Ἀπομνημονεύματα Σωκράτους
-365
(Στο παρακάτω απόσπασμα ο Σωκράτης καθοδηγεί τον μεγαλύτερου γιό του που είναι οργισμένος με την μητέρα του)
Και ο Σωκράτης λέει:
-Λοιπόν, ενώ η μητέρα σου θέλει το καλό σου και φροντίζει για εσένα όταν είσαι ασθενής, όσο μπορεί περισσότερο για να γίνεις καλά και να μην στερηθείς τίποτε, και φροντίζει για την τροφή σου και να έχεις όλα τα αγαθά, και για χάρη σου κάνει ταξίματα στους Θεούς, εσύ πάλι ισχυρίζεσαι πως είναι ανυπόφορη; Εγώ βέβαια νομίζω ότι αν δεν μπορείς να υποφέρεις αυτή την μητέρα δεν θα μπορείς να υποφέρεις κανένα αγαθό. Πες μου ποιο από τα δύο συμβαίνει; Μήπως νομίζεις πως πρέπει να τιμάς τους άλλους ή είσαι διατεθειμένος να μην προσπαθείς να είσαι αρεστός σε κανένα άνθρωπο ούτε να πείθεσαι από κανένα στρατηγό και κανένα άρχοντα;
― Ναι, μα την αλήθεια, είπε, παραδέχομαι, ότι πρέπει να τιμώ τους άλλους.
― Λοιπόν, είπε ο Σωκράτης, και στον γείτονά σου θέλεις να είσαι αρεστός, για να σου δίνει προσάναμμα όταν έχεις ανάγκη από φωτιά και για να σε βοηθά όταν χρειάζεται και αν τυχαία σφάλλεις να τρέξει να σε βοηθήσει. - Μάλιστα, είπε.
― Καθόλου δεν θα σε ενδιέφερε να γίνει εχθρός σου ή φίλος σου ο συνοδοιπόρος ή συνταξιδιώτης σου σε πλοίο ή όποιος άλλος συναντηθεί μαζί σου ή νομίζεις πως πρέπει να φροντίζεις για την εύνοια αυτών;
― Μάλιστα, είπε, να φροντίζω για την εύνοια τους.
― Οπότε είσαι προδιατεθειμένος για αυτούς να φροντίζεις, την δε μητέρα σου, η οποία σε αγαπά περισσότερο από όλους, δε νομίζεις πως πρέπει να την τιμάς; Δεν ξέρεις πως κι η πόλη ακόμη, για τις άλλες αχαριστίες αδιαφορεί, ούτε καν τις δικάζει, παραβλέπει εκείνους που έχουν ευεργετηθεί και δεν αποδίδουν την ευεργεσία, αν όμως κάποιος δεν περιποιείται τους γονείς του, σε αυτόν και τιμωρία επιβάλλει και τους απαγορεύεται να γίνει άρχοντας, επειδή ούτε οι θυσίες με ευσέβεια θα τελούνταν ούτε τίποτε άλλο καλώς και δικαίως θα έκανε. Και μα την αλήθεια, αν κανείς, όταν πεθάνουν οι γονείς του, δεν στολίζει τους τάφους τους, και αυτό το εξετάζει η πόλη κατά την δοκιμασία των αρχόντων. Εσύ λοιπόν παιδί μου θα πρέπει, αν είσαι φρόνιμος, τους μεν θεους θα παρακαλέσεις να σε συγχωρήσουν, για το ότι έχεις παραμελήσει την μητέρα σου, μήπως και αυτοί, άμα καταλάβουν ότι είσαι αχάριστος, δεν θελήσουν να σε ευεργετήσουν, από δε τους ανθρώπους να φυλαχτείς, γιατί αν αντιληφτούν, ότι παραμελείς τους γονείς σου, όλοι θα σε περιφρονήσουν, και θα βρεθείς χωρίς φίλους. Γιατί αν σε νομίσουν πως είσαι αγνώμων προς τους γονείς, κανείς δεν θα θέλει να πιστεύει ότι, αν σε ευεργετήσει, θα λάβει πίσω την ευεργεσία.