33 ποιήματα για την αγάπη

Πριν έρθεις,
τα πράγματα ήταν όπως έπρεπε να είναι:
ο ουρανός ήταν το τέλος της ματιάς,
ο δρόμος ήταν απλώς δρόμος, το κρασί μονάχα κρασί.

Τώρα όλα είναι σαν την καρδιά μου,
ένα χρώμα στα όρια του αίματος:
το γκρίζο της απουσίας σου, το χρώμα του δηλητηρίου, των αγκαθιών,
το χρυσό όταν συναντιόμαστε, η εποχή που φλέγεται,
το κίτρινο του φθινοπώρου, το κόκκινο των λουλουδιών, των φλογών,
και το μαύρο όταν σκεπάζεις τη γη
με τα κάρβουνα νεκρών φωτιών.

Και ο ουρανός, ο δρόμος, το ποτήρι του κρασιού;
Ο ουρανός είναι ένα πουκάμισο μουσκεμένο στα δάκρυα,
ο δρόμος μια φλέβα έτοιμη να σπάσει,
και το ποτήρι του κρασιού ένας καθρέφτης όπου
ο ουρανός, ο δρόμος, ο κόσμος αλλάζουν διαρκώς.

Μην φύγεις τώρα που είσαι εδώ—
Μείνε. Για να μπορέσει ο κόσμος να ξαναγίνει όπως ήταν:
ο ουρανός να είναι ουρανός,
ο δρόμος δρόμος,
και το ποτήρι του κρασιού να μην είναι καθρέφτης,
μα απλώς ένα ποτήρι κρασί.

Χωρίς απογόνους και δίχως προγόνους,
Χωρίς την εκπλήρωση και δίχως τον πόθο,
για κανέναν δεν είμαι,
για κανέναν δεν είμαι.

Καθώς όλοι οι άνθρωποι, η ανήλιαγη θάλασσα,
το μυστήριο κι η απώτατη Θούλη,
μια φεύγουσα αχτίδα φωτός,
μια φεύγουσα αχτίδα φωτός.

Μα να κοιτάξω πρέπει γι αδέρφια και φίλους·
ότι θέλω τον εαυτό μου να δείξω και σ’ άλλους,
ότι βλέποντας μόνο θα δουν,
ότι βλέποντας μόνο θα δουν.

Γι αυτά κι ο λυρικός μου μαζοχισμός·
ότι προσμένω το χάσμα χαίνων να κλείσω
κι επιτέλους κάπου ν’ ανήκω,
κι επιτέλους κάπου ν’ ανήκω.

σε απόδοση του Οδυσσέα Ελύτη

Σαν άνεµος µου τίναξε ο έρωτας τη σκέψη
σαν άνεµος που σε βουνό βελανιδιές λυγάει.
'Ηρθες, καλά που έκανες, που τόσο σε ζητούσα
δρόσισες την ψυχούλα µου, που έκαιγε ο πόθος.
Από το γάλα πιο λευκή
απ' το νερό πιο δροσερή
κι από το πέπλο το λεπτό, πιο απαλή.
Από το ρόδο πιο αγνή
απ' το χρυσάφι πιο ακριβή
κι από τη λύρα πιο γλυκιά, πιο µουσική...
-------------------------
Θεός µου φαίνεται..
Θεός µου φαίνεται στ΄ αλήθεια εµένα κείνος
ο άντρας που κάθεται αντίκρυ σου κι από
κοντά τη γλύκα της φωνής σου απολαµβάνει
και το γέλιο σου αχ που ξελογιάζει
και που λιώνει στο στήθος την καρδιά µου
σου τ΄ ορκίζοµαι" γιατί µόλις που πάω να
σε κοιτάξω νιώθω ξάφνου µου κόβεται η µιλιά µου
µες στο στόµα η γλώσσα µου στεγνώνει"
πυρετός κρυφός µε σιγοκαίει
κι ούτε βλέπω τίποτα ούτε ακούω
µα βουίζουν τ΄ αυτιά µου κι ένας κρύος ιδρώτας
το κορµί µου περιχέει"
τρέµω σύγκορµη αχ και πρασινίζω
σαν το χόρτο και λέω πώς λίγο ακόµη"
λίγο ακόµη και πάει θα ξεψυχήσω.

