένει: στις 5 Ιουνίου 1825, εκτελέστηκε από συμπατριώτες του, ο μεγάλος νικητής στο Χάνι της Γραβιάς, Οδυσσέας Ανδρούτσος.1826
Το 1826 ο Ιμπραήμ έχει σαρώσει την Πελοπόννησο και κατευθύνεται προς την Στερεά Ελλάδα, ανακαταλαμβάνοντας την μία περιοχή μετά την άλλη, με τη δύναμη του νικητή οι οθωμανικές δυνάμεις χτυπούν την Αθήνα, και νικούν στη μάχη του Φαλήρου, όπου θα πεθάνει κι ο Γεώργιος Καραϊσκάκης.1827
Οι Τούρκοι έχουν επικρατήσει κι όλα δείχνουν ότι οι Έλληνες είναι καταδικασμένοι και ότι πρόκειται να ακολουθήσει ευρείας κλίμακας σφαγή του ελληνικού πληθυσμού. Και τότε αποφασίζουν να επέμβουν οι Μεγάλες Δυνάμεις για να υπερασπιστούν τα συμφέροντά τους. Η Βρετανία είχε δανείσει τους επαναστάτες, (με απίστευτα ληστρικούς όρους και εγγύηση τη δέσμευση όλων των εθνικών γαιών), τα χρήματα είχαν κατασπαταλήθηκαν στους εμφύλιους πολέμους, όμως τελικά έσωσαν τους Έλληνες καθώς οι Βρετανοί συνειδητοποίησαν πως δεν θα αποπληρωνόταν το χρέος αν έμεναν οι Έλληνες σκλαβωμένοι. Αποφάσισαν να παρέμβουν και μαζί τους τάχθηκαν και οι άλλες μεγάλες δυνάμεις, καθώς δεν ήθελαν να αφήσουν τους Βρετανούς να επωφεληθούν κατά αποκλειστικότητα από τη νέα κατάσταση που θα διαμορφωνόταν.ΝΑΥΜΑΧΙΑ ΤΟΥ ΝΑΥΑΡΙΝΟΥ
1828-1830
Πρώτος κυβερνήτης στο νέο ελληνικό κράτος έγινε ο Καποδίστριας, ο οποίος έφτασε στο Ναύπλιο (πρώτη πρωτεύουσα), στις 8 Ιανουαρίου του 1828. Μέχρι την δολοφονία του το 1831, προσπάθησε να οργανώσει το κράτος και να προωθήσει τις ελληνικές θέσεις στο εξωτερικό. Η Ελληνική ανεξαρτησία αναγνωρίστηκε το 1830 με το Πρωτόκολλο του Λονδίνου. Ως πολίτευμα καθορίστηκε η μοναρχία και οι μεγάλες δυνάμεις στείλανε για βασιλιά του καταχρεωμένου νεοελληνικού κράτους τον Βαυαρό πρίγκιπα Όθωνα. Το πρώτο εθνικό ελληνικό κράτος στη νεότερη εποχή είχε δημιουργηθεί.ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΘΑΝΑΤΟΥ ΤΟΥ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑ
