Η πορτοκαλιά ή οι κύκλοι του χρόνου
[…] Η μοναδική μου βεβαιότητα, ήδη το βλέπετε, είναι ότι η γλώσσα και οι λέξεις θριάμβευσαν και στις δύο όχθες. Το ξέρω γιατί η μορφή αυτού του αφηγήματος, που είναι μια ανάποδη εξιστόρηση, ταυτίστηκε πάρα πολλές φορές με θανάσιμες εκρήξεις, ήττες αντιπάλων ή αποκαλυπτικά γεγονότα. Μου αρέσει που τη χρησιμοποιώ εδώ, ξεκινώντας από το δέκα για να φτάσω στο μηδέν, με στόχο να υπαινιχθώ μια διαρκή επανεκκίνηση των διαρκώς ανολοκλήρωτων ιστοριών, αλλά μονάχα με την προϋπόθεση πως τις ορίζει, όπως στην αφήγηση των Μάγια για τους Θεούς του Ουρανού και της Γης, ο λόγος.
Αυτή είναι ίσως το αληθινό αστέρι που διασχίζει τη θάλασσα και αδελφώνει τις δύο όχθες. Οι Ισπανοί, πρέπει να το διευκρινίσω εγκαίρως, δεν το κατάλαβαν απ' την αρχή. Όταν έφτασα στη Σεβίλλη καβάλα στο λεκτικό μου άστρο, μπέρδεψαν το φευγαλέο φως του μ' ένα τρομερό πουλί, σύνοψη όλων των αρπακτικών πτηνών που πετούν στο πιο βαθύ σκοτάδι, αλλά λιγότερο τρομοκρατικό όχι εξαιτίας της πτήσης του όσο εξαιτίας της προσγείωσής του, της ικανότητάς του να σέρνεται πάνω στη γη με την υδραργυρική καταστροφή ενός δηλητηρίου: γύπας των αέρων, φίδι του χώματος, αυτό το μυθολογικό πλάσμα που πέταξε πάνω από τη Σεβίλλη και σύρθηκε στην Εστρεμαδούρα τύφλωσε τους αγίους και γοήτευσε τους δαίμονες της Ισπανίας, όλους τους τρόμαξε με τον νεωτερισμό του και ήταν, όπως τα ισπανικά άλογα στο Μεξικό, ανίκητο.
Αν και είχε μεταμορφωθεί σε τέρας, αυτό το ζώο, ωστόσο, ήταν μόνο μια λέξη. Και η λέξη ξεδιπλώνεται στον φολιδωτό αέρα, στη φτερωτή γη, σαν μία και μοναδική ερώτηση: Πόσο θ' αργήσει ακόμα μέχρι να έρθει το παρόν; Δίδυμη του Θεού, δίδυμη του ανθρώπου: πάνω στη λίμνη του Μεξικού, όπου κυλάει το ποτάμι της Σεβίλλης, ανοίγουνε ταυτόχρονα τα βλέφαρα του Ήλιου και της Σελήνης. Τα πρόσωπά μας ριγώνονται από τη φωτιά, αλλά ταυτόχρονα οι γλώσσες μας αυλακώνονται από την επιθυμία και τη μνήμη. Οι λέξεις ζούνε και στις δύο όχθες. Και δεν επουλώνονται.-