-------------------------------

Φαίνεταί μοι κῆνος ἴσος θεοῖσιν
ἔμμεν᾽ ὤνηρ, ὄττις ἐνάντιός τοι
ἰσδάνει καὶ πλάσιον ἆδυ φωνεί-
σας ὐπακούει,

καὶ γελαίσας ἰμέροεν, τό μ᾽ ἦ μὰν
καρδίαν ἐν στήθεσιν ἐπτόαισεν·
ὠς γὰρ ἔς σ᾽ ἴδω βρόχε᾽, ὤς με φώνα-
ισ᾽ οὐδ᾽ ἒν ἔτ᾽ εἴκει,

ἀλλὰ κὰμ μὲν γλῶσσα ἔαγε, λέπτον
δ᾽ αὔτικα χρῷ πῦρ ὐπαδεδρόμηκεν,
ὀππάτεσσι δ᾽ οὐδὲν ὄρημμ᾽, ἐπιρρόμ-
βεισι δ᾽ ἄκουαι,

κὰδ δέ μ᾽ ἴδρως κακχέεται, τρόμος δὲ
παῖσαν ἄγρει, χλωροτέρα δὲ ποίας
ἔμμι, τεθνάκην δ᾽ ὀλίγω ᾽πιδεύης
φαίνομαι ἔμ᾽ αὔτᾳ.

Νύχτα πάνω από τους δυο μας
με πανσέληνο,
εγώ βάλθηκα να κλαίω κι εσύ γελούσες,
Η καταφρόνια σου ήταν θεός,
οι δικές μου παράνομες στιγμές
περιστέρια αλυσοδεμένα.
Νύχτα κάτω από τους δυο.
Οδυνηρό κρύσταλλο,
εσύ έκλαιγες από βάθη απόμακρα.
Ο πόνος μου ήταν σωρός από αγωνίες
πάνω στην αδύναμη από άμμο καρδιά σου.
Η αυγή μας έσμιξε πάνω στο κρεβάτι
τα στόματα βαλμένα πάνω στο παγωμένο συντριβάνι
του αίματος που χύνεται αστείρευτο.
Κι ο ήλιος μπήκε από το κλειστό μπαλκόνι
το κοράλλι της ζωής άπλωσε το κλαδί του
πάνω στην σαβανωμένη μου καρδιά.

Τούτο το φως, φωτιά που κατατρώει,
τούτο το σταχτί τοπίο που με τυλίγει,
τούτος ο πόνος για μια μονάχα ιδέα,
τούτη η αγωνία τ’ ουρανού,
του κόσμου, της ώρας.
Τούτος ο θρήνος του αίματος
που στολίζει δοξάρι χωρίς παλμό,
δαυλό φευγαλέο,
τούτο το βάρος της θάλασσας που με χτυπά
τούτος ο σκορπιός στο στήθος κουρνιασμένος.
Είναι στεφάνι του έρωτα,
προσκέφαλο πληγωμένου όπου δίχως ύπνο ονειρεύομαι
την παρουσία σου μέσα στο ερημιά
του βουλιαγμένου στήθους.
Και μόλο που ψάχνω την καμπύλη της φρόνησης
μου προσφέρει η καρδιά σου κοιλάδα
απλωμένη με φαρμάκι και πάθος
πικρής γνώσης.

Κουβαλώ την καρδιά σου μαζί μου
(την κουβαλώ μέσα στην καρδιά μου).
Ποτέ δεν είμαι χωρίς αυτήν.
Όπου κι αν πηγαίνω, πηγαίνεις κι εσύ, αγαπημένη μου·
κι ό,τι κάνω μόνος μου
είναι δικό σου έργο, καλή μου.

Δεν φοβάμαι καμιά μοίρα
(γιατί εσύ είσαι η μοίρα μου, γλυκιά μου).
Δεν επιθυμώ κανέναν άλλο κόσμο
(γιατί εσύ είσαι ο κόσμος μου, η αλήθεια μου).

Κι εσύ είσαι ό,τι πάντοτε σήμαινε το φεγγάρι
και ό,τι πάντοτε θα τραγουδά ο ήλιος.

Εδώ βρίσκεται το βαθύτερο μυστικό,
που κανείς δεν γνωρίζει.
(Εδώ είναι η ρίζα της ρίζας
και το μπουμπούκι του μπουμπουκιού
και ο ουρανός του ουρανού
ενός δέντρου που ονομάζεται ζωή·
που υψώνεται ψηλότερα
απ’ όσο μπορεί να ελπίσει η ψυχή
ή να συλλάβει ο νους.)

Και αυτό είναι το θαύμα
που κρατά τ’ αστέρια σε απόσταση.

Κουβαλώ την καρδιά σου μαζί μου
(την κουβαλώ μέσα στην καρδιά μου).

Η αγάπη δεν είναι έργο τρυφερών
κι ευγενικών ψυχών
Η αγάπη είναι το έργο παλαιστών.
Ο ένας που γίνεται υπηρέτης
είναι πραγματικά
ένας τυχερός κυρίαρχος.
Μην ρωτήσεις κανένα για την αγάπη
ρώτησε την αγάπη για την αγάπη.
Η αγάπη είναι ένα σύννεφο,
που σκορπίζει μαργαριτάρια.
Προσπαθείς να είσαι πιστός
και μερικές φορές είσαι σκληρός
Είσαι δικός μου.
Και μετά φεύγεις
Χωρίς εσένα δεν μπορώ
Και όταν είσαι μπροστά
Γίνομαι τα βήματά σου.
Η απουσία αφήνει κενό
Χωρίς εσένα δεν μπορώ
Έχεις χαλάσει τον ύπνο μου
Έχεις καταστρέψει την εικόνα μου
Με έχεις διαλύσει
Χωρίς εσένα δεν μπορώ.
Η Αγάπη καλεί - παντού και πάντα.
Είμαστε ουρανοδέσμιοι,
Έρχεσαι;
Οι εραστές βρίσκουν μυστικά σημεία
μέσα στον βίαιο κόσμο
όπου συναλλάσσονται με την ομορφιά.
Έτσι θα πεθάνω
μέσα στην αγάπη που έχω για σένα:
όπως ένα κομμάτι σύννεφο,
διαλύεται στο φως του ήλιου.
Μη μένεις κοντά σε σκοτεινό άνθρωπο.
Στάσου κοντά σ’ αυτούς
που έχουν χάρη
και μεγάλη καρδιά.
Όταν μπαίνεις σ ’ έναν όμορφο κήπο
μην χάνεις τον χρόνο σου
με τ’ αγριόχορτα.
Μείνε κοντά στο γιασεμί
και τον νάρκισσο.

Όλη η λατρεία είναι ένα ασήκωτο βάρος,
o χορός αγγαρεία, η μουσική σκέτος θόρυβος.
Ναι, όλη η βροχή τ’ ουρανού
πέφτει στη θάλασσα μα δίχως αγάπη
ούτε μια σταγόνα δεν γίνεται μαργαριτάρι.
Μη μένεις κοντά σε θλιμμένο άνθρωπο.
Στάσου κοντά σ’ αυτούς
που έχουν χάρη και μεγάλη καρδιά.
Όταν μπαίνεις σε όμορφο κήπο
μην χάνεις τον καιρό σου με τα αγριόχορτα.
Μείνε κοντά στο γιασεμί και στον νάρκισσο.
Μη σκέφτεσαι. Μη χάνεσαι στις σκέψεις σου.
Οι σκέψεις σου είναι ένα πέπλο
στο πρόσωπο του φεγγαριού.
Το φεγγάρι αυτό είναι η καρδιά σου
κι οι σκέψεις την σκεπάζουν.
Διώξε τις σκέψεις
άσε τις να πνιγούν στα νερά.
Ήμουν τυφλός όταν έκανα ό,τι μου έλεγαν οι άλλοι.
Ήμουν χαμένος
κάθε φορά που πήγαινα όπου με φώναζαν.
Κάποτε τους εγκατέλειψα όλους
και τον ίδιο μου τον εαυτό.
Τότε μόνο τους ξαναβρήκα όλους
και τον εαυτό μου μαζί.

Ας είναι ευλογημένη η μέρα και ο μήνας και το έτος
Και η εποχή και ο χρόνος και η ώρα και η στιγμή
Και η όμορφη χώρα και το μέρος όπου συνάντησα
Τα δύο όμορφα μάτια που με έχουν μαγέψει.
Και ευλογημένο να είναι το πρώτο γλυκό βάσανο
Που αισθάνθηκα καθώς ένιωσα την Αγάπη
Και το τόξο και τα βέλη με τα οποία τρυπήθηκα
Κι οι πληγές που προχωράνε στα βάθη της καρδιάς μου.
Ευλογημένοι να είναι όλοι οι στίχοι που ξεστόμισα
Φωνάζοντας το όνομα της κυρίας μου
Και οι αναστεναγμοί, και τα δάκρυα, και το πάθος.
Και ευλογημένα να είναι όλα τα φύλλα χαρτιού
στα οποία κατάκτησα την δόξα, και οι σκέψεις μου
που είναι μόνο γι αυτήν, και κανείς άλλος δεν παίρνει μέρος.

156.
Είδα αγγελική αρετή στην γη,
Και παραδείσια ομορφιά σε επίγειο έδαφος,
Ώστε είμαι θλιμμένος και χαρούμενος με την ανάμνηση,
Κι αυτό που βλέπω μοιάζει με όνειρο, σκιά, καπνό.
Και είδα δύο αγαπημένα μάτια να δακρύζουν,
Κάνοντας τον ήλιο να ζηλέψει χίλιες φορές,
Κι άκουσα λέξεις να αναδύονται από αναστεναγμούς,
Κάνοντας τα βουνά να κινούνται και τα ποτάμια να σταματάνε.
Αγάπη, Κρίση, Στενοχώρια, Τιμή και Λύπη,
Έκαναν την πιο γλυκιά χορωδία θρήνου,
Απ’ οποιαδήποτε άλλη έχει ακουστεί κάτω απ’ το φεγγάρι.
Και ο παράδεισος τόσο προσηλωμένος ήταν στην αρμονία,
Που κανένα φύλλο δε φαινόταν να κινείται στα κλαδιά,
Τόσο γεμάτοι με γλυκύτητα ήταν ο άνεμος κι ο αγέρας.

Τα μάτια για τα οποία μίλησα με τόσο πάθος,
τα μπράτσα και τα χέρια κι οι αστράγαλοι και το πρόσωπο
που μ’ είχαν στα δύο χωρίσει
και με έκαναν άνδρα διαφορετικό από όλους τους άλλους
Τα ζωηρά μαλλιά από αγνό αστραφτερό χρυσό
Και η λαμπρότητα του αγγελικού χαμόγελου
Που συνήθιζε να φτιάχνει τον επί γης παράδεισο
Τώρα είναι σκόνη που δε νιώθει τίποτε
Και εγώ ακόμη ζω, μέσα στην θλίψη απαξιωμένος
Έμεινα χωρίς το φως που τόσο αγαπούσα
Σε μεγάλη δυστυχία, μέσα σε κατεστραμμένη βάρκα
Δίνω ένα τέλος στο ποίημα της αγάπης
Η φλέβα της έμπνευσής μου έχει στερέψει
Και η λύρα ξεκινάει πάλι το κλάμα.
323
Τέλος, είδα μια τόσο αξιολάτρευτη και γεμάτη χάρη γυναίκα
να περνά σκεφτική ανάμεσα στα λουλούδια και το γρασίδι,
ώστε δεν μπορώ να τη σκεφτώ χωρίς να καίγομαι και να τρέμω
ταπεινή στον εαυτό της μα περήφανη απέναντι στον Έρωτα,
και φορούσε μια τόσο λευκή φορεσιά,
έτσι υφασμένη που έμοιαζε σαν χρυσάφι ανακατεμένο με χιόνι∙
αλλά το στέμμα στο κεφάλι της,
ήταν κρυμμένο από μια σκοτεινή ομίχλη,
τότε, δαγκωμένη από ένα μικρό φίδι στη φτέρνα,
λύγισε όπως ένα λουλούδι όταν κόβεται,
χαρούμενη και αποφασισμένη να αποχωρήσει.
Ω, τίποτε εκτός από το θρήνο δεν διαρκεί σ’ αυτόν τον κόσμο!

Πώς να σε πω — καλοκαιριάτικο πρωί;
Έχεις πιο εύκρατη μορφή, πιο ερασμία·
γνωρίζω ανέμους που κι ο Μάης φυλλορροεί,
τα καλοκαίρια έχουν πάντα προθεσμία.
Κάποτε καίει ο επουράνιος οφθαλμός
και της χροιάς του ο χρυσός συχνά θαμπώνει,
κάποιος μοιραίος του καιρού αναπαλμός
την ομορφιά της ομορφιάς απογυμνώνει.
Μα εσύ αιώνιο θα έχεις καλοκαίρι
κι η ομορφιά σου δεν θ' απαλλοτριωθεί,
δεν θα επαίρεται ο Άδης πως σε ξέρει
καθώς θα γράφεσαι στου χρόνου την ροή.
Όσο ζουν άνθρωποι και βλέπουν,
σ’ αυτούς του στίχους θα γυρίζουν
και ζωή θα σου χαρίζουν.
μτφ Διονύσης Καψάλης
(Από τις εκδόσεις Άγρα,
«25 σονέτα» σε μετάφραση Διονύση
Καψάλη)