ΑΡΧΙΚΗ

Κοραής Αδαμάντιος 1748 έως 1833 (85)

Λατρεύω την ελευθερίαν, αλλά θα ήθελα να την βρίσκω πάντοτε θρονιασμένη ανάμεσα στη δικαιοσύνη και τον ανθρωπισμό. Ελευθερία χωρίς δικαιοσύνη είναι καθαρά ληστεία».

ΑΠΟΦΘΕΓΜΑΤΑ

ΠΑΠΑΤΡΕΧΑΣ


ΕΠΙΣΤΟΛΗ




«Ούτε διάβολος ήμην, προ της παιδείας, ούτ’ άγγελον μ’ έκαμεν η παιδεία. Αλλ’ ο απαίδευτος Παπατρέχας, χωρίς να ήτο κακός, έπραττε κ’ έλεγε πολλά κακά, διότι δεν ήξευρεν ο ταλαίπωρος, ούτε τι έπρασσεν, ούτε τι έλεγεν». «Η απαιδευσία πολλήν ενδίδωσι ροπήν εις αδικίαν». Η παιδεία, τέκνον μου (τώρα το καταλαμβάνω ο δυστυχής), όταν είναι μοιρασμένη αναλόγως εις έθνος ολόκληρον, γίνεται φραγμός και τοίχος εις τας επιχειρήσεις των κακών ανθρώπων, και αν δεν των διορθώση την ψυχήν, τους αναγκάζει και μη θέλοντας να φαίνονται καλοί. (από τον Παπατρέχα)
Ο Αδαμάντιος Κοραής (27 Απριλίου 1748 – 6 Απριλίου 1833) ήταν Έλληνας πατριώτης, φιλόλογος, συγγραφέας και πρωτοπόρος στην μετάφραση κειμένων της αρχαίας Ελληνικής Γραμματείας. Γεννήθηκε στη Σμύρνη σε μια εύπορη οικογένεια με καταγωγή από την Χίο, ο πατέρας του ήταν μεγαλέμπορος υφασμάτων. Ο Αδαμάντιος είχε έναν μικρότερο αδερφό ενώ άλλα 6 αδέρφια του πέθαναν στη γέννα ή σε μικρή ηλικία από παιδικές ασθένειες. Φοίτησε στην Ευαγγελική σχολή της Σμύρνης και έστρεψε το ενδιαφέρον του στην εκμάθηση ξένων γλωσσών. Το 1771 ο πατέρας του τον έστειλε στο Άμστερνταμ για να διευθύνει το εκεί υποκατάστημα της επιχείρησης τους. Έζησε 7 χρόνια στην Ολλανδία κατά τα οποία παραμελούσε τις επιχειρήσεις δίνοντας βάρος στην πνευματική του καλλιέργεια: έμαθε κιθάρα, ξιφασκία, μαθηματικά, Ολλανδικά, Εβραϊκά, Ισπανικά και έγινε μέλος της κοσμικής ζωής της πόλης. Επέστρεψε στη Σμύρνη το 1778 με το Ολλανδικό υποκατάστημα χρεοκοπημένο, έμεινε λίγους μήνες και πήγε στο Μονπελιέ της Γαλλίας για σπουδές Ιατρικής.

Όσο σπούδαζε πέθαναν κι οι δυο γονείς του, κατάφερε να πάρει πτυχίο αντιμετωπίζοντας μεγάλες οικονομικές δυσκολίες καθώς η πατρική περιουσία είχε χαθεί. Εγκαταστάθηκε στο Παρίσι όπου έζησε κάνοντας μεταφράσεις, ετοιμαζόταν να παντρευτεί μια κοπέλα η οποία πέθανε αιφνιδιαστικά λίγο πριν από τον γάμο. Παίρνοντας ως παράδειγμα τον Ευρωπαϊκό Διαφωτισμό και την Γαλλική Επανάσταση του 1789, έγραψε κείμενα καλώντας τους Έλληνες να επαναστατήσουν κατά των Τούρκων. Θεωρούσε πως ο ελληνικός λαός έπρεπε να αναγεννηθεί πνευματικά και για τον σκοπό αυτό μετέφρασε και εξέδωσε δεκάδες κείμενα της αρχαίας Ελληνικής Γραμματείας, δημιουργώντας μια σειρά βιβλίων με τίτλο «Ελληνική Βιβλιοθήκη». Ο Κοραής δεν δέχτηκε αυτούσια την δημοτική γλώσσα ούτε και την εξεζητημένη καθαρεύουσα.

Μετά την ελληνική επανάσταση προέβλεψε ότι δεν θα μπορέσουν να αυτοδιοικηθούν και πως θα χρειαστούν βοήθεια από τις μεγάλες δυνάμεις. Όταν η Ελλάδα δέχτηκε ξένο βασιλιά, ο Κοραής προέτρεψε τους Έλληνες να θεσπίσουν φιλελεύθερο σύνταγμα και να περιορίσουν όσο γίνεται τις εξουσίες του βασιλιά. Με τον ερχομό του Καποδίστρια τάχθηκε υπέρ αυτού αλλά σταδιακά πήρε θέση αρνητική και έγραψε φυλλάδια στα οποία τον κατηγορούσε για τυραννία. Τα τελευταία χρόνια της ζωής του είχε πολλά προβλήματα υγεία, έκανε αιμοπτύσεις, έπασχε από αρθρίτιδα, τελικά έπεσε σε έναν δρόμο στο Παρίσι και υπέστη κάταγμα στο μηριαίο κόκαλο και μυϊκές κακώσεις. Πέθανε το ίδιο βράδυ, στις 6 Απριλίου 1833